Het opnemen en bewaren van gesprekken tussen advocaten en gedetineerden in de zwaarste gevangenisregimes is niet toegestaan. Dat heeft de Raad van State maandag vastgesteld, na vragen van minister Franc Weerwind (Rechtsbescherming, D66).
Het preventief opnemen van gesprekken tussen gedetineerden en hun advocaat is ‘een verregaande beperking’ van het recht op vertrouwelijke communicatie met een advocaat, vindt de Raad van State. ‘Dat recht behoort tot de kern van het recht op een eerlijk proces en is in een democratische rechtsstaat van groot belang.’ Voor de Raad is dat aanleiding om te concluderen ‘dat de amendementen onverenigbaar zijn met de Grondwet, het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en het (Europees) Unierecht’.
De Tweede Kamer debatteerde vorige maand over een aanpassing van de Penitentiaire beginselenwet. Weerwind wil cameratoezicht mogelijk maken op de contacten tussen advocaten en gedetineerden in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) en de Afdeling Intensief Toezicht (AIT). Zo hoopt hij voortgezet crimineel handelen vanuit de gevangenis te bemoeilijken.
In het Marengo-proces is gebleken dat Ridouan Taghi communiceerde met de buitenwereld via zijn neef en advocaat Youssef T. Het Openbaar Ministerie heeft een vergelijkbare verdenking jegens advocaat Inez Weski, die de aantijging ontkent. Haar zaak moet nog voor de rechter komen.
Het linkerdeel van de Kamer vroeg zich tijdens het debat af waarom Weerwind koos voor een generieke maatregel, in plaats van een individuele beoordeling per geval te maken. Het rechterdeel van de Kamer vond het wetsvoorstel van Weerwind juist niet ver genoeg gaan. De Kamerleden Ulysse Ellian (VVD) en Lilian Helder (BBB) dienden amendementen in om het toezicht nog verder te verscherpen.
Ellian stelde een uitbreiding van de bevelsbevoegdheid van de minister voor bij een specifieke groep gedetineerden. Daarmee moet ‘auditief toezicht bij gesprekken tussen de rechtsbijstandverlener en de gedetineerde’ mogelijk worden. Een speciale commissie zou deze opnamen mogen afluisteren en advies geven aan de minister of nader onderzoek naar de advocaat nodig is.
In het wijzigingsvoorstel van Helder worden audiovisuele opnamen in bewaring gegeven aan de Nederlandse Orde van Advocaten, die ze na vijf jaar vernietigt. Als in de tussentijd de verdenking rijst dat een advocaat deel uitmaakt van de criminele organisatie van de gedetineerde, kan de officier van justitie aan de rechter vragen over de opnamen te mogen beschikken. De advocatenorde moet ze dan afstaan.
Minister Weerwind ontraadde beide amendementen, maar ze werden toch aangenomen. VVD, SGP, CDA, BBB, JA21 en PVV stemden voor, bij elkaar 77 zetels, waarmee ze onderdeel zijn van het wetsvoorstel. Over de wet zelf werd nog niet gestemd, omdat Weerwind spoedadvies bij de afdeling advisering van de Raad van State vroeg.
Robert Crince le Roy, deken van de Nederlandse Orde van Advocaten, zegt in een reactie dat het advies van de Raad ‘in lijn is met het standpunt van de Orde dat het wetsvoorstel zoals dat nu luidt juridisch onhoudbaar is’.
BBB en VVD zijn akkoord gegaan met uitstel van stemming over Weerwinds wetsvoorstel, maar stelden daarbij wel een voorwaarde. ‘Er zijn twee smaken: intrekken of naar de Eerste Kamer’, zei Helder. Ellian steunde die opmerking, al is de voortgang ongewis: Weerwind zit nu met een wet die hij niet wil. De bewindsman laat weten dat hij het advies van de Raad van State bestudeert en later met een reactie komt.
D66-Kamerlid Sneller noemt het oordeel van de Raad van State ‘vernietigend’. Hij roept de partijen op niet door ‘rechtsstatelijk rood licht te rijden’. Sneller: ‘Dit is de kans om te laten zien dat de belofte van de nieuwe coalitie om de grondrechten te respecteren een serieuze poging was en niet bij voorbaat al waardeloos blijkt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant