Een ‘stukje natuur van twee achtertuinen’, ‘dit plukje’, klonk het smalend uit de mond van Tweede Kamerleden, staande een debat waar boeren en natuur opnieuw tegen elkaar werden uitgespeeld. Natuur, wat moet je ermee als het de economie belemmert, en inderdaad: het is er zo modderig dat het Wierdense Veld alleen begaanbaar is met laarzen aan.
Geen stikstof te zien! Net zomin als de per informatiepaneel aangekondigde heikikkers, maanwaterjuffers en kraanvogels. Wel hulpeloos drasland, overgoten met het kabaal van ganzen en kieviten in het licht van een koele zon. Het voorjaar is herfstig, en gezien de nieuwe politieke verhoudingen lijken de dagen geteld van het laatste nog levende hoogveen in Nederland.
Het Wierdense Veld staat in bepaalde kringen symbool voor de ‘absurditeit’ van het stikstofbeleid, omdat boeren rond het natuurgebied geen nieuwe vergunningen krijgen. ‘Dit is niet uit te leggen’, zei Rosanne Hertzberger namens Nieuw Sociaal Contract, waarmee ze de 420 hectare handig tot pars pro toto maakte van alle natuurgebieden en alle boeren in het land.
Natuur versus boeren is een tegenstelling die bepaalde politici graag opkweken en nu de macht binnen handbereik is, moeten ze hun beloften gestand doen, al is het met grote woorden. Een beetje teleurgesteld schreef vakblad Vee & Gewas dat de verkiezingstriomf van de BoerBurgerBeweging in Overijssel nog niet had geleid tot een ander natuurbeleid: het ‘snippertje hoogveen’ bleef beschermd ondanks de ‘slag om het Wierdense Veld’, aangevuurd door lobbystichting Agrifacts omdat de provincie 40 miljoen betaalt om het stervende veen te reanimeren en boerderijen in de omgeving opkoopt tegen de stikstofneerslag.
Zo’n natuurgebied ligt daar maar te liggen en praat niet terug, dat maakt het een goed doelwit. En als het weg is is het weg, met al z’n zielerust en harmonie, waarden waar je in de Tweede Kamer weinig over hoort.
Gewapend met die kennis wandelt het toch anders tussen wrattig veenmos, lavendelheide, levendbarende hagedis en gladde slang. Naast de schaapskooi dampt in alle vroegte een mesthoop, op spiegelwater drijven ganzenkoppels; hazen groot als fantasiedieren rennen rondjes door het stroeve gras. Het terrein is overspannen met hoogspanningsdraden en aan de horizon dringt zich het echte leven op met het geluid van sirenes en forsensenverkeer; langs de ene kant is recentelijk een industrieterrein gebouwd, langs de andere worden boeren uitgekocht, een onnavolgbaarheid die je vaker ziet.
‘Koffie?’
Betsie en Bram Egberts houden melkvee op hun gezinsbedrijf pal aan het natuurgebied. Ze bouwden er een nieuwe koeienstal, het kon nog net voor de vergunningstop. Er was sprake van uitkoop en verplaatsing, maar de provincie liet te lang op zich wachten. Nu neemt zoon Arjan de boerderij over ook al ligt-ie op een kruispunt van belangen, en midden in een drinkwaterwinningsgebied.
Ja, het Wierdense Veld is een snipper natuur, zegt Betsie; tegen de tijd dat het weer levend hoogveen is, ‘zijn wij er allang niet meer’, en de boeren moeten er ‘veel voor laten liggen’. Bram zegt: ‘Wij willen best natuur hebben, maar op het moment is het allesbepalend.’
We zitten in de keuken, koekje erbij; het is de gastvrijheid die je vaker te beurt valt bij het zomaar oprijden van een erf. Natuur en boeren staan elkaar niet in de weg, zeggen Bram en Betsie, behalve bij de ‘megabedrijven’ die industrieel produceren. Natuurbeheer kan boervriendelijk en andersom; het is zinloos te denken in tegenstellingen.
En Betsie wijst naar de kraanvogels die met hun kuikens naast de boerderij zijn neergestreken: ‘Overdag zijn ze op ons land, ’s avonds gaan ze naar het natuurgebied. Die maken geen onderscheid’.
Als boer zijn ze allang met duurzaamheid en kringlooplandbouw bezig, met anderen richtten ze een corporatie op om uitgekocht land als boerennatuur te beheren, maar de provincie wil dat niet vanwege een nog te schrijven ‘inrichtingsplan’. Boeren zijn boeren, natuur is natuur, ‘we hebben het met elkaar krampachtig gemaakt,’ zegt Bram, ‘iedereen zet z’n hakken in het zand en dat is wat je niet wil. Wat je wel wil, is dat beide kanten een beetje toegeven.’
Maar dat is ingewikkeld, voor politici die liever politiek bedrijven.
Over de auteur
Toine Heijmans is rondreizend columnist van de Volkskrant. Daarnaast is hij romanschrijver.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant