Na jaren van politiek en juridisch gesteggel, heeft het Britse parlement het controversiële plan goedgekeurd om asielzoekers uit te zetten naar Rwanda. ‘Politieke belangen wegen zwaarder dan de zorgen om de veiligheid’, zegt onze correspondent in het Verenigd Koninkrijk Patrick van IJzendoorn.
Dag Patrick. De Britse regering is al jaren bezig met plannen om asielzoekers uit te zetten naar Rwanda. Waarom heeft het zo lang geduurd tot het parlement akkoord is gegaan?
‘Dit plan is bedacht door de regering van voormalig premier Boris Johnson, dus dan praten we al over meer dan drie jaar geleden. De Conservatieve Partij van de huidige premier Rishi Sunak heeft een grote meerderheid in het parlement, maar er lopen al jaren rechtszaken tegen deze plannen. Het Britse Hooggerechtshof oordeelde eind vorig jaar dat Rwanda geen veilig heenkomen is.
‘Eenmaal aan dit project begonnen, is het voor de Conservatieve Partij echter heel moeilijk om het los te laten. Dat zou gezichtsverlies zijn. Sunaks regering heeft als reactie op het besluit van het Hooggerechtshof daarom een wet gemaakt waarin staat dat Rwanda wél een veilig land is.’
Waarom zou Rwanda volgens de regering nu opeens wel een veilig land zijn?
‘De regering heeft gezegd dat Rwanda van alles heeft gedaan om de veiligheid van de asielzoekers te waarborgen en er geen mensen naar onveilige landen worden doorgestuurd. De Britten sturen ook juristen die kant op om alles in de gaten te houden en te kijken of de procedures eerlijk verlopen. Op basis daarvan meent de regering dat het daar nu wel veilig is.
‘Tijdens het debat in het Hogerhuis gisteren werd ook de vraag gesteld of het Verenigd Koninkrijk zich niet te paternalistisch opstelt tegenover Rwanda. Rwanda zou een relatief veilig land zijn en bovendien hebben de Verenigde Naties er ook tijdelijk vluchtelingen opgevangen.
‘Maar het blijft een omstreden besluit. Bovendien heeft de Britse regering bar weinig invloed op wat het regime in Rwanda doet. In die zin is er niet veel veranderd. Waar het om gaat, is dat de politiek hier al jaren strijd over voert met de rechters en nu koste wat kost het beleid van de grond wilde krijgen.’
Hoe belangrijk is het voor premier Sunak dat dit plan slaagt?
‘Sunak heeft dit plan gepromoveerd tot het vlaggenschip van zijn beleid. Hij hoopt dat zodra de asielzoekers ook daadwerkelijk worden uitgezet, hij de achterstand in de peilingen die hij nu heeft kan verkleinen. Later dit jaar zijn er parlementsverkiezingen en Sunak ziet dit als zijn troefkaart om die toch te kunnen winnen. Hij heeft er in wezen zijn hele premierschap aan opgehangen. Die politieke belangen wegen zwaarder dan de zorgen om de veiligheid in Rwanda.
‘De regering overweegt bovendien dit plan te kopiëren richting andere landen. Costa Rica werd al eens genoemd als mogelijk ander land waar asielzoekers naartoe kunnen worden gestuurd. Politici op het Europese vasteland, waaronder in Denemarken en Duitsland, kijken met grote interesse naar wat er hier gebeurt. Als dit plan slaagt, dan zullen andere landen het mogelijk overnemen. Het is daarmee ook een soort experiment voor een totaal nieuw migratiebeleid.’
Wanneer zouden de eerste vluchten moeten opstijgen?
‘De regering mikt op juli als vertrekdatum voor de eerste vluchten met asielzoekers. Het zou dan gaan over maximaal driehonderd asielzoekers. Ze hebben al zo’n honderd asielzoekers op het oog die ze willen uitzetten.’
Hoe wordt er op het plan gereageerd binnen het Verenigd Koninkrijk?
‘Allereerst is het een enorm duur plan: de totale kosten ervan liggen ongeveer tegen de half miljard aan. Per asielzoeker zijn de kosten van een uitzetting ongeveer 175 duizend euro. Daar kun je een huis voor bouwen – ook in het Verenigd Koninkrijk is er een huizencrisis. Dat is ook een van de kritiekpunten die de afgelopen tijd werden aangevoerd.
‘Peilingen hebben uitgewezen dat onder de bevolking ongeveer evenveel mensen voor als tegen de plannen zijn. Steun loopt eigenlijk langs politieke lijnen: conservatieve mensen zijn over het algemeen voor, terwijl progressieve mensen tegen zijn. Maar omdat het plan al zo lang op de plank ligt, is het sentiment met name: eerst zien dan geloven. Er is een Engels spreekwoord voor dat vaak gebruikt wordt als het over dit onderwerp gaat: flogging a dead horse (trekken aan een dood paard, red.). Critici vragen zich af of er daadwerkelijk ooit een vliegtuig met asielzoekers zal opstijgen.’
Waarom zijn de Britten zo sceptisch?
‘Twee jaar geleden stond er al een vliegtuig met acht asielzoekers klaar om op te stijgen, toen een Europese rechter op het laatste moment toch beval die vlucht te stoppen. De rechter oordeelde dat eerst alle Engelse juridische kanalen moesten worden bevaren voordat zo’n vlucht op kon stijgen.
‘Ook in Sunaks eigen partij zijn er nogal wat sceptici die vrezen dat het plan uiteindelijk toch weer gaat stranden bij de rechters. De rechterflank, onder wie voormalig minister van Binnenlandse Zaken Suella Braverman, vindt daarom dat het Verenigd Koninkrijk uit het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens moet stappen.
‘Sunak heeft gezegd dat niet uit te sluiten, maar zo’n besluit zou tot een opstand in zijn eigen kabinet leiden. In de wet staat nu wel de Britse politieke soevereiniteit boven het Europese rechtssysteem. Daarmee verklaart de regering zich bereid om een eventuele onwelgevallige gerechtelijke uitspraak op basis van EVRM te negeren. Welke consequenties dat heeft is onduidelijk. Het geeft in ieder geval aan dat Sunak echt alles op alles zet om dit plan uit te voeren. Het doel heiligt de middelen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant