In het Overwinningspark in Moskou, dat gewijd is aan de overwinning van de Sovjet-Unie op nazi-Duitsland, toont Ruslands nieuwe trofeeën van het slagveld. Er staan tientallen westerse tanks die zijn buitgemaakt in Oekraïne. Ook een Nederlands pantservoertuig staat deze maand in Moskou.
‘De geschiedenis herhaalt zich’, staat in grote zwarte letters op een afdak met daaronder een Duits pantservoertuig uit de Tweede Wereldoorlog. Deze Marder uit 1942, met het zwart-witte kruis van de Wehrmacht op de flank, staat te midden van tientallen moderne legervoertuigen die door Rusland zijn buitgemaakt in Oekraïne.
‘Iedereen is de geschiedenis vergeten: de Zweden, de Duitsers en alle andere landen’, zegt Tatjana, een vrouw van in de vijftig. Ze kijkt naar de oorlogstrofee van weleer. ‘Maar de geschiedenis zal zich ook nu herhalen, met onze overwinning. Ik ben hier gekomen om te zien hoe wij hen in de pan hakken. Dat wij sterker zijn.’
‘Dat hier een pantservoertuig uit 1942 staat, heeft maar een bedoeling: laten zien wat er gebeurt als je het tegen Rusland opneemt. Iedereen overkomt hetzelfde’, beaamt de bejaarde Viktor met een wrange glimlach vanachter een zonnebril.
Over de auteur
Geert Groot Koerkamp is correspondent Rusland voor de Volkskrant. Hij woont in Moskou.
Tatjana en Viktor hebben met tienduizenden andere Moskovieten de afgelopen dagen de gang gemaakt naar het monumentale Overwinningspark in Moskou, dat gewijd is aan de overwinning van de Sovjet-Unie op nazi-Duitsland. Die wordt in Rusland op 9 mei gevierd, onder meer met de traditionele militaire parade op het Rode Plein en in aanwezigheid van president Poetin.
Maar nu zijn de bezoekers massaal gekomen om een glimp op te vangen van Ruslands nieuwe trofeeën van het slagveld, die hier een maand lang te zien zijn. De veiligheidscontroles zijn streng en leiden al snel tot lange rijen. Ondanks de voorjaarshitte verdwijnen flesjes water onverbiddelijk in de vuilnisbak bij de ingang.
Zowel de locatie als de timing moeten benadrukken dat Ruslands huidige ‘speciale militaire operatie’ in feite een voortzetting is van de Grote Vaderlandse Oorlog, zoals de Tweede Wereldoorlog hier wordt genoemd. Onbetwist pronkstuk van de expositie is een enorme Duitse Leopard-tank, omstuwd door een dichte menigte.
Er is haast geen doorkomen aan, want veel aanwezigen willen een selfie met de roemruchte machine. Net als bij de Amerikaanse Abrams-tanks iets verderop is de loop van de Leopard omlaag geduwd, om te benadrukken dat deze tank geen partij was voor zijn Russische tegenstanders.
‘Je ziet de grootsheid van ons leger’, zegt Aleksandr, een jonge vader met twee kleine kinderen hangend aan zijn broekspijp. ‘Het is natuurlijk treurig dat dit allemaal gebeurt, dat er wordt gevochten. Maar ik hoop dat de overwinning snel aan ons zal zijn en dat hier een eind aan komt.’
Dat zal dan niet voor lang zijn, vreest hij. ‘Helaas zijn er altijd oorlogen geweest, de generatie hiervoor had Tsjetsjenië, daarvoor was er Afghanistan en de Tweede Wereldoorlog. Dat zal in de toekomst waarschijnlijk niet anders zijn. Mensen kunnen het nu eenmaal niet op een normale manier eens worden.’ Het drietal schuifelt verder in de richting van een Bradley-pantservoertuig, met een Turkse vlag op de zijkant.
De collectie toont een bescheiden deel van de honderden trofeeën die sinds 2022 naar Rusland zijn afgevoerd. De buit bestaat vooral uit Oekraïens wapentuig dat dateert uit de Sovjettijd, maar ook steeds meer uit door het Westen geleverd materieel. Dat is deels al eerder te zien geweest in het Patriot Park, een groot tentoonstellingscomplex van het leger pakweg 40 kilometer buiten Moskou.
Oekraïne heeft ook buitgemaakte Russische wapens tentoongesteld. Aan beide kanten van het front zijn zowel de menselijke als materiële verliezen aanzienlijk, maar betrouwbare officiële cijfers ontbreken.
De boodschap van de tentoonstelling in Moskou laat aan duidelijkheid niets te wensen over en is zowel gericht aan een Russisch als aan een buitenlands publiek: dat Rusland op het slagveld niet te verslaan is, ongeacht de militaire steun die westerse landen aan Oekraïne blijven geven. ‘Onze overwinning is onvermijdelijk’, is nog zo’n leus die dezer dagen prominent te zien is in het Overwinningspark.
Daarom ook staan hier niet alleen Duitse en Amerikaanse tanks, maar een breed scala aan westerse voertuigen, geleverd door Australië, Frankrijk, Groot-Brittannië en Zweden. Ook staat er minstens een YPR-765 pantservoertuig uit Nederland, al is er een Amerikaanse vlag opgeplakt. Deze modificatie van de Amerikaanse M113 is vorig jaar aan Oekraïne geschonken en in januari door de Russen buitgemaakt niet ver van het stadje Bachmoet, dat na maanden van zware gevechten in handen viel van het Russische leger.
De sporen van de strijd zijn duidelijk te zien, maar het voertuig is verder intact. Foto’s die destijds van het interieur zijn gemaakt tonen Nederlandse opschriften. Een militair die het publiek tekst en uitleg verschaft bevestigt dat het pantservoertuig uit Nederland komt, al weet hij niet zeker hoe en waar het in handen is gevallen van de Russische troepen. ‘Het is tamelijk oud materieel, maar het presteert nog prima.’
Voor wie zich van de statische museumstukken ook even wil verplaatsen naar de sfeer van het strijdtoneel is midden op het terrein een groot beeldscherm opgesteld, waarop videobeelden tonen hoe militair materieel met drones en artillerie wordt getroffen. De meeste bezoekers lopen er onverschillig aan voorbij, slechts een enkeling blijft staan. Het zijn beelden die dagelijks op sociale media te zien zijn.
Ook Marina, een vrouw van voor in de dertig, keurt ze geen blik waardig, net zo min als de rest van de tentoonstelling. Ze wacht op haar man, die in de menigte is verdwenen. ‘Ik was liever naar het park gegaan’, lacht ze. ‘Wij vrouwen houden niet zo van tanks. Maar mijn man moest en zou hiernaartoe gaan.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant