In Noord-Korea heeft de heersende familie Kim een goddelijke status. Die is in ruim zeventig jaar tijd zorgvuldig opgebouwd door onophoudelijke propaganda. Het uitvoerende brein daarachter was de deze week overleden Kim Ki-nam (94), die drie generaties Kim-dictators diende.
In de kenmerkende ronkende stijl vol bijzinnen en superlatieven die Kim Ki-nam tijdens zijn leven zelf groot maakte, bracht het Noord-Koreaanse staatspersbureau KCNA het nieuws over diens overlijden: ‘Kim Jong-un bracht een stil eerbetoon aan Kim Ki-nam, die bijdragen leverde aan de heilige strijd voor de ontwikkeling van de Koreaanse Arbeiderspartij, waarbij hij de revolutionaire gelederen modelleerde naar de monolithische ideologie en de zegevierende opmars van de socialistische zaak.’
Volgens KCNA keek dictator Kim Jong-un met ‘bitter verdriet over het verlies van een doorgewinterde revolutionair’ naar de opgebaarde ‘grenzeloos loyaal gebleven’ Kim Ki-nam.
Hoewel je de Noord-Koreaanse propagandateksten doorgaans met een emmer vol zout moet nemen, klopt in ieder geval dat laatste: Kim Ki-nam (geen familie) was een van de trouwste dienaren van de dynastieke Kim-dictatuur. Voor de drie generaties van Noord-Koreaanse leiders – Kim Il Sung, Kim Jong-il en Kim Jong-un – was hij een van de belangrijkste propagandisten.
Elk autocratisch politiek systeem is zo sterk als het geloof daarin van zijn onderdanen. Dat de familie Kim al meer dan zeventig jaar zonder tegenspraak van belang aan de macht kan blijven, heeft de dynastie voor een groot deel te danken aan Kim Ki-nam, aldus hoogleraar Koreastudies Remco Breuker van de Universiteit Leiden: ‘Hij was de spin in het web van de persoonlijkheidscultus die rond de Kims is gecreëerd.’
Over de auteur
Joram Bolle is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Veel van de mythevorming rond de dynastie komt uit de koker van Kim Ki-nam of moet op zijn minst zijn stempel van goedkeuring hebben gehad, zegt Breuker. Zo regeert de in 1994 overleden founding father Kim Il Sung symbolisch over zijn graf heen, sinds hij door het Noord-Koreaanse propaganda-apparaat werd uitgeroepen tot ‘eeuwige president’.
Voor zijn zoon en opvolger Kim Jong-il werd verzonnen dat hij is geboren op de berg Paektusan, die Koreanen van oudsher als heilig zien. Boodschap: Kim Jong-il is goddelijk. Zeer waarschijnlijk is hij in het echt geboren in het uiterste oosten van Rusland, waar zijn vader als revolutionaire strijder actief was.
‘De persoonlijkheidscultus is de greep op de macht van het regime’, zegt Breuker. ‘Kim Ki-nam heeft ervoor gezorgd dat die alle uithoeken van het land bereikt heeft.’
In 1966 kwam hij als vicedirecteur terecht bij het departement van Propaganda en Agitatie. Daar werkte hij nauw samen met de jonge Kim Jong-il. In die tijd was het nog niet zeker dat de communistische ‘volksrepubliek’ zich de facto zou ontwikkelen tot een absolute monarchie.
Breuker: ‘De opmars van Kim Jong-il is verlopen via het propaganda-apparaat van de partij. Hij stond inhoudelijk aan de basis van de persoonlijkheidscultus. Zo heeft hij de macht uiteindelijk naar zich toegetrokken.’
Kim Ki-nam werd in 1974 hoofdredacteur van Rodong Sinmun, de arbeiderskrant, waarin eindeloos de superioriteit van de leiders wordt bewierookt. ‘Elke burger wordt geacht dagelijks Rodong Sinmun te lezen. De krant hangt ook in het openbaar achter glas, zodat alle voorbijgangers er kennis van kunnen nemen.’
Vanaf 1985 tot 2017 was Kim Ki-nam directeur van het propagandadepartement. Op het einde was zijn echte macht waarschijnlijk al een paar jaar verdwenen, sinds Kim Yo-jong, de zus van Kim Jong-un, vicedirecteur van het departement werd, zegt Breuker: ‘Het kan niet zo zijn dat hij iemand van de familie Kim bevelen heeft gegeven.’
De vergelijking met Joseph Goebbels, de minister van Propaganda in nazi-Duitsland, dringt zich op in Zuid-Koreaanse media. Breuker is het daar niet helemaal mee eens: ‘Goebbels trad zelf veel op de voorgrond, terwijl Kim Ki-nam op de achtergrond bleef. Want het draaide volledig om de cultus rond de Kims.’
Op het einde van zijn loopbaan was Kim Ki-nam al dik in de tachtig: ‘Dat hij zo lang bleef zitten betekent allereerst dat hij is blijven leven, en dus werd vertrouwd’, zegt Breuker. Wie in onmin raakt met de leider, verdwijnt in een strafkamp of wordt gedood. Kim Ki-nam was zo loyaal dat hij na het overlijden van Kim Jong-Il een van de weinigen was die zijn kist mocht begeleiden bij de begrafenis.
‘Maar waarschijnlijk was hij ook gewoon heel goed in zijn werk’, aldus Breuker. ‘Hij heeft misschien niet alles zelf bedacht, maar er zal bijna geen uiting zijn, van politieke slogan tot muzieknummer, die niet door hem is goedgekeurd.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant