Hevige regenval en overstromingen kostten tot nog toe honderd levens in de zuidelijke deelstaat Rio Grande do Sul. Brazilië blijkt kwetsbaar voor weersextremen veroorzaakt door klimaatverandering. ‘De aarde presenteert ons de rekening’, stelt president Lula da Silva.
De Braziliaanse president Inácio Lula da Silva was er woensdag in een persconferentie duidelijk over: de natuurramp in het zuiden van Brazilië overkwam het land niet zomaar. De mens had hier een rol in. ‘Dit is een waarschuwing voor de gehele mensheid’, zei hij. ‘Overal ter wereld vinden vreemde zaken (weersextremen, red.) plaats.’
Hevige regenval is geen onbekend fenomeen in het zuiden van Brazilië, maar zelden veroorzaakte het water zoveel schade en kwamen zoveel mensen om. De afgelopen week kwam Porto Alegre, hoofdstad van Rio Grande do Sul, terecht in de perfecte storm. De stad met 1,3 miljoen inwoners ligt slechts meters boven zeeniveau en grenst aan de Jacuí-delta, waar een vijftal rivieren uitmonden in de het Guaíba-meer.
De rivieren en het meer konden de hevige regenval niet aan. Het Guaíba-meer heeft momenteel een niveau van 5,3 meter, ruim 2 meter boven de maximale capaciteit. Onder normale omstandigheden voert het meer het water af naar de Lagoa dos Patos (de Lagune der Eenden) en vanuit daar stroomt het water uit het binnenland via een smalle doorgang naar de Atlantische Oceaan.
Over de auteur
Joost de Vries is correspondent Latijns-Amerika voor de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
Naast de regenval kampte Brazilië met een stormvloed die het zeeniveau 2 meter opstuwde. De neerslag kon nergens heen en zette zodoende complete woonwijken, snelwegen en zelfs het vliegveld onder water. En het eind is nog niet in zicht: er wordt nog meer regen verwacht in de zuidelijke deelstaat. Woensdag stond het dodental op 100 mensen, en nog eens 130 mensen worden vermist.
Niet alleen Porto Alegre werd getroffen, meer dan vierhonderd van de bijna vijfhonderd gemeenten in de deelstaat ondervonden overlast van de regenval. Een groot deel van de inwoners zit zonder elektriciteit en zonder drinkwater.
Een half jaar geleden kwamen andere zorgelijke klimaatberichten uit Brazilië. Het Amazonegebied kampte met een historische droogte, nooit eerder stonden rivieren zo laag. Inheemse groepen verkeerden in gevaar omdat de rivieren waarin zij visten opdroogden. De tientallen aangespoelde roze zoetwaterdolfijnen werden het symbool van de uitdrogende Amazone.
De weerfenomenen zijn twee kanten van dezelfde klimaatmedaille. ‘Voor de wetenschap komt dit niet als een verrassing’, zei klimaatwetenschapper Paulo Artaxo deze week in de Braziliaanse krant Folha de São Paulo. ‘Al twintig jaar wijzen alle klimaatmodellen erop dat met de stijgende wereldwijde temperatuur de hevige regenval en extreme droogte toeneemt.’
Acht jaar geleden waarschuwde het Braziliaanse klimaatpanel PBMC al voor ‘toenemende neerslag en heviger rivierstromen’ in het zuiden van Brazilië. Terwijl het noordoosten van het grootste land van Latijns-Amerika juist kwetsbaar was voor droogte, liepen steden in het zuid(oosten) zoals Rio de Janeiro en São Paulo juist een groter risico op overstromingen door extreme regenval.
In januari werden die twee steden inderdaad geraakt door hevige stormen en kwamen enkele mensen om. Maar dat was nog niks vergeleken bij de ramp die zich sinds vorige week voltrekt in Rio Grande do Sul. Het zal nog weken duren voordat het water is weggetrokken uit de stad, voorspellen analisten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant