Onafhankelijk worden van het Russische gas was het streven, maar de praktijk blijkt weerbarstiger. En aan het winnen van Amerikaans gas kleven weer heel andere nadelen.
Europa maakt zichzelf graag wijs dat het in korte tijd onafhankelijk is geworden van het Russische gas, en dat het dus niet de Russische oorlogsindustrie subsidieert. De realiteit is dat er nog steeds veel Russisch gas wordt geïmporteerd, in vloeibare vorm dat wel.
De gasleidingen tussen Rusland en Europa, waar tot de Russische inval in Oekraïne 40 procent van het Europese gas doorheen stroomde, hoeven niet te worden gebruikt, maar verder maakt het weinig verschil. Om het gas te kopen stroomde er in 2023 8,1 miljard euro van de Europese Unie naar Rusland.
En het is nog erger: Europa werkt ook mee aan de Russische export van vloeibaar gas (lng) naar andere landen. In de Belgische haven Zeebrugge bijvoorbeeld wordt veel Russisch gas overgeslagen. Pas nu bij het samenstellen van het veertiende sanctiepakket heeft Brussel besloten deze doorvoer te verbieden.
De hoop was dat Europa uiteindelijk zoveel vloeibaar gas uit landen als Algerije, de VS en Qatar zou kunnen halen dat het Russische gas niet langer nodig was. De EU-lidstaten zijn dankzij de bouw van veel nieuwe lng-terminals ver gekomen, maar lijken inmiddels de grenzen van hun mogelijkheden te hebben bereikt. De Europese import van Russische lng nam in 2023 weer toe, met gemiddeld 11 procent.
Het is nog helemaal niet eenvoudig om Rusland economisch op de knieën te dwingen. Zolang landen als China en India er geen enkele moeite mee hebben om Russisch gas te kopen, doen de Europese sancties maar een klein beetje pijn. Gas dat niet door Europa wordt verkocht, wordt – tegen gereduceerd tarief weliswaar – net zo makkelijk naar andere landen verscheept.
De Europese Unie heeft zijn hoop vooral op de VS gevestigd. President Joe Biden heeft in reactie op de oorlog in Oekraïne, de gasproductie drastisch opgevoerd. Milieubezwaren werden opzijgeschoven, andere belangen moesten nu even zwaarder tellen. De export van vloeibaar gas is in twee jaar tijd bijna verdrievoudigd. Inmiddels importeert Europa bijna de helft van het vloeibare gas uit de VS.
Dat is niet alleen maar goed nieuws. Het milieu betaalt een hoge prijs. Veel van het Amerikaanse gas zit vast in ondergrondse steenlagen en kan alleen worden gewonnen door zware chemicaliën te gebruiken. Ook in Corpus Christi, Texas, waar het gas wordt omgezet in vloeibare vorm zodat het kan worden geëxporteerd, wordt het milieu zwaar belast en worden omwonenden vergiftigd.
Het is nog steeds bewonderenswaardig hoe snel Europa de import van Russisch gas heeft afgebouwd, maar tegelijkertijd is het goed om te realiseren dat er geen schone manier is om aan gas te komen. Of er wordt een oorlog gefinancierd, of er worden aardbevingen veroorzaakt, of er wordt een dictator in het zadel gehouden of het milieu wordt zwaar vervuild.
Wie schone handen wil houden en een schoon geweten, kan beter nog veel zwaarder inzetten op energiebesparing en op duurzame energiebronnen zoals wind en zon.
Source: Volkskrant