Op de Amsterdamse Westermarkt treffen Umayya Abu-Hanna en Jonathan Massey voorbereidingen voor een alternatieve herdenking van zowel de Holocaust als de slachtoffers in Gaza. Er zijn dit weekend meer activiteiten gepland voor mensen die stil willen staan bij Gaza. ‘Wie kan er tegen herdenken zijn?’
Umayya Abu-Hanna heeft de afgelopen weken samen met andere activisten honderden knuffels bij elkaar gescharreld. De pluche beesten spelen vrijdagavond een hoofdrol bij een alternatieve dodenherdenking op de Westermarkt in Amsterdam. ‘Ze hebben het steeds over de pro-Palestijnse dreiging’, zegt Abu-Hanna grinnikend. ‘Maar teddyberen kunnen ze toch moeilijk een veiligheidsrisico noemen.’
Op deze zonovergoten dinsdagmiddag is Abu-Hanna (63) met Jonathan Massey (47) naar de Westermarkt gekomen om voorbereidingen te treffen voor de ‘Herdenking en wake voor de Holocaust en Gaza’. Er zullen joodse, islamitische en christelijke gebeden worden uitgesproken, en er zijn toespraken en live muziek. ‘We willen het heden met het verleden verbinden’, aldus Massey, wiens grootouders de Holocaust overleefden. ‘Er is een genocide gaande in Gaza, dat kun je niet negeren.’
Abu-Hanna is Palestijns-Israëlisch, en als onderzoeker verbonden aan de New York University. Massey is een Joods-Israëlische documentairemaker. Beiden wonen al ruim tien jaar in Amsterdam. De twee hekelen het feit dat er voor het leed van Gaza geen ruimte is op de Dam zaterdag, terwijl er in voorgaande jaren wel aandacht was voor de oorlog in Oekraïne. ‘Het is kwetsend’, aldus Abu-Hanna. ‘Ik vraag niet om een pro-Palestijns geluid, maar om een menselijk geluid. Palestijnen zijn ook mensen.’
Het is voor Palestijnen als Abu-Hanna pijnlijk dat het debat wordt overheerst door de vraag hoe de geluiden over Gaza juist weg te houden van herdenkingsbijeenkomsten. Vanwege zorgen over ongeregeldheden zijn de veiligheidsmaatregelen op de Dam opgeschroefd. Iedereen wordt gefouilleerd en er mogen maar tienduizend mensen komen.
Ook in de appgroepen waarin activisten acties en nieuws bespreken, heerst verontwaardiging over de manier waarop de dreiging wordt ‘opgeklopt’, vooral omdat er geen demonstraties gepland zijn. De kritiek richt zich met name op burgemeester Femke Halsema, die in een interview tegen de Amsterdamse zender AT5 zei dat ze pro-Palestijnse T-shirts wilde verbieden op de Dam. Sommigen willen uit woede daarover zaterdag alsnog herrie maken om 8 uur. Anderen dringen erop aan dit juist niet te doen, en hooguit een Palestijnse vlag uit het raam te hangen als stil protest.
‘Je moet andermans rouw niet verstoren’, zegt ook Massey. Abu-Hanna knikt instemmend. ‘Ik begrijp heel goed hoe boos mensen zijn’, zegt ze. ‘Maar je moet je altijd afvragen waarom je iets doet. Verstoor je een bijeenkomst om je zelf beter te voelen? Of omdat je denkt dat je de humanitaire situatie in Palestina ermee vooruit helpt? Want dat laatste is zeker niet het geval.’
Er zijn dit weekend meer activiteiten gepland voor mensen die stil willen staan bij Gaza. Zo organiseert Netwerk Palestina in Den Haag, Rotterdam en Amsterdam bijeenkomsten ter herdenking van de Nakba, toen honderdduizenden Palestijnen bij het stichten van de staat Israël van hun land verdreven werden. ‘We hebben twee sprekers uit het buitenland’, vertelt organisator Meriç Esin (62). ‘En we vertonen een film.’
Op zaterdag, tijdens het evenement in Rotterdam, wordt om 8 uur twee minuten stilte gehouden. ‘Voor slachtoffers van zowel de Holocaust als de Nakba’, aldus Esin. Op Bevrijdingsdag is er een avond in Amsterdam. ‘We hebben dan aandacht voor de mensen die bevrijd zijn van het fascisme, en voor de vrijheidsstrijd van het Palestijnse volk.’
Op de Westermarkt zijn Abu-Hanna en Massey in de weer met een rolmaat. ‘Zullen we het spandoek met ‘never again is now’ aan deze lantaarnpaal hangen?’, oppert Massey. ‘En daarnaast komt het podium.’ Abu-Hanna vreest agressie van voorbijgangers. Afgelopen winter liep ze geregeld met een groep vrouwen door winkelstraten, ze zongen teksten over Gaza op de melodie van kerstliedjes. ‘We kregen steun, maar zijn ook uitgescholden en bespuugd.’ Massey denkt dat het vrijdag wel losloopt: ‘Wie kan er tegen herdenken zijn?’
‘We moeten nog wel even schoonmaken’, zegt Abu-Hanna, wijzend op de glasscherven en andere overblijfselen van Koningsdag. De knuffels krijgen vrijdag een plek op de hoge driehoek van het homomonument, waar nu nog dikke klodders duivenpoep liggen. Ze symboliseren de 15 duizend kinderen die zijn gedood in Gaza sinds 7 oktober. Ieder pluche beest heeft een handgeschreven kaartje om de nek: ‘Liefde, geen genocide’, staat erop.
Een van de sprekers op de alternatieve herdenking is bijbelwetenschapper Janneke Stegeman, voormalig theoloog des vaderlands. ‘Er is veel machteloosheid en woede over het geweld in Gaza’, zegt ze. ‘Het is belangrijk om samen te rouwen.’ Juist als theoloog ziet ze een rol voor zichzelf. ‘Ik ben een witte christen. Mijn traditie is verbonden met de ontmenselijking die aan de basis lag van de Holocaust, daar zal ik vrijdag over spreken.’
Ook Stegeman vindt het jammer dat er op de Dam geen ruimte is voor Gaza. ‘Solidariteit met Palestijnen wordt gezien als iets kwalijks’, zegt ze. ‘Het wordt gelinkt aan antisemitisme maar het is echt tijd dat we uit die kramp komen.’ Massey noemt het hypocriet dat op de Dam wordt gesproken over de noodzaak van ‘nooit meer genocide’, terwijl de Nederlandse regering naar manieren zoekt om ondanks een verbod van de rechter wapenonderdelen te blijven leveren aan Israël. ‘Nederland is medeplichtig’, zegt hij.
De herdenking eindigt vrijdagavond met kaarsen en bloemen bij het standbeeld van Anne Frank, ook op de Westermarkt. Abu-Hanna: ‘In Gaza is 40 procent van de bevolking jonger dan Anne Frank toen ze stierf.’
Geselecteerd door de redactie
Hamas is niet klaar om zijn troefkaarten op te geven
Source: Volkskrant