Het ‘online gebiedsverbod’ dat de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema in maart aan rapper Jaykoppig oplegde, is voorlopig door de rechter van tafel geveegd. Halsema poogde met de maatregel het geweld tussen twee rivaliserende rapgroepen een halt toe te roepen.
De burgemeester legde het online gebiedsverbod op aan Jaykoppig, lid van rapformatie Zone6, omdat hij zich gewelddadig had uitgelaten op Instagram en Snapchat in de richting van leden van rapformatie Boats Music. De Amsterdamse rapgroepen zijn verwikkeld in een slepend conflict. Hun vete zou volgens de recherche zelfs ten grondslag kunnen liggen aan de moord eerder dit jaar op rapper Bigidagoe, lid van Zone6.
Over de auteur
Daan van Acht is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Rapper Jaykoppig tekende bezwaar aan tegen Halsema’s maatregel. De voorzieningenrechter geeft hem daarin gelijk. Zo heeft de burgemeester volgens de rechter het vermoeden van een oorzakelijk verband tussen de berichten die de rapper op social media plaatste en ‘de ernstige wanordelijkheden’ onvoldoende onderbouwd. Ook bestempelt de rechter het online gebiedsverbod als een ‘zwaar middel, waarmee fundamenteel recht op vrijheid van meningsuiting wordt beperkt’.
Dit betekent dat Jaykoppig weer berichten mag delen. ‘Je boy is back. Halsema wou me een verbod geven. (...) Ik heb die zaak gewonnen. We fight’, zegt de rapper in zijn nieuwste video op Instagram.
In een brief aan de Amsterdamse gemeenteraad spreekt de burgemeester van een oordeel dat ‘nog niet definitief is’. Halsema heeft nog niet besloten of ze in beroep gaat tegen de uitspraak van de voorzieningenrechter.
Het was voor haar de eerste keer dat zij de juridisch omstreden maatregel inzette. Halsema deed dat, zo schreef ze in maart van dit jaar in een brief aan de Amsterdamse raad, vanwege ‘eerdere ernstige geweldsincidenten’ tussen de twee rapgroepen. Na de moord op rapper Bigidagoe vonden in Amsterdam meerdere zware explosies bij woningen plaats die worden gelinkt aan de verdachte van de moord, Shairone S.
Met het online gebiedsverbod beoogde ze online oproepen tot geweld en rellen in te dammen. Met zo’n verbod kan een mogelijke verspreider van opruiende berichten worden opgepakt en verplicht om die berichten te verwijderen.
Samen met tientallen van haar collega’s vindt Halsema dat de bestaande wetgeving te weinig handvatten biedt aan burgemeesters om op te treden tegen opruiende online-oproepen. De burgemeesters pleiten voor nieuwe wetgeving, zo viel te lezen in een gezamenlijke brief.
Marc Schuilenberg, hoogleraar digitale surveillance van de Erasmus Universiteit, liet zich tegenover de Volkskrant eerder kritisch uit over online gebiedsverboden. ‘Ik ben bang dat burgemeesters de grens van wat opruiing is gaan oprekken, uit angst dat er risico’s voor de openbare orde ontstaan’, zei hij. Schuilenberg vreest dat burgemeesters zich zo ontpoppen tot ‘sheriffs, die alle middelen aangrijpen om risico’s te voorkomen’.
Halsema is niet de eerste burgemeester die door de rechter op de vingers wordt getikt vanwege het opleggen van een online gebiedsverbod. Sharon Dijksma, de burgemeester van Utrecht, werd begin dit jaar teruggefloten nadat ze in 2021 zo’n verbod oplegde aan een 17-jarige jongen. Die had op berichtendienst Telegram opgeroepen om in opstand te komen tegen het coronabeleid en het vuurwerkverbod. Dijksma ging daarmee volgens de rechter te ver; de vrijheid van meningsuiting mocht niet worden ingeperkt.
Halsema schrijft in haar brief naar aanleiding van de uitspraak van de voorzieningenrechter dat veel van haar vragen nog niet zijn beantwoord. Zo wil de Amsterdamse burgemeester weten of online kan worden opgetreden op basis van de gemeentewet – de juridische route die zij nu kiest – en of ze daarmee de vrijheid van meningsuiting te veel indamt.
Zulke vragen lenen zich volgens de rechter echter niet voor een voorlopige voorzieningenprocedure. Het online gebiedsverbod is een ‘complexe rechtsvraag’ die niet eerder is beantwoord.
Stadsdeelvoorzitter Tanja Jadnanansing van het door bendegeweld geteisterde Amsterdam-Zuidoost, waar ook rapper Bigidagoe werd doodgeschoten, wil dat er gauw een helder antwoord komt op die rechtsvraag, zei ze tegen de Volkskrant. ‘We moeten de regelgeving naar 2024 brengen. Nu lopen we achter de feiten aan.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant