Het gekke aan de noodvuurpijlen die Rits de Boer, inspecteur-generaal van de Arbeidsinspectie, deze week stond af te steken in de Volkskrant, is dat de feiten al jaren bekend zijn, ze liggen te stoven in een beerput en af en toe zegt iemand ‘schande’. De Boer sprak over hét grote politieke thema, de kwestie die kiezers hoog zit: migratie. Preciezer: over mensen die werk komen doen dat Nederlanders weigeren, zoals kippen doodmaken of midden in de nacht een vandaag-besteld-morgen-in-huis-impulsaankoop opzoeken in een magazijn.
Het zijn er veel – arbeidsmigranten en hun gezinnen vormen het grootste deel van de migranten – en ze worden als vuilnis behandeld. De Boer legde het maar weer uit, wie weet leest iemand aan de formatietafel een kwaliteitskrant: arbeidsmigranten worden ‘als bulkgoed’ hierheen gehaald, onder tenhemelschreiende omstandigheden gehuisvest, en werken in bedrijven die weinig bijdragen aan de welvaart als je alle humanitaire kosten en de druk op de omgeving meerekent.
De mensen die hier iets aan zouden kunnen doen, trippelen met een boog om de beerput heen. Ondertussen verlummelen ze tijd aan de formatietafel, en zijn ze druk met de toon zetten voor een nieuwe bestuurscultuur, door burgers met wie ze het oneens zijn ‘tuig’ te noemen.
Sheila Sitalsing geeft wekelijks duiding aan de Haagse politiek.
Arbeidsmigratie is geen natuurkracht. Migranten misbruiken om CAO’s te ontduiken is niet verplicht. Ze onder moreel aanvaardbare grenzen behandelen evenmin. Petra Bolster, vakbondsbestuurder bij de FNV die dit moedeloosmakende dossier onder haar hoede heeft, klinkt aan de telefoon strijdbaar. Zij zegt: ‘Het is een mythe dat het om incidenten en een handvol cowboys zou gaan. Het is systematisch.’
Het systeem maakt het zo verleidelijk om goedkope arbeid te importeren dat je als opdrachtgever gek zou zijn het niet te doen. Eerst kwamen ze uit het oosten van de Europese Unie. Het kon nóg goedkoper; tegenwoordig staan er Oezbeken op bouwsteigers en rijden Filipijnen hier vracht rond. Controles op misstanden schieten tekort, waardoor de FNV geregeld naar de rechter stapt, bijvoorbeeld wanneer een transportbedrijf onderbetaalde Filipijnse chauffeurs maanden achtereen in de vrachtwagencabine laat slapen met eens per week een douche.
Een stoet instanties heeft de kwestie al tot op de draad ontleed, van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten tot het Centraal Planbureau en de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen. De analyse is consistent: Nederland telt veel lagelonenbanen vanwege de keuze om slachthuis, distributiecentrum en leliekwekerij voor de wereld te zijn. De bemanning is goedkoop dankzij flexibele arbeidsregelingen. Dé drijfveer achter migratie is níét de sociale zekerheid, zo stelt het CPB, maar de vele legale mogelijkheden om een orderpicker om te katten tot een spotgoedkope ‘eigen ondernemer’. Bolster: ‘Dit verzinnen arbeiders niet zelf, hè? Bemiddelaars gaan ze halen in het buitenland. Met bussen tegelijk.’
De oplossingen liggen voor de hand: geen vergunningen voor laagwaardige bedrijvigheid die op arbeidsmigranten drijft, de standaard voor arbeidsomstandigheden verhogen, flexibilisering van de arbeidsmarkt herzien (er ligt al heel lang een gezaghebbend advies), bij misstanden boetes opleggen die hoger zijn dan het voordeel van uitbuiting.
En het belangrijkste: kiezen. Wat voor economie wil Nederland zijn? Zelfs de bedrijvenvereniging VNO-NCW vindt: ‘Er is behoefte aan een echte langetermijnvisie op wat onze economie aan arbeidsmigratie nodig heeft, en aan meer regie.’
Terwijl andere landen ingrijpen – in Duitsland zijn in slachthuizen vaste arbeidscontracten verplicht gesteld, de Belgen treden hard op tegen misstanden – blijven in Nederland flexwerk en arbeidsimport totempalen van de VVD en pareert de BBB pogingen tot debat over de voedselverwerkende industrie. Daarom zeggen de formatiepartijen weliswaar dat ze ‘grip op migratie’ willen krijgen, maar concentreren ze zich op stemmingmakerij over de veel kleinere groep mensen die naar Nederland vlucht voor oorlogen en het handjevol leden van de extended family dat meekomt. Yesilgöz loog zelfs over dat laatste. Liever dat dan de toorn riskeren van kassenbouwers en uitzendbureaukoningen.
Sheila Sitalsing is podcastpresentator en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant