De Brits-Palestijnse plastisch chirurg Ghassan Abu-Sittah zet zich al zijn hele leven in voor het lot van oorlogsslachtoffers. Nu is hem de toegang tot Nederland ontzegd. Wat maakt de uitgesproken rector van de Universiteit van Glasgow zo omstreden?
Een 43 dagen durende nachtmerrie. Zo beschrijft Abu-Sittah (55) zijn recente werkbezoek aan de Gazastrook, waar hij dagelijks zo goed en kwaad als het ging (zwaar)gewonde Palestijnen behandelde. Op 9 oktober, twee dagen na de Hamas-aanval op Israël, kwam de chirurg aan in het gebied. Voortgestuwd door een chronisch tekort aan medische apparatuur en elektriciteit, verplaatste hij zich van ziekenhuis naar ziekenhuis. Tot hij zich realiseerde dat zijn werk niet langer uitvoerbaar was. ‘Ik moest me erbij neerleggen dat ik niets meer voor Gaza kon doen zolang ik nog in Gaza was’, schrijft hij later in een opiniestuk voor Al Jazeera.
Het was allesbehalve Abu-Sittah’s eerste bezoek aan de Gazastrook. Eind jaren tachtig, tijdens de Eerste Intifada, was hij er al als student geneeskunde om slachtoffers te helpen. Meerdere malen zou hij vervolgens terugkeren om Palestijnse patiënten op te lappen. Zo was hij onder meer aanwezig tijdens de Tweede Intifada en de oorlogen van 2012, 2014 en 2021.
Over de auteur
Sebas van Aert is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
De naar eigen zeggen ‘gepassioneerde en menslievende’ oorlogschirurg werkte daarnaast in omringende conflictgebieden, zoals Syrië, Jemen, Irak en Libanon. Sinds 2011 is hij in dat laatste land verbonden aan de Amerikaanse Universiteit van Beiroet, waar hij een deel van de oorlogsslachtoffers heeft behandeld.
Op uitnodiging van de Palestijnse Missie in Den Haag zou Abu-Sittah komende week naar Nederland komen voor afspraken met Kamerleden en lezingen, maar hem wordt de toegang geweigerd. Nederland volgt hierbij een inreisverbod van Schengenland Duitsland, immigratiedienst IND wil het besluit niet toelichten.
De in Koeweit geboren Abu-Sittah is zoon van een Palestijnse vader en een Libanese moeder. In 1948, tijdens de oorlog tussen de Israëlische onafhankelijkheidsstrijders en de Palestijnse bevolking, vluchtte zijn vaders familie naar de Gazastrook en vervolgens naar de kleine oliestaat. Via Egypte belandde het gezin uiteindelijk in het Verenigd Koninkrijk, waar de jonge Abu-Sittah zijn eerste medische stappen zette door in 1993 zijn diploma geneeskunde en chirurgie aan de Universiteit van Glasgow te behalen.
Abu-Sittah is gespecialiseerd in de plastische chirurgie. ‘De dokter die gebroken gezichten repareert’, kopte de Franse krant Le Monde een profiel over hem. Zijn expertise leverde hem onder meer een baan bij het Britse National Health Service op. Ook assisteerde hij bij de behandeling van slachtoffers van de bomaanslagen in Londen in 2005. Naar die stad verhuisde Abu-Sittah in 2020 met zijn vrouw en drie zoons. Inmiddels heeft hij twee klinieken van waaruit hij onder meer facelifts en kinvergrotingen uitvoert.
Maar het is zijn alma mater in Glasgow waar hij een maand geleden naar besloot terug te keren – en wel als rector. Tijdens een universiteitsbrede verkiezingen wist hij 80 procent van de stemmen binnen te slepen. Na afloop schreef hij: ‘Ik wist dat het standpunt van de universiteit over Israël niet overeenkwam met de standpunten van haar studenten.’ Hij noemt de universiteit ‘ironisch genoeg een van de grootste academische investeerders in bedrijven die wapens blijven verkopen aan Israël’.
Zijn inauguratiespeech deed het nodige stof opwaaien. Abu-Sittah beweerde daarin dat de universiteit ‘medeplichtig is aan de moord op onschuldigen’ en dat Groot-Brittannië deel uitmaakt van ‘een as van genocide’, waarmee hij kritiek leverde op de houding van het land ten opzichte van de situatie in Gaza. De universiteit distantieerde zich publiekelijk van de woorden van de vers aangetreden rector.
Tijdens zijn gehele loopbaan zet de Palestijnse Brit zich in voor het lot van de Palestijnen. ‘Door hen te behandelen’, zegt Abu-Sittah in een documentaire over zijn werk in een Gazaans ziekenhuis, ‘neem ik deel aan het terugdringen van het geweld dat tegen hen en mijzelf is gericht’.
Abu-Sittah is niet de enige telg van zijn familie die actief is in het Palestijnse verzet. Zijn oom, de Palestijnse academicus Salman Abu-Sittah, is de oprichter en voorzitter van Palestine Land Society in Londen, dat onder meer de Palestijnse geschiedenis en cultuur documenteert. In april onderbrak de Duitse politie een videogesprek met Salman op een pro-Palestijnse conferentie in Berlijn. De hele conferentie werd vervolgens afgeblazen. De politie liet via X weten dat Salman in het verleden ‘antisemitische en geweld verheerlijkende opmerkingen’ zou hebben gemaakt en het hem daarom verboden is ‘om politiek actief te zijn in Duitsland’.
Abu-Sittah, die voor hetzelfde congres was uitgenodigd, werd al eerder de toegang tot de bijeenkomst ontzegd, namelijk op het vliegveld van Berlijn. Daar kreeg hij van douaneofficieren te horen dat hij terug moest keren naar het Verenigd Koninkrijk. Zijn aanwezigheid bij de conferentie zou de veiligheid van de bezoekers en openbare orde in het geding brengen. Vervolgens legde Duitsland ook nog een Schengenbreed inreisverbod op.
In de 43 dagen die Abu-Sittah vorig jaar in Gaza doorbracht, groeide hij uit tot een van de belangrijkste ooggetuigen van het Israëlische offensief in het gebied. Nu wil hij het woord in Europa verspreiden, maar betwijfelt hij of Europese leiders daaraan willen meewerken. ‘Fort Europa legt de getuigen van de genocide het zwijgen op’, tweette de chirurg een week geleden terwijl hij werd vastgehouden op het Charles De Gaulle-vliegveld.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant