Voorstanders van het koningshuis zien verbinding vaak als de toegevoegde waarde van de Nederlandse monarchie, kijk maar naar Koningsdag. Maar heeft het verbindende ‘oranjegevoel’ van Koningsdag eigenlijk nog wel wat te maken met het Koninklijk Huis?
Koningsdag staat weer voor deur. Het is één van de twee nationale feestdagen die we hebben in Nederland, de andere is Bevrijdingsdag op 5 mei. De aanduiding ‘nationaal’ geeft aan dat het een feestdag is voor het hele land, de gehele natie. Het suggereert dat wij als Nederlanders gezamenlijk iets te vieren hebben: de verjaardag van ‘onze’ vorst. Monarchisten zien hierin de toegevoegde waarde van het koningshuis als verbindende factor: de koning als nationaal symbool.
Over de auteur
Bram Peters is politiek historicus. Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau uit 2019 blijkt echter dat de monarchie niet eens in de Top 20 staat van hetgeen Nederlanders zien als verbindende aspecten. Ja, Koningsdag wordt wel genoemd en het oranjegevoel ook, maar dat is nog niet hetzelfde als de monarchie. Toen Koningsdag in 2021 alleen online plaatsvond, gaf slechts een kleine groep mensen in een peiling van Eenvandaag aan de aanwezigheid van de Oranjes te missen. Veel meer gemist werd het gezellig samenzijn met anderen op de vele feesten en markten.
En het oranjegevoel dan? Dat kan weliswaar verwijzen naar de monarchie, maar heeft in werkelijkheid een veel bredere betekenis als nationale kleur die bijvoorbeeld zeer sterk tot uiting komt bij sportevenementen. De uitdrukking ‘oranje speelt’ zal immers bij niemand de associatie oproepen van een voetballende koning. Uit hetzelfde onderzoek van het SCP blijkt ook dat we andere zaken veel belangrijker vinden als verbindende factoren.
Wat ons dan wel bindt? Als eerste de Nederlandse taal en dat is ook logisch. Een gemeenschappelijke taal stelt ons in staat om met iedereen in dit land te communiceren. Niet voor niets is het voor menigeen een prettig moment als je op vakantie in het buitenland mensen Nederlands hoort spreken. Er ontstaat direct een gevoel van ‘wij kennen en begrijpen elkaar’, ook al heb je elkaar nog nooit eerder ontmoet. Een tweede belangrijk punt dat het SCP noemt is gedeelde normen en waarden. Dat heeft niet alleen betrekking op dagelijkse omgangsvormen, maar ook op veel abstractere begrippen zoals bijvoorbeeld mensenrechten, democratie, lhbti-rechten en de gelijkheid van man en vrouw.
Het zijn juiste deze gemeenschappelijke waarden in combinatie met de mogelijkheid om met elkaar te kunnen communiceren, die ervoor zorgen dat je je verbonden voelt met de ander. De koning als verbindende factor valt daarbij in het niet. Dat wil overigens niet zeggen dat het staatshoofd als persoon niet de intentie kan hebben zich in te zetten voor de samenleving en er voor alle Nederlanders te willen zijn. Maar de monarchie als instituut is een achterhaald concept dat inhoudelijk niets toevoegt aan wat ons verbindt met de ander.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant