De provincie Utrecht luidt de noodklok over het overvolle elektriciteitsnet; zonder ingrijpende maatregelen dreigt in 2026 ongecontroleerde stroomuitval. Het plan om van het gas af te gaan wordt voorlopig in de ijskast gezet.
Onorthodoxe maatregelen zijn nodig om stroomuitval in de provincie Utrecht te voorkomen. Zo zullen publieke laadpunten voor elektrische auto’s langs de straat mogelijk een deel van de dag sluiten. Ook worden plannen voor de plaatsing van volledig elektrische warmtepompen in bestaande woningen uitgesteld; hier worden eerst hybride warmtepompen geïnstalleerd. Deze huizen zullen hierdoor een deel van de tijd nog op aardgas worden verwarmd. Ook worden op meerdere plaatsen aggregaten op aardgas geplaatst. Die moeten bijspringen als stroomtekorten dreigen.
De maatregelen werden donderdag aangekondigd door de netbeheerders Stedin en Tennet, de provincie Utrecht en het demissionaire kabinet. ‘De elektrificatie verloopt zo snel dat we zien aankomen dat de capaciteit van Tennet en Stedin in 2026 tegen fysieke grenzen aanloopt’, zei Robert Kuik, directeur netplanning van Tennet. Als niet wordt ingegrepen, zal op onverwachte momenten de stroom uitvallen door overbelasting van het elektriciteitsnet. ‘Om dit te voorkomen moeten we nu maatregelen nemen’, aldus Kuik.
Tussen 2026 en 2029 dreigt een tekort van 250 megawatt voor zogenoemde kleinverbruikers, zoals huishoudens, zzp’ers, kleine bedrijven en sportverenigingen. Dit is een hoeveelheid die vergelijkbaar is met de stroomvraag door 125 duizend woningen.
Over de auteur
Bard van de Weijer is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over de energietransitie en de impact daarvan op het dagelijks leven. .
Een van de opties om ‘doorbranden’ van het net te voorkomen, is om geen nieuwe woningen meer aan te sluiten, maar dat is volgens de betrokken partijen ‘extreem ingrijpend’, zeker gezien het tekort aan huizen. Om toch woningen te kunnen blijven bouwen in Utrecht, worden daarom andere ‘onorthodoxe maatregelen’ voorgesteld.
Een opmerkelijke maatregel, waar Stedin (actief in Zuid-Holland, Utrecht en Zeeland) eerder al op hintte, is het tijdelijk uitschakelen van publieke laadpalen voor elektrische auto's. Die gaan dan bijvoorbeeld in de loop van de middag tot in de avond uit, als de vraag naar elektriciteit in met name woonwijken groot is. Automobilisten die tijdens stroomspitsuur hun auto langs de straat willen opladen, moeten dan wachten tot de paal weer stroom geeft.
De komende jaren verwacht Stedinn dat er in de regio honderdduizend laadpalen bijkomen. Door deze tijdelijk uit te schakelen, denkt de netbeheerder 100 megawatt vermogen te kunnen vrijspelen. Hierdoor kunnen in principe 50 duizend extra woningen op het net worden aangesloten.
Ook het plaatsen van hybride warmtepompen, in plaats van volledig elektrische, moet helpen de druk op het stroomnet te verminderen. Door woningen een deel van de tijd ouderwets op aardgas te verwarmen, komt 100 tot 140 megawatt vermogen vrij. Volgens Warmold ten Zijthoff, regiodirecteur Utrecht bij Stedin, worden nieuwbouwwijken die als gasvrij zijn gepland, niet opnieuw op het gasnet aangesloten.
Verder moeten er her en der generatoren worden geplaatst die tijdens piekvraag kunnen bijspringen met het leveren van elektriciteit, bijvoorbeeld als het zeer koud is. Beide netbeheerders gaan kijken of er marktpartijen zijn die zulke ‘regelbare opwek’ willen leveren. In het uiterste geval zullen Stedin en Tennet zelf generatoren plaatsen.
De precieze invulling van de maatregelen is nog niet bekend, dat gebeurt in mei.
Utrecht is niet de enige provincie waar de situatie nijpend is. In Flevoland en Gelderland spelen vergelijkbare problemen en zijn op termijn eveneens ingrijpende maatregelen te verwachten, zeggen de netbeheerders.
Maar ook in andere delen wordt de situatie steeds nijpender. Netbeheerders adviseren alle burgers die wonen in een gebied waar sprake is van ernstige netcongestie (inmiddels bijna heel Nederland) en die willen verduurzamen, niet langer een volledig elektrische warmtepomp te kopen, maar een hybride variant.
De maatregelen die nu worden getroffen, bieden geen soelaas voor de zeshonderd grootverbruikers in Utrecht die nu nog wachten op een zwaardere aansluiting. ‘Dit is vooral nodig om het stroomnet overeind te houden’, aldus Kuik.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant