Wat een vlammend pamflet is het deze week verschenen Een lui letterland van Anne Steenhoff. De auteur is een groep-8-docent aan een basisschool in Utrecht, haar cri de coeur is de neerslag van jarenlang opgebouwde woede en verbijstering over het Nederlandse taal- en literatuuronderwijs.
Het begint al bij de pabo. Daarover kan Steenhoff kort zijn: ‘De pabo is de meest infantiele, bekrompen schijtopleiding die ik ooit in mijn leven heb gedaan of zal doen.’ De opleiding is star en bureaucratisch, ze verplicht academische opgeleide zij-instromers tot stompzinnig corvee en iedereen tot een halfjaar kleuterstage, terwijl de meesten nooit met kleuters zullen werken.
Over de auteur
Tommy Wieringa is schrijver en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Veel mannen haken daardoor af of beginnen niet eens aan de opleiding, terwijl de oververtegenwoordiging van vrouwen in het basisonderwijs vaak ongunstig uitpakt voor jongens, die op school net zo goed een mannelijk voorbeeld nodig hebben.
Dan de lesstof. De gangbare methode heet ‘begrijpend lezen’, waarmee de leesvaardigheid wordt getoetst. Volgens Steenhoff is dat de grootste fout die ooit in het Nederlands onderwijs is gemaakt, die bedacht lijkt om alle leesplezier uit leerlingen te slaan. ‘Alsof je kinderen een goede grap vertelt om ze vervolgens een vragenlijst te overhandigen waarop ze moeten invullen waarom het grappig was. In het PISA-onderzoek van 2018 scoort Nederland qua leesplezier onder jongeren plek nummer 78. Oftewel allerlaatste.’
Laatste: dat staat gelijk aan leeshaat. Er is al een hele generatie lezers verloren, misschien zelfs twee. God zegene de verantwoordelijke autoriteiten, schreef Nescio al, als het kan een beetje hardhandig.
Ik heb een paar jaar gelezen met leerlingen op de basisschool van mijn dochters. Ik kreeg de langzame lezers onder mijn hoede, die hun niveau moesten ophalen. De lesboekjes waren van een sadistische saaiheid en infantiliteit. Ik verving ze voor verhaaltjes van Toon Tellegen, een boek over de migratie van diersoorten en Russische poëzie voor kinderen in de vertaling van Robbert-Jan Henkes, Bij mij op de maan.
Een leerling uit groep 5 vertelde me in het begin dat hij nooit iets las, hij gamede. Een halfjaar later hield hij op eigen verzoek een gloedvolle spreekbeurt over het boek Migratie – wonderbaarlijke dierenreizen. Ik heb nu een vermoeden van de enorme inspanningen die leerkrachten moeten leveren voor een paar schaarse momenten van geluk.
Een leerkracht, betoogt Steenhoff, moet van lezen houden om de liefde ervoor te kunnen overdragen. Maar bijna de helft van de pabo-studenten leest nooit vrijwillig een boek, een kwart heeft zelfs een uitgesproken hekel aan lezen en nog eens 40 procent voelt zich niet vaardig genoeg om kinderen leesvaardigheid en leesplezier bij te brengen.
In 2021 bezocht ik het Hugo de Groot-college in de Rotterdamse wijk Charlois om over literatuur te praten. Een school met 26 nationaliteiten en bijbehorende problematiek, je gaf er geen cent voor bij binnenkomst, en toch waren de leerlingen stuk voor stuk gedreven lezers. Het geheim? Er was geen geheim, of het moesten de enthousiasmerende leerkrachten zijn die de leerlingen van de eerste tot de laatste klas elke week een uur lang voorlazen. Zitten, luisteren, erover praten, het volgende boek uitzoeken, de belevingswereld onophoudelijk vergroten. Zo kweek je lezers, door steeds meer te lezen in plaats van steeds minder.
Het populisme leert dat er zelden eenvoudige oplossingen voor complexe problemen bestaan, maar de hartenkreet van Een lui letterland vermenigvuldigd met de praktijk van OSG Hugo de Groot is zonder twijfel een goed begin.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant