Het aantal fietsdoden is de afgelopen twee jaar toegenomen. Voor de oorzaak wordt steevast gewezen op de veel te snelle e-bikes. In de hoofdstad mogen zij nu bij wijze van proef in één straat uitwijken naar de rijbaan. Gaat dat helpen?
Daar gaat hij dan: de onverschrokken fatbike-bestuurder. Vlak na het kruispunt op de Amsterdamse Bilderdijkstraat stuift hij na een korte blik over zijn linkerschouder de rijbaan op. Hij is flink op snelheid, laat de automobilisten met gemak achter zich. Pas bij het volgende stoplicht mengt hij zich slippend tussen zijn analoge soortgenoten op het fietspad. Daar lacht de 14-jarige Moos zijn slotjesbeugel bloot. ‘Dat was chill.’
De gemeente Amsterdam hoopt vooral ook dat de nieuwe verkeerssituatie veiliger is. Afgelopen donderdag is de hoofdstad een proef gestart om fietsers die harder dan 20 kilometer per uur gaan naar de rijbaan te lokken. Daarmee wil de stad iets doen aan het toenemende aantal verkeersslachtoffers. Na een jarenlange daling vielen vorig jaar 684 doden, vooral fietsers, van wie relatief gezien de meeste in de regio Amsterdam.
Over de auteur
Marieke de Ruiter is economieredacteur voor de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over de arbeidsmarkt en sociale zekerheid.
Een twijfelachtige eer, vindt verkeerswethouder Melanie van der Horst, die voor de oorzaak wijst op de toegenomen drukte op de fietspaden. ‘Onze stad groeit enorm in inwoners, maar de oppervlakte groeit niet mee’, zegt ze. ‘Daarbij komt dat er allemaal voertuigen met andere snelheden zijn bij gekomen. Door snellere fietsers naar de rijbaan te sturen, hopen we de meer kwetsbare fietsers te beschermen.’
De keuze voor de proef viel op de Bilderdijkstraat omdat hier alle door Van der Horst geschetste uitdagingen samenkomen. De verkeersader heeft elke dag vijfduizend fietsers te verstouwen. Deze maandagochtend passeren ze allemaal op hoge snelheid: bakfietsen, bezorgfietsen, vrachtfietsen, deelfietsen, vouwfietsen en fatbikes, de suv’s onder de tweewielers.
Hoewel uitnodigende blauwe lijnen de optie om uit te wijken naar de rijbaan verkondigen, verkiezen veel forensen met trapondersteuning vooralsnog het fietspad. Daar slalommen ze via stoep en parkeervakken ongedurig om analoge fietsers heen. Alleen een enkele avonturier waagt het erop, onder wie Marjolein Bouwman (32), die haar elektrische bakfiets iets na achten soepel richting de rijbaan stuurt.
Het is op alle gebieden een primeur, glimlacht ze. ‘Want dit is ook voor het eerst dat ik op deze bakfiets rijd.’ Ze vindt het nog wel even wennen. Zeven jaar lang legde ze deze weg op spierkracht af. ‘Daardoor weet ik hoe irritant die elektrische fietsers zijn’, zegt ze verontschuldigend. ‘Maar ik heb sinds kort een tweeling, dus dit was de enige manier om nog naar mijn werk te kunnen fietsen.’
Begrijp wethouder Van der Horst niet verkeerd: ze is beslist geen tegenstander van al die fietsers in de Amsterdamse straten. Het betekent immers dat er minder automobilisten zijn. En dat is nu juist wat het Amsterdamse college, net als dat in andere grote steden, beoogde met het afknijpen en -knippen van verschillende wegen. ‘Maar wat ik niet wil, is dat bijvoorbeeld kinderen en ouderen daardoor niet meer op de fiets durven te stappen.’
Dat beleid om forensen de auto uit te jagen is de leefbaarheid in grote steden ten goede gekomen, zegt de verkeerspsycholoog Dick de Waard van de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Maar het dreigt aan eigen succes ten onder te gaan, want de fietspaden staan daardoor onder toenemende druk met steeds meer, grotere en snellere fietsen.’ Sinds enkele jaren komen zelfs meer fietsers dan automobilisten om in het verkeer.
De hoogleraar juicht het toe dat gemeenten pogingen doen om dat tij te keren. En hij gelooft ook wel dat de Amsterdamse aanpak kan werken. ‘Door verkeersstromen met elkaar te mengen wordt de situatie onoverzichtelijk,’ zegt hij. ‘Juist dat werkt heel goed, want het betekent dat weggebruikers onzeker worden en hun snelheid matigen. En we weten: hoe lager de snelheid, hoe kleiner de kans op een dodelijk ongeluk. Ondertussen zijn kwetsbare fietsers op het fietspad zo beter beschermd.’
Deze maandagochtend dulden automobilisten de fietsers in ieder geval zonder enig morren in hun territorium. Zelfs als ggz-medewerker Michiel (37) zich met zijn ouderwetse analoge Gazelle op de rijbaan waagt. ‘Ik moést het gewoon even proberen voor de leuk’, verklaart hij. Wijzend naar zijn fietscomputer: ‘Maar ik fiets ook echt wel harder dan 20 kilometer per uur, hoor.’
Of dit nu de oplossing gaat zijn voor de congestieproblemen op het fietspad, waagt de Amsterdammer te betwijfelen. ‘Wat volgens mij veel beter gaat helpen, is het invoeren van een helmplicht voor e-bikes’, oppert hij. ‘Dan zullen al die jongeren die zich zorgen maken om hun kapsel het wel laten om een fatbike te kopen.’
Laat dat nu precies zijn wat wethouder Van der Horst ook graag zou willen. Als het aan haar ligt zouden snelle e-bikes hetzelfde worden behandeld als snorfietsers. Dus met een helmplicht, leeftijdsgrens en kentekenplicht. Afgelopen najaar stuurde ze met veertig andere gemeenten een brief van soortgelijke strekking aan demissionair minister Harbers van Infrastructuur. Hierin riep ze ook op maatregelen te nemen tegen het opvoeren van fatbikes.
De minister liet in een reactie weten de opvoersetjes voor e-bikes te willen verbieden, maar maatregelen als een leeftijdsgrens noemde Harbers eerder ‘ingewikkeld’. Ouders zouden volgens hem moeten bepalen of hun kind op een e-bike mag rijden of niet. Een gemiste kans, vindt de wethouder. ‘Want de ontwikkelingen met die snelle fietsen gaan zo ontzettend snel en we lopen als bestuurders steeds hopeloos achter de feiten aan.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant