Liefst 1,6 miljoen Europeanen werden vorig jaar op de een of andere manier getroffen door overstromingen. Een op de zes rivieren bereikte een stand die normaal maar eens in de twintig jaar voorkomt, door stormen, extreme regen en door slecht watermanagement.
Onder meer de Loire, de Rijn en de Donau bereikten in 2023 recordhoogtes. Bij overstromingen vorig jaar vielen officieel 44 dodelijke slachtoffers, de overige schade is aanzienlijk. Hoogwater veroorzaakte vorig jaar voor zo’n 11 miljard aan economische schade.
Dit is te lezen in het jaaroverzicht van de Europese klimaatobservatiedienst Copernicus en de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO). Al in januari stelden die organisaties vast dat 2023 wereldwijd het warmste jaar was tot dusver, het was bijna 1,5 graad warmer dan aan het begin van de industriële revolutie in de 18de eeuw. In het nieuwe rapport worden de Europese records op een rij gezet.
Dat zijn er nogal wat: er was een record aantal dagen met ‘extreme hittestress’, de maand september was de warmste ooit, het gletsjerijs in vooral de Alpen smolt ‘uitzonderlijk’ hard, en voor de kust was de zeewatertemperatuur nog nooit zo hoog: op sommige plekken liefst 5 graden warmer dan gebruikelijk. ‘De kosten van klimaatactie lijken misschien hoog, maar de kosten van niets doen zijn veel hoger’, onderstreept WMO-topvrouw Celeste Saulo, in een vooraf opgestelde verklaring.
Vorig jaar was overigens niet het heetste Europese jaar ooit gemeten en had ook niet de warmste zomer tot dusver. Niettemin is Europa het snelst opwarmende continent, omdat het een landmassa is, relatief noordelijk ligt en omdat Europa sterk wordt beïnvloed door veranderende weerpatronen. Zo meldden klimaatwetenschappers van de VU Amsterdam vorige week nog dat koele, vochtige lucht door de opwarming van de aarde minder goed Europa kan bereiken.
Het gevolg is dat Europa ongeveer twee keer zo snel opwarmt als het mondiale gemiddelde. De drie warmste jaren gemeten op het continent vonden allemaal plaats sinds 2020. Met als direct gevolg dat vooral de zomers in de landen rondom de Middellandse Zee verstikkend heet en droog zijn. De afgelopen twintig jaar is de hitte-gerelateerde sterfte in Europa met zo’n 30 procent opgelopen, becijferen Copernicus en het WMO.
Over de auteur
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, met als specialismen microleven, klimaat, archeologie en gentech.
Als direct gevolg van door klimaatverandering versterkte weerrampen, overleden vorig jaar overigens ‘slechts’ 151 mensen. Naast de 44 overstromingsdoden kwamen 63 mensen om bij stormen en 44 bij bosbranden. Dat zijn er paradoxaal genoeg steeds minder, vooral vanwege betere waarschuwingssystemen, maar het aantal getroffen mensen is veel hoger. Een half miljoen Europeanen werd op een of andere manier gedupeerd door stormen, 36 duizend door natuurbranden.
Voordelen heeft het veranderende klimaat ook. Door onder meer de harde wind, overvloedige zon en de hoge waterstanden was 2023 een goed jaar voor de opwekking van duurzame energie. Gecombineerd met de opening van nieuwe zonne- en windparken zorgde het voor een recordhoeveelheid: 43 procent van alle opgewekte elektriciteit was duurzaam, tegenover 36 procent in 2022.
In totaal kostte klimaatschade de Europese economie vorig jaar naar schatting zo’n 13,4 miljard euro. De schade door buiten de oevers tredende rivieren beslaat daarvan maar liefst 81 procent.
Vorig jaar was Europa het toneel van een aantal grote watersnoodrampen. In augustus werd Slovenië getroffen door heftige overstromingen, terwijl ook Noorwegen en Zweden te maken kregen met uitzonderlijk hoog water. Een maand later werden Griekenland, Turkije en Bulgarije getroffen door extreme regen. En in december kreeg ons eigen deel van Europa te maken met langdurige regen en extreem hoog water.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant