Ook was het volgens hen duidelijk dat het ministerie de deal zou sluiten met de commerciële bv van Van Lienden en niet met de stichting. Sterker nog, daar zou het ministerie zelfs op hebben aangedrongen.
Van Lienden en zijn zakenpartners Camille van Gestel en Bernd Damme stonden maandag in de rechtszaal tegenover de Staat met het nieuwe bestuur van de stichting die ze in 2020 hadden opgericht.
Met die stichting wilden Van Lienden en co bij de uitbraak van de coronacrisis beschermingsmiddelen inkopen voor zorginstellingen, onder meer mondkapjes. Daar was toen een groot tekort aan. Ze sloten, precies vier jaar geleden, een deal met de Staat voor levering van 40 miljoen mondkapjes voor zo'n 100 miljoen euro.
Ze maakten daarmee alle drie een miljoenenwinst, maar zeiden daar niets over in verschillende mediaoptredens die vooral Van Lienden in die tijd deed. Later werd wel duidelijk dat ze winst hadden gemaakt en dat ze daar een commerciële bv voor hadden gebruikt en niet de stichting.
Het leidde tot een golf van kritiek. Van Lienden werd zelfs opgepakt en moest enkele dagen in de cel doorbrengen. Verder is beslag gelegd op zijn bezittingen en zijn de drie ondernemers gedwongen hun plek in het bestuur van de stichting op te geven.
Maar dat de deal is gesloten met de bv, kwam juist door de Staat, stellen de drie ondernemers. Die wilde geen zaken doen met de stichting, omdat de Staat dan de risico's van eventuele tegenvallers op hun bordje zouden krijgen. En die zouden aanzienlijk zijn geweest, onder meer omdat toezichthouder NVWA in die tijd veel mondkapjes afkeurde.
Ook speelde volgens de drie ondernemers mee dat het ministerie de distributie van de mondkapjes in eigen hand wilde houden. Maar bij een contract met de stichting zou webwinkel Coolblue, die zich bij het initiatief had aangesloten, de distributie voor zijn rekening nemen.
De deal is uiteindelijk dus met de bv gesloten. Van Lienden en zijn compagnons hebben toen bovenop de kostprijs een soort risicotoeslag gerekend aan de Staat. Doordat er geen tegenvallers waren bij de levering, is dat winst geworden. "Een bv mag gewoon winst maken. Dat is bedrijfseconomie", aldus Steef Bartman, de advocaat van Damme.
Het drietal wijst er bovendien op dat zowel de voormalig minister voor Medische Zorg Tamara van Ark als de huidige demissionaire minister van Landurige Zorg Conny Helder publiekelijk hebben gezegd dat het ministerie wist met de bv van doen te hebben. Ook zouden de bewindspersonen hebben gezegd dat de prijs die de drie in rekening brachten, "binnen de brandbreedte" was van wat het ministerie acceptabel vond.
Maar volgens de Staat zou Van Lienden juist telkens hebben gezegd dat de deal op non-profitbasis zou zijn. Ook zouden ze bewust de identiteit van de stichting en de bv met elkaar hebben vermengd.
Van Lienden en co spelen volgens de landsadvocaten "de vermoorde onschuld", maar ze zouden hebben geweten dat ze veel druk konden zetten en dat de coronapandemie een gelegenheid was om die druk op te voeren.
Ook wezen ze op de mogelijkheid dat er geld overblijft bij een deal als alles goed gaat, iets anders is dan het doel hebben om winst te maken. Daarnaast zouden ze anderen die bij de deal betrokken waren, bewust in onwetendheid hebben gelaten.
Ondertussen hoorde Van Lienden, die toch met een advocaat aanwezig was in de zaal, het betoog van de Staat hoofdschuddend aan. Het was lange tijd onduidelijk of hij überhaupt zijn verhaal zou kunnen doen in deze zaak, omdat hij door de beslagleggingen geen geld had voor een advocaat. Toch kreeg hij van de rechtbank in Amsterdam kort het woord.
Hij hield toen een emotioneel betoog, waarin hij onder meer "met de hand op het hart" beweerde dat het de Staat volkomen duidelijk was met wie ze zaken deden. Met andere woorden: dat het contract gesloten werd met de commerciële bv. Hij noemt het vreemd dat de Staat zegt niet te weten met wie ze zaken deden. "Dat wisten ze prima."
Ook zou het ministerie hebben gezegd dat Van Lienden en zijn zakenpartners dezelfde voorwaarden zouden krijgen als andere partijen. Daarbij zouden volgens Van Lienden alle risico's bij de leverancier komen te liggen. "Gaat het mis, dan komen we bij jullie", zou een ambtenaar tegen Van Lienden hebben gezegd.
Ondertussen vliegen de Staat en het nieuwe bestuur van de stichting elkaar ook in de haren. Ze azen namelijk beide op de miljoenen van de drie.
De Staat vindt dat de winst van Van Lienden en co belastinggeld is en dat het daarom terug moet naar de schatkist. De stichting vindt juist dat het slachtoffer is geworden door het handelen van de drie ondernemers en dat het daarom recht heeft op de miljoenen. Ze willen dat uitgeven aan bijvoorbeeld onderzoek naar long covid.
Aan het einde van de zitting wees de rechter de verschillende partijen nadrukkelijk op de optie om een schikking overeen te komen. Die zeiden daar in principe voor open te staan, al ging dat niet van alle kanten van harte. Mocht er geen schikking komen, dan volgt in het najaar een uitspraak van de rechtbank.
De zaak van maandag staat los van een vervolging door het Openbaar Ministerie van de drie ondernemers. Ze worden verdacht van witwassen en oplichting. Ook kan daar een aanklacht van verduistering bij komen.
Source: Nu.nl economisch