Door zich te laten leiden door de angst voor ordeverstoringen hebben de burgemeester van Amsterdam en het Nationaal Comité de kracht van de herdenking op 4 mei uitgehold. Laten we hopen dat we voortaan weer met elkaar stil kunnen staan bij verleden én heden.
En zo werd het een schamele vertoning, de Nationale Herdenking op de Dam. Schamel, omdat een groot deel van de burgerij die de herdenking op 4 mei draagt en schraagt afwezig was.
De aanloop naar de herdenking werd overheerst door angst voor verstoring ervan. Zou er niet geschreeuwd worden of gedemonstreerd? Zouden we de spanning wel aankunnen van het ons herinneren van de vroegere doden in confrontatie met de realiteit van de dagelijkse doden? Van de ongelijke antwoorden op de oorlogen in Oekraïne en Gaza/Israël? Van het ongemak in onze eigen democratie, waar de Kamervoorzitter uitspraken deed die botsen met de grondwaarden van diezelfde democratie en toch namens ons allen een krans zou leggen?
Het Nationaal Comité 4 en 5 mei en de burgemeester van Amsterdam meenden van niet en namen ons in bescherming. Met als resultaat een Nationale Herdenking met slechts een schamele 5.000 mensen. De kracht van de stilte uitgehold door de afwezigheid van het volk dat deze schraagt.
Over de auteur
Wibo Koole is politicoloog, schrijver, en werkt als executive coach met leiders en hun teams. Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Opvallend was vooraf dat de angst niet zozeer werd ingegeven door concrete dreigingen of de aankondiging van grootscheepse demonstraties. Nee, zo moeten we constateren, het was angst voor het zichtbaar worden van pijnlijke meningsverschillen. Over oorlog toen en oorlog nu, over ‘nooit meer’ en wat dat nu zou moeten inhouden. Over invulling van democratische waarden door onze volksvertegenwoordigers.
Door zich te laten leiden door de angst voor verstoring van de stilte hebben de burgemeester en het Nationaal Comité 4 en 5 mei over het hoofd gezien dat de kracht van de stilte juist bestaat in het breed gedragen worden ervan door de burgers. Dat vraagt om zoveel mogelijk aanwezigen. De genomen veiligheidsmaatregelen en de publiciteit eromheen bewerkten het tegendeel. Sterker nog, aanwezigheid werd volop ontmoedigd door de invoering van een aanmeldplicht alsof je naar een commercieel evenement ging.
In plaats van door angst ingegeven paternalistische veiligheidsmaatregelen hadden het Nationaal Comité 4 en 5 mei en de burgemeester de moed moeten tonen om ons, burgers, op te roepen samen verantwoordelijkheid te nemen voor de stilte. Om het herdenken van de doden van toen te verbinden aan het rouwen om de doden van nu. Gepaard aan een uitnodiging om de meningsverschillen over hoe de doden van nu te voorkomen zijn in alle stilte op de Dam aanwezig te laten zijn. En die vanaf 5 mei weer in alle democratische openheid met elkaar te bespreken.
De opdracht van het Nationaal Comité en de burgemeester is om herdenken én de viering van de herwinning van onze vrijheid mogelijk te maken. Onze vrijheid die, in de woorden van politiek filosoof Hannah Arendt, in de kern bestaat uit door de mensen gedragen pluralisme. Juist op dit punt, het ondersteunen van het democratisch gedragen pluralisme, hebben zij zich wankelmoedig getoond.
Ze hadden een voorbeeld kunnen nemen aan de Italiaanse president Sergio Mattarella, die zijn landgenoten en met name de politiek en bestuurlijk verantwoordelijken reeds tweemaal, bij zijn eindejaarstoespraak en op de Italiaanse 25 april (hun 5 mei), eraan herinnerde dat we de democratie samen maken door de uitoefening van vrijheid.
Laten we hopen dat deze wankelmoedigheid, in een tijd dat onze democratie een krachtige verdediging nodig heeft, eenmalig was.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant