Duitsland hoeft zijn wapenexport naar Israël niet stop te zetten. Het Internationaal Gerechtshof in Den Haag heeft dat dinsdag besloten in een tussenvonnis van een zaak die is aangespannen door Nicaragua.
Het hof ‘oordeelt dat de omstandigheden niet vereisen dat het zijn bevoegdheid uitoefent’ om voorlopige maatregelen te treffen.
Tot de door Nicaragua geëiste maatregelen behoorde ook het hervatten door Duitsland van de financiële steun aan UNRWA, de VN-organisatie voor hulp aan Palestijnse vluchtelingen. Ook aan die eis hoeft Duitsland geen gehoor te geven. Duitsland en een aantal andere westerse landen (waaronder Nederland) schortten de steun in januari op nadat Israël twaalf UNRWA-medewerkers had beschuldigd van betrokkenheid bij de terreuraanval van Hamas op 7 oktober.
Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent in Istanbul voor de Volkskrant. Hij schrijft over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden. Voorheen specialiseerde hij zich op de buitenlandredactie in mensenrechten en het Midden-Oosten.
Het hof gaf geen uitvoerige onderbouwing voor zijn beslissing, het volstond met te zeggen dat er geen redenen zijn voor voorlopige maatregelen. Wel toonde het zich ‘diep bezorgd over de catastrofale levensomstandigheden van de Palestijnen in de Gazastrook, in het bijzonder gezien de langdurige en wijdverbreide ontbering van voedsel en andere basisbehoeften’.
Met het ontkennen van de noodzaak van voorlopige maatregelen is de procedure nog niet afgelopen. De rechters gaven Duitsland niet in alles gelijk. De Duitse eis dat het hof de door Nicaragua aangespannen zaak meteen al zou sluiten, werd afgewezen. Een inhoudelijke behandeling kan jaren duren.
Het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken toonde zich niettemin tevreden met de uitspraak. Het zegt op X dat Duitsland geen partij is in het conflict in Gaza. Het ministerie benadrukt dat Duitsland de grootste donateur is van humanitaire hulp aan de Palestijnen en geeft tegelijk aan dat Israël het recht heeft zich te verdedigen tegen terreur.
Nicaragua had de zaak begin maart aangespannen omdat het vindt dat Berlijn het Genocideverdrag schendt door wapens aan Israël te verkopen. Het land beroept zich ook op andere rechtsgronden, zoals de Geneefse Conventies over oorlogsrecht.
In zekere zin is de zaak tegen Duitsland een bijverschijnsel van de zaak die Zuid-Afrika in januari heeft aangespannen tegen Israël, ook op grond van het Genocideverdrag. Daarin werden door het Internationaal Gerechtshof wel voorlopige maatregelen getroffen. Volgens de rechters was het ‘aannemelijk’ dat Zuid-Afrika goede redenen had om tegen Israël een zaak wegens genocide aanhangig te maken.
De meest vergaande van de door Zuid-Afrika geëiste maatregelen, een onmiddellijk staakt-het-vuren, werd door het hof echter niet toegekend. Mogelijk hebben de rechters geredeneerd dat, aangezien het Israël niet verboden is zijn wapens te gebruiken in de Gazastrook, er ook geen reden is de export van die wapens aan Israël te verbieden.
Vanwege de zaak bij het hof besloot Nicaragua zijn ambassade in Berlijn te sluiten. Duitsland leverde vorig jaar ruim 325 miljoen euro aan wapens en militaire apparatuur aan Israël. Daarmee is het voor Israël een van de belangrijkste wapenleveranciers.
Het is de derde zaak met betrekking tot Israël waarover het hoogste VN-hof zich sinds begin januari buigt. Het hof behandelt ook een verzoek van de Algemene Vergadering van de VN om een ‘adviserende opinie’ te geven over de juridische gevolgen van de Israëlische bezetting van de Palestijnse gebieden. Een oordeel daarover komt mogelijk dit jaar al.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant