Door muskietennetten dubbel te impregneren, kunnen ze malaria-infecties flink terugdringen. Dat blijkt uit een grootschalige test in veertien Afrikaanse landen. Naar schatting zijn in drie jaar tijd ruim 13 miljoen infecties voorkomen, wat neerkomt op 24.600 minder malariadoden.
De malariamug toonde zich de afgelopen jaren steeds resistenter tegen de oudere varianten van muskietennetten. In maart 2023 vaardigde de World Health Organization (WHO) al een officiële aanbeveling van de dubbel-geïmpregneerde netten uit. Op den duur moeten alle bestaande muskietennetten worden vervangen.
Nieuw aan de klamboes is dat naast het gebruikelijke gif, pyrethroïde, een tweede middel is toegevoegd. Pyrethroïde doodt insecten door hun zenuwstelsel plat te leggen. Het tweede middel, chloorfenapyr, blokkeert de energievoorziening in lichaamscellen van insecten. Door de combinatie van de twee verschillende werkingsmechanismen zijn ook pyrethroïde-resistente muggen niet bestand tegen de nieuwe netten.
Het Global Fund, een wereldwijde organisatie voor de bestrijding van epidemieën zoals malaria, financierde het project met de dubbel geïmpregneerde netten. Ze werden getest in Tanzania en Benin. Nog eens twaalf andere Afrikaanse landen sloten zich aan bij het project. Het aantal malariabesmettingen nam in die landen af met 20 tot 50 procent, zo blijkt uit tellingen.
Het Imperial College London berekende het aantal verijdelde besmettingen sinds het verspreiden van de nieuwe netten op basis van een langlopende database met malariabesmettingen en -doden.
Marijke Wijnroks, tropenarts en verbonden aan het Global Fund, ziet vooral de snelheid waarmee het project is uitgerold als een overwinning. ‘Bij de vorige innovaties duurde het vaak vijf jaar voordat een nieuw middel grootschalig verspreid was. Op dit moment is 60 procent van de muskietennetten al van de nieuwe lichting, één jaar na het WHO-advies.’
Volgens de WHO was er in 2022 sprake van 249 miljoen besmettingen met malaria, waarvan 608 duizend met dodelijke afloop. Vooral jonge kinderen lopen risico bij een besmetting: in 80 procent van de sterfgevallen gaat het om kinderen onder de 5, meldt de WHO. Verreweg de meeste infecties vinden plaats in Afrika.
In juli 2023 begon daarom ook de eerste grootschalige vaccinatiecampagne tegen malaria. In 2025 moeten er 18 miljoen doses zijn toegediend in twaalf Afrikaanse landen. Jonge kinderen hebben minimaal drie doses nodig van het vaccin, volwassenen vier.
Na vier vaccinaties is de kans om ernstig ziek te worden 40 procent kleiner. Dat het vaccin geen volledige bescherming garandeert, maakt aanvullende middelen zoals muskietennetten nodig.
Dat de snelheid van het uitrollen van antimalariamiddelen belangrijk is, denkt ook muggenexpert en entomoloog Bart Knols, die niet bij het project betrokken was. ‘Dat een nieuw insecticide werkt tegen resistente muggen, valt te verwachten. De vraag is alleen voor hoe lang.’ Knols verwacht dat de malariamug op den duur ook resistentie zal ontwikkelen voor de nieuwe insecticiden, een gegeven dat malariabestrijding een race tegen de klok maakt.
Dat erkent Wijnroks. ‘Malaria is een perfecte storm. Door het opwarmen van de aarde kunnen de muggen steeds beter overleven, en door politieke conflicten in Afrikaanse gebieden is het effectief bestrijden lastig, ook met vaccinaties. Daarom is het belangrijk dat we blijven investeren in nieuwe middelen, zodat we snel kunnen handelen.’
De financiering voor het huidige project kwam ook uit Nederland. In 2022 doneerde de staat 180 miljoen euro, afkomstig uit het budget voor ontwikkelingssamenwerking.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant