In Nederland worden jaarlijks ongeveer een half miljoen dierproeven uitgevoerd. Verreweg de meeste dieren overlijden daaraan. Maar de officiële cijfers vormen slechts het topje van de ijsberg, stelt Debby Weijers.
Op 24 april is het Wereldproefdierendag, een door de Verenigde Naties erkende dag om stil te staan bij de zware offers die proefdieren brengen. Maar daarnaast zijn er ook talloze andere dieren die lijden onder de wetenschap, zónder als proefdier geregistreerd te zijn. Bijvoorbeeld dieren die onder het fokoverschot vallen of gebruikt worden als productiedier.
Zo zijn er in 2022 ruim 341 duizendhttps://www.nvwa.nl/documenten/dier/dierenwelzijn/zo-doende/publicaties/zo-doende-2022-jaaroverzichtdieren bestempeld als fokoverschot, omdat er meer dieren in een nestje zitten dan nodig zijn, of omdat de dieren niet het juiste geslacht hebben. De dieren die overblijven, worden vaak om financiële redenen afgemaakt.
Over de auteur
Debby Weijers is directeur van Stichting Proefdiervrij.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Productiedieren worden in het wetenschappelijke veld gebruikt om dierlijke materialen te produceren voor onderzoek. Zo laten onderzoekers tumorcellen groeien in muizen, omdat die een goedje produceren waar stamcellen in onderzoek op kunnen groeien − ook wel bekend als matrigel.
Deze dieren dragen een zware last, maar hebben nog geen officiële benaming. Ze tellen letterlijk en figuurlijk niet mee. Je zou kunnen zeggen dat het niet zoveel uitmaakt hoe je zo’n dier noemt. Immers: productiedier of niet, het leed blijft hetzelfde. Maar leed dat geen naam heeft, krijgt ook niet de erkenning dat het verdient.
In een tijdperk waarin wetenschappelijke vooruitgang harder gaat dan ooit, kunnen we in discussies over dierenwelzijn het lot van fokoverschot en productiedieren niet over het hoofd zien. Het is makkelijk om te vergeten dat achter elk cijfer, elke statistiek, een levend wezen schuilt met gevoelens en bewustzijn. Deze dieren verdienen meer dan een leven gereduceerd tot een wetenschappelijk instrument.
Maar het gaat niet alleen om de dieren. De discussie gaat óók over ons. Onze ethiek, onze waarden en onze bereidheid om te staan voor wat juist is zijn lang genoeg op de proef gesteld. We staan op een kruispunt waar we kunnen kiezen voor een wetenschap waarin ethiek én effectiviteit hand in hand gaan. Diervrije alternatieven staan immers klaar om het stokje over te nemen. Neem bijvoorbeeld de eerder genoemde matrigel. Hiervoor zijn ook diervrije opties beschikbaar, die op plantaardige of synthetische basis gemaakt zijn.
Deze zijn niet alleen ethisch verantwoord, maar brengen in veel gevallen ook technische voordelen met zich mee. Diervrije opties geven namelijk gelijkmatigere en meer voorspelbare resultaten dan de dierlijke tegenhangers. Het gebruik van dieren in onderzoek staat echte innovatie dus in de weg.
Laten we op Wereldproefdierendag dan ook verder kijken dan de offers van proefdieren. We moeten ook nadenken over hoe wij, als samenleving, deze offers rechtvaardigen en wat dat zegt over ons morele kompas. We staan voor de keuze: doorgaan met de oude praktijken, of moedig vooruit naar een toekomst zonder dierproeven.
Tegen de mensen die beweren dat we niet zonder dieren onderzoeken kunnen uitvoeren, wil ik zeggen dat het inmiddels geen kwestie meer is van óf geen onderzoek, óf onderzoek met dieren. Het is en-en: ethisch, veilig én goed onderzoek, zonder het gebruik van dieren. Het is een broodnodige stap naar een rechtvaardigere wetenschap voor mens en dier.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant