Waar zijn de media in het buitenland vol van? Vandaag: Scandinavië-correspondent Jeroen Visser ziet hoe Greta Thunbergs arrestatie in Den Haag tot verdeeldheid leidt in haar vaderland.
‘Ik begrijp het gewoon niet – hoe kun je zo dom zijn, Greta?’, luidde de kop boven een recente column in de grootste Zweedse krant, Dagens Nyheter. Stercolumnist Alex Schulman werpt daarin de vraag op of het slim is dat de Zweedse klimaatactivist Greta Thunberg meedoet aan illegale protestacties, waarvoor ze nu al een paar keer gearresteerd is.
Aanleiding is de arrestatie van Thunberg op 6 april in Den Haag. De wereldberoemde activist deed mee aan wegblokkades van actiegroep Extinction Rebellion (XR). Daar werd de Zweedse opgepakt en naar een politiebusje gedragen. ‘You are not alone’, scandeerden de andere actievoerders.
Over de auteur
Jeroen Visser is correspondent Scandinavië en Finland voor de Volkskrant. Hij woont in Stockholm. Hiervoor was hij correspondent Zuidoost-Azië.
Schulman zag de beelden en voelde sympathie. ‘Het is helemaal niet vreemd dat jongeren daar zitten. (...) We leven in een samenleving waarin een overweldigende meerderheid van de politici erkende dat de mens een negatieve impact heeft op het klimaat, besloot er iets aan te doen – en het vervolgens negeerde.’
Minder begrip heeft hij voor de deelname van Thunberg, die eerder al in Stockholm, Oslo en Londen werd gearresteerd. ‘Greta lijkt nu door verschillende steden te reizen om weggesleept te worden’, stelt Schulman, waarmee ze een unieke positie weggooit. Door haar faam had ze overal op de wereld toegang tot machthebbers, maar die luisteren niet naar iemand die steeds weer de wet overtreedt. ‘Dit zou heel goed kunnen eindigen met een nog grotere tragedie, namelijk dat ze in de gevangenis belandt. (....) Ze heeft zichzelf compleet onmogelijk gemaakt. Ik snap het gewoon niet. Ze had de kans om de wereld te veranderen en gooide die weg.’
Het stuk van Schulman maakte veel reacties los. Zoals van collega Kristina Lindquist, die hem een dag later toebeet: ‘Misschien moet jij niet voor een toetsenbord, maar voor een motorkap gaan zitten. Iemand moet Greta’s plaats innemen, toch?’
Volgens Lindquist luisteren machthebbers ook niet naar activisten als ze gezagsgetrouw zijn. Kijk maar naar Zweden, waar de nationale Klimaatraad onlangs concludeerde dat de emissie van broeikasgassen niet af maar toeneemt en dat Zweden dus zijn klimaatdoelen niet gaat halen.
Lindquist citeert een Zweedse onderzoeker die concludeert dat disruptieve acties zoals wegblokkades veel meer effect hebben dan gewone demonstraties. Er komen meer media op af en het leidt ertoe dat meer mensen ook in actie komen. ‘Wie gaat Alex Schulman vertellen hoe activisme werkt?’
Ze kreeg bijval van journalist Mathias Wåg, die in de krant Aftonbladet schreef dat Schulman en andere critici niet begrijpen dat Thunberg altijd al radicaal is geweest met haar pleidooi voor een grondige transformatie van de samenleving. Het zijn juist de machthebbers die, nadat ze met haar poseerden voor een selfie, op hun schreden terugkeren en niks doen. ‘Greta is geëvolueerd van een stem voor haar tijd naar een stem tegen haar tijd. Maar het is niet de boodschap van Greta of de klimaatbeweging die veranderd is. Het is de macht, domkop.’
Ook journalist Johanna Fränden denderde over Schulman heen. De rechten die we tegenwoordig als vanzelfsprekend beschouwen, zijn bijna altijd voorafgegaan door acties waarbij de wet werd overtreden. ‘Blokkades, sabotage-acties en soms ronduit geweld liggen ten grondslag aan het vrouwenkiesrecht in Groot-Brittannië, de successen van de burgerrechtenbeweging in de Verenigde Staten en de strijd van niet-blanken tegen institutioneel racisme in Zuid-Afrika.’
Volgens Fränden gebruiken andere protestbewegingen zoals de boeren en de Gele Hesjes ook illegale acties om hun doel te bereiken. ‘Greta Thunberg heeft zich aangesloten bij een lange traditie van fysiek verzet, voor als het uiten van je stem alleen duidelijk niet genoeg is. Zelfs niet als je het oor van wereldleiders hebt. Gezien het voortbestaan van de beschaving op het spel staat, kun je je voorstellen dat haar zonden vergeven worden als we er over dertig jaar op terugkijken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant