Schuldhulpverlening is een taak van de gemeente. Inwoners die zich met een schuld bij de gemeente melden, moeten worden geholpen. Hoe ze dat doen, mogen de gemeenten zelf bedenken.
Dat klinkt als een mooi systeem, zegt Nadja Jungmann, lector Schulden en Incasso aan de Hogeschool Utrecht. "Op papier is dat ook zo. Mensen met een schuld melden zich aan en krijgen een regeling met de gemeente. Zij regelen het vervolgens met de schuldeisers. Dat klinkt goed, maar toch gaat er een hoop mis."
Uit cijfers blijkt dat vijf op de zes mensen met problematische schulden niet in beeld is bij de schuldhulpverlening. "Maar 5 procent van de mensen met schulden heeft een regeling met kwijtschelding en 95 procent dus niet. Dat is zorgwekkend", zegt Jungmann.
Dat komt doordat veel mensen de stap naar hulpverlening niet durven te zetten, zegt de Arnhemse wethouder Bestaanszekerheid Mark Lauriks. Veel mensen schamen zich voor hun schuld en willen daarom geen hulp vragen. "Als wij bij mensen aankloppen, krijgen we eerst weleens te horen dat er helemaal geen schulden zijn. Die mensen hebben dat dan niet eens met hun gezin of partner gedeeld", zegt Lauriks. "Uiteindelijk komen we uit bij stapels ongeopende enveloppen en blijkt er wel degelijk een grote schuld te zijn."
Naast schaamte is ook de stap om de overheid om hulp te vragen groot. "Veel mensen met een schuld hebben slechte ervaringen met de overheid. Dan stap je niet zo snel naar de gemeente voor hulp", zegt Jungmann. Ook in de gemeente Arnhem is dat voelbaar. "Wij moeten in veel gevallen eerst echt het vertrouwen terugwinnen voordat mensen onze hulp aannemen. Al zeggen we dat wij de schuld overnemen en er niets voor terug hoeven", zegt Lauriks.
Daarnaast worden er veel voorwaarden gesteld op het moment dat iemand wél een regeling treft met de gemeente. Om in aanmerking te komen voor een schuldregeling moeten mensen bijvoorbeeld kostgeld gaan vragen aan meerderjarige inwonende kinderen. Dat vinden veel ouders moeilijk, zegt Jungmann. "Kinderen moeten dan gaan meebetalen aan de problemen van hun ouders. En die kinderen hebben vaak al zoveel nadeel gehad van die problemen."
De gemeente Arnhem gaat met behulp van een opkoopfonds de schulden van zestig huishoudens in de wijk Immerloo in één keer opkopen. Dat doet de gemeente zonder er voorwaarden aan te stellen.
Immerloo is volgens de gemeente Arnhem de armste wijk van Nederland. Voor het experiment is gezocht naar huishoudens waarbij sprake is van langdurige en problematische schulden.
Ook de mensen die wel naar de gemeente stappen, hebben vaak nog een lange weg te gaan voor ze schuldenvrij zijn. Het kan soms wel een half jaar of een jaar duren voordat er ook daadwerkelijk met een regeling gestart kan worden, zegt Jungmann.
"Veel mensen die het al moeilijk vonden om naar de overheid te stappen, haken dan alsnog af. Zij zien niet in dat ze niet met een slechte hulpverlener te doen hebben, maar dat het in dit land heel lang duurt om de administratie op orde te krijgen", vervolgt de lector. "We hebben geen landelijke schuldregistratie. Dus het duurt lang om erachter te komen hoe hoog de schulden daadwerkelijk zijn."
Daarnaast zijn de schulden vaak niet het enige probleem. Er ontstaan vaak andere sociale problemen door het hebben van schulden. Volgens Jungmann hebben mensen die schulden hebben of hebben gehad drie keer zo vaak een depressie als mensen zonder schulden.
"Mensen die diep in de schulden zitten, hebben gewoonweg geen ruimte om aan iets anders te denken dan hun schulden", zegt wethouder Lauriks. "Hulpverleners kunnen wel aan de slag met een depressie, maar als de depressie komt door grote schulden, kan de ggz je niet verder helpen. Dan moet eerst de schuld worden afbetaald."
Hoewel niet alle schulden in Nederland zomaar door de gemeente afgekocht kunnen worden, is het belangrijk om te experimenteren met verschillende soorten manieren om met schulden om te gaan, zegt Jungmann. "Dat gaat ons wel helpen. We moeten namelijk nog veel leren. We kunnen in dit land een keelontsteking genezen, maar we weten niet precies wat helpt bij iemand met schuldenproblematiek."
Volgens Jungmann moeten we leren begrijpen hoe mensen in de schulden komen. "Welk deel van de mensen komt in de schulden omdat ze moeite hebben met lezen en schrijven? Wie krijgt problemen omdat ze te weinig verdienen? Dat weten we helemaal niet."
Het is dan ook belangrijk dat de resultaten uit de experimenten die verschillende gemeenten doen, landelijk worden gedeeld. "Arnhem is niet de eerste gemeente die een experiment doet. Er zijn inmiddels veel experimenten gedaan, maar daar is lang niet genoeg lering uit getrokken. Soms werd er geen tijd besteed aan de resultaten, of werd het niet gedeeld met andere gemeenten. Dat is hartstikke zonde", zegt Jungmann. "We hebben die gegevens juist nodig."
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl economisch