Kunstmatige intelligentie bedreigt opnieuw een beroep: dat van kunstexpert. Een algoritme heeft op veilingsite eBay tegen de veertig vervalsingen aan het licht gebracht, waaronder een Renoir en en een Monet.
Voor sommige van de aangeboden werken wordt grof geld gevraagd op de veilingsite. Een doek toegeschreven aan Claude Monet, getiteld Bos met een beek, moet 599 duizend dollar kosten, omgerekend bijna 560 duizend euro. De verkoper zegt dat te garanderen dat het olieschilderij uit 1867 stamt en door Monet is gesigneerd en gedateerd. Maar hij beschikt niet over documenten die de authenticiteit of de herkomst van het doek kunnen aantonen, ‘anders dan dat het twintig jaar in mijn bezit is geweest’.
Een ander werk, waarvoor de verkoper minimaal 165 duizend dollar vroeg, zou een studieportret zijn, gemaakt door de Franse impressionist Pierre-Auguste Renoir van zijn kleinzoon Claude. De koper heeft het kavel verwijderd.
Over de auteur
Peter van Ammelrooy is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
De vervalsingen zijn opgespoord door Art Recognition, een Zwitsers bedrijf dat AI toepast om de authenticiteit van kunstwerken vast te stellen. Het gebruikte algoritme is ontwikkeld met hulp van de Universiteit van Tilburg.
Hoewel vermoedelijk niemand het in zijn hoofd haalt om via eBay zes ton te betalen voor een ‘onbekende’ Monet zonder taxatierapport, noemt directeur en oprichter Carina Popovici van Art Recognition de veiling van vervalsingen via de Amerikaanse internetveiling ‘een groot probleem’. Ze heeft de zaak aangekaart bij eBay, maar kreeg nul op het rekest. ‘Ze kunnen niet doen of het probleem niet bestaat, want er wordt heel veel aangeboden.’
Art Recognition lijkt de publiciteit vooral goed te kunnen gebruiken voor zijn algoritme, dat ook wordt ingezet voor serieuze navorsingen. Zo is de software losgelaten op een werk van Albrecht Dürer, Vna Vilana Windisch uit 1505. Het algoritme werd gevoed met 144 erkende werken van Dürer – vervalsingen, werken van volgelingen en kunstwerken gemaakt met generatieve AI geïnspireerd op Dürers stijl.
Tijdens een lezing op de kunstbeurs Tefaf in Maastricht, twee maanden terug, zei Popovici dat het algoritme voor 82 procent zeker is dat het werk een originele Dürer is. Volledige zekerheid kan de software niet geven. Aan de authenticiteit van Vna Vilana Windisch wordt al sinds de jaren zeventig getwijfeld, onder andere vanwege het papier waarop de schets staat.
Popovici geeft tegenover The Art Newspaper toe dat een algoritme een expert van vlees en bloed nooit volledig zal kunnen vervangen, maar wel als scheidsrechter kan dienen in debatten waar ego’s en verschillen in interpretatie botsen.
Twee jaar geleden oordeelde het algoritme van de Zwitsers dat een portret van een vrouw, dat in de 16de eeuw door Pierre-Auguste Renoir zou zijn gemaakt, inderdaad van de hand van de Franse meester is – de kans dat het een echte Renoir is schat de AI-tool op 80,5 procent. Dat is goed nieuws voor de particuliere Zwitserse verzamelaar die het werk in bezit heeft: het veilinghuis Sotheby’s taxeerde de waarde in 2022 op 100 duizend tot 150 duizend pond sterling (116 duizend tot 172 duizend euro).
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant