In Tel Aviv demonstreren drie groepen Israëliërs op hun eigen manier voor de vrijlating van gijzelaars. Hun wanhoop brengt de groepen steeds meer samen tegen premier Benjamin Netanyahu. ‘Hij beloofde me alles te doen om de gijzelaars vrij te krijgen. Nu weet ik dat dat een leugen was.’
Elke zaterdagavond komen op drie plekken in het centrum van Tel Aviv mensen bijeen. Wat ze gemeen hebben: de leus ‘bring them home now’. Oftewel, de Israëlische gijzelaars in handen van Hamas moeten vrijkomen. Wat hen verdeelt: hun mate van begrip voor de regering van premier Benjamin Netanyahu.
Die verdeeldheid is met het oog waarneembaar.
Op Eliezer Kaplanstraat, nabij het hoofdkwartier van het Israëlische leger, wordt al sinds kort na 7 oktober gedemonstreerd door mensen die geen enkel vertrouwen hebben in de manier waarop de regering de Gaza-oorlog aanpakt. Vertrouwen was er vóór die tijd ook al niet. ‘Kaplan’, zoals de plek wordt genoemd, was ook de locatie van het maandenlange, massale protest tegen het plan van de regering om de macht van het Hooggerechtshof te beknotten. Dat Netanyahu volgens de betogers corrupt is, kwam daar nog eens bij.
Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent in Istanbul voor de Volkskrant. Hij schrijft over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden. Voorheen specialiseerde hij zich op de buitenlandredactie in mensenrechten en het Midden-Oosten.
Het Kaplanprotest werd na de aanval van Hamas op 7 oktober opgeschort, maar na een paar dagen in feite alweer hervat, op veel kleinere schaal en met een nieuwe hoofdleus: breng de gijzelaars terug. Zwijgend stonden familieleden en sympathisanten langs de weg, elk met een portret van een gijzelaar in de hand. Uiterst linkse vredesactivisten waren er ook bij, met hun eigen tent.
Hemelsbreed 350 meter daarvandaan richtte het Hostages and Missing Families Forum in oktober een plein in als aandachtsplek voor de gijzelaars. Op het plein, omringd door de opera, een theater en het museum voor moderne kunst, staat een lange, gedekte dinertafel met lege stoelen, evenveel als het aantal vermisten. Er worden T-shirts met ‘Bring them home now’ en andere gijzelparafernalia verkocht. Er is een muziekpodium.
Het Forum is veel minder politiek dan Kaplan. De organisatoren sturen een menselijke noodkreet de wereld in: red onze geliefden. Zeker aanvankelijk werd in het midden gelaten hoe de regering dat zou moeten aanpakken. Sommige familieleden met banden met het Forum werden zelfs door de overheid ingezet voor internationale pr-activiteiten ten behoeve van de Israëlische zaak.
Onder een viaduct over de Menachem Beginstraat, op zo’n 200 meter afstand van Kaplan, ontstond in januari een derde initiatief, een protest van degenen die het Plein te apolitiek vonden en zich ook niet thuis voelden bij Kaplan. Elke zaterdagavond verzamelden zich, net als op de twee andere plekken, betogers onder het viaduct.
Hoe langer echter de gijzeling voortduurt, hoe groter de onvrede over ‘Bibi’, zoals de premier door vriend en vijand wordt genoemd, en hoe dichter de drie groepen bij elkaar komen. Ook dat is met het oog waarneembaar.
Diverse keren in de afgelopen weken liepen Kaplanbetogers, na op zaterdagavond hun eigen sprekers te hebben aangehoord, in de richting van ‘Begin’. Daar smolten de twee groepen harmonieus samen. Ook het meer militante deel van het Plein kwam soms naar het viaduct om zich te verbroederen.
De verandering is vooral onmiskenbaar bij het Hostages and Missing Families Forum. ‘Lange tijd spraken we ons niet uit over hoe de gijzelaars moeten vrijkomen’, zegt de 42-jarige fotograaf en toeristengids Udi Goren, lid van het Forum en neef van de door Hamas vermoorde Tal Chaimi (41), wiens lichaam werd meegenomen naar Gaza.
‘Inmiddels zeggen we dat vrijlating moet komen door een akkoord met Hamas, niet op militaire wijze. Drie gijzelaars zijn gestorven tijdens of als direct gevolg van een reddingsoperatie. Diverse soldaten zijn omgekomen tijdens zo’n operatie. Andere gijzelaars zijn gestorven door oorlogsgeweld. De cijfers bewijzen: alleen met een akkoord kunnen we ze verantwoord vrij krijgen.’
Toch wil het Forum zich niet te veel bemoeien met politieke keuzes of met de details van een deal, zegt Goren. ‘Er zijn te veel factoren om rekening mee te houden. Wel blijven we de urgentie benadrukken. Duidelijk is dat er geen staakt-het-vuren mogelijk is zonder dat er gijzelaars vrijkomen. Anders zou Hamas geen reden meer hebben ze vrij te laten.’
Belichaming bij uitstek van de gewijzigde houding van de families is Einav Zangauker (44), wier 24-jarige zoon Matan werd ontvoerd door Hamas. De gescheiden moeder van drie kinderen was altijd een geheide Bibi-stemmer. Van het Kaplanprotest van vóór 7 oktober, zegt ze, moest ze niets hebben.
Twee maanden na de aanval van Hamas sloot ze zich aarzelend aan bij de mensen van het Plein. Inmiddels heeft ze zich ontwikkeld tot een van de meest zichtbare en vocale critici van Netanyahu, die ze persoonlijk verantwoordelijk houdt voor het feit dat haar zoon nog altijd in Gaza zit. Moeiteloos beweegt ze heen en weer tussen Kaplan, Begin en Plein.
‘Ik heb Netanyahu twee keer ontmoet’, zegt ze. ‘Hij beloofde alles te doen om de gijzelaars vrij te krijgen. Nu weet ik dat dat een leugen was. Een paar keer was een akkoord nabij, maar telkens hield hij het tegen. Hij wordt gechanteerd door extreem-rechts, dat dreigt zijn kabinet op te blazen als er een akkoord komt.’
Op zich zou Zangauker niet treuren om het vertrek van Netanyahu als premier. ‘Ik besef dat ik als rechtse stemmer hem het mandaat heb gegeven mijn zoon aan zijn lot over te laten.’ Maar een regeringswissel middels verkiezingen, dat zou te veel tijd kosten.
Goren is het daarmee eens. Als organisator van Dual Narrative Tours, waarbij toeristen zowel het Palestijnse als het Israëlische verhaal te horen krijgen, is hij bepaald geen aanhanger van de premier. ‘Maar voor verkiezingen hebben we nu geen tijd. We moeten ons op één zaak richten: breng de gijzelaars terug.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant