Een 72-jarige patiënt van Amsterdam UMC heeft ruim anderhalf jaar lang een infectie met het coronavirus onder de leden gehad. In die tijd onderging het virus tientallen mutaties, waardoor het veranderde in een nieuwe virusvariant.
Voor zover bekend heeft de patiënt niemand met zijn bijzondere coronavirus besmet, benadrukken de microbiologen die het geval volgende week presenteren op een congres in Barcelona. ‘Bovendien weten we niet hoe het virus zich had gedragen, als het op iemand anders was overgedragen’, zegt onderzoeksleider Matthijs Welkers. ‘Misschien zou het virus juist eerder het loodje leggen.’
Virologen nemen aan dat coronavarianten zoals de omikronvariant of de ‘Britse’ alfavariant van eind 2020 zijn ontstaan uit coronavirussen die langdurig in het lichaam van een verzwakte patiënt konden rondgaan. Zo kan het virus als het ware ‘oefenen’ met het ontwijken van antistoffen en medicijnen, en ontwikkelt het soms nieuwe manieren om mensencellen te infecteren.
Over de auteur
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, met als specialismen microleven, klimaat, archeologie en gentech.
Het is precies dat proces dat Welkers en promovendus Magda Vergouwe documenteerden, bij een 72-jarige man die vanwege een zeldzame beenmergziekte een stamceltransplantatie onderging. ‘Hij viel meteen op’, zegt Welkers. ‘Hij was langdurig coronapositief. En toen we hem een jaar later weer zagen, had hij hetzelfde virus nog steeds.’
In totaal 613 dagen zou de man het virus blijven dragen. Nu en dan werd hij ziek. Diverse middelen waarmee men het virus probeerde weg te krijgen, sloegen niet aan. ‘Steeds weer slaagde het virus erin zich eronderuit te evolueren’, schetst Welkers. Onbedoeld evolueerde een soort supercoronavirus, onkwetsbaar voor antistoffen en andere middelen. De patiënt overleed oktober vorig jaar aan zijn onderliggende ziekte.
Het laat zien hoe belangrijk het kan zijn om coronapatiënten met een verzwakt immuunsysteem goed te volgen, vinden de Amsterdammers. ‘We hebben hier te maken met een risicogroep waarin dit soort gekke dingen kunnen gebeuren’, zegt Welkers. ‘Nu kijken we hooguit of een patiënt na een paar weken de infectie al kwijt is. Maar door zo’n virus te sequensen (zijn genetische code uit te lezen, red.), weet je beter waar je aan toe bent.’
Ook pleiten de onderzoekers voor een betere opvang van dergelijke patiënten thuis, ‘gecombineerd met het testen van bekende contacten, zo gauw die relevante symptomen ontwikkelen’. De zeventiger moest vanwege zijn voortzeurende infectie nu meerdere keren langdurig in isolatie, ‘wat zijn levenskwaliteit sterk verminderde’, schrijven de onderzoekers.
Opvallend is dat het virus in de patiënt ook mutaties onderging die wetenschappers eerder zagen toen het coronavirus rondging in nertsen, zoals de verandering aan de uitsteeksels die technisch te boek staat als ‘Y453F’. Mogelijk pakt het virus daardoor cellen op een iets andere manier vast, een aanpassing die gevolgen kan hebben voor welke weefsels geïnfecteerd raken – en dus, voor welke ziekteverschijnselen het virus opwekt.
‘Het zou nader uitzoekwerk vergen om te weten of dit virus nou gevaarlijker was of niet’, vertelt Welkers. ‘Het is supermoeilijk om te bepalen wat dit soort mutaties voor gevolgen heeft.’ Pogingen om het virus in het laboratorium op kweek te brengen in andere mensencellen, mislukten.
Langdurige corona-infecties zijn overigens zeldzaam, benadrukt Welkers. ‘Het overgrote deel van de mensen zal het virus binnen een of twee weken kwijt zijn.’ In Amsterdam bestudeert men momenteel een groepje van ‘een stuk of vijftien’ patiënten bij wie de infectie maanden of zelfs jaren aanhoudt.
Een grote zorg bij virologen is dat via chronisch geïnfecteerde patiënten ook oudere, schadelijkere varianten van corona ineens toch weer de kop kunnen opsteken. De 72-jarige Amsterdammer droeg een vroege versie van het omikronvirus. ‘Maar er gaat meer rond dan we kunnen sequensen’, zegt Welkers. ‘Zelfs de deltavariant (uit 2021, red.) wordt wereldwijd soms nog steeds gedetecteerd.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant