GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans is vastbesloten om het linkse politiek blok nog sterker te maken, zodat adequaat tegenwicht kan worden geboden tegen radicaal-rechtse partijen. De hamvraag die de partijtop echter onbeantwoord laat: hóe moet links dan de grootste worden?
‘Wij hebben elkaar nodig’, zegt Frans Timmermans zaterdag met luide stem voor een bomvol ledencongres van GroenLinks-PvdA. Honderden leden zijn hier in Apeldoorn bijeengekomen in overweldigende meerderheid in te stemmen over een nog nauwere samenwerking tussen de twee linkse partijen.
Wat de partijleider betreft kan dat niet snel genoeg gebeuren, want zijn schrikbeeld is dat radicaal-rechtse partijen nog meer macht verwerven bij de aankomende Europese verkiezingen op 6 juni of bij de aankomende kabinetsformatie. ‘Onze taak is helder: wij zullen niets nalaten om te voorkomen dat Wilders aan de macht komt in dit land’, zegt Timmermans. Het is deze uitspraak die de PVV-leider er later toe zal bewegen om aangifte te doen tegen de GroenLinks-PvdA-leider. Wilders voelt zich bedreigd.
Over de auteur
Natalie Righton is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Volg alles over de kabinetsformatie hier.
Het gevaar, vreest Timmernans juist, is dat partijen als de PVV ‘de verdeeldheid’ onder mensen aanwakkeren. ‘Een sterke linkse beweging geeft ons de kracht om anderen te overtuigen niet te bezwijken voor de lokroep van radicaal-rechts’, zegt Timmermans in zijn toespraak. Na afloop verduidelijkt hij zijn opmerking aan journalisten: ‘Mijn missie is om ervoor te zorgen dat Verenigd Links sterker wordt, onomkeerbaar is en om ervoor te zorgen dat radicaal-rechts het hopelijk niet voor het zeggen krijgt.’ En: ‘We moeten voorkomen dat Wilders aan de knoppen van de macht komt.’
Hoe dat moet gebeuren, legt hij niet uit.
De ambities van de partijleden reiken in elk geval ver. In vrijwel elk debatzaaltje en aan vrijwel elk sta-tafeltje op het partijcongres is dezelfde wens te horen: het linkse blok moet hierna groter worden dan óóit. Maar de hamvraag hoe dat moet gebeuren, blijft ook hier opvallend genoeg onbeantwoord.
Ondertussen is het niet vanzelfsprekend dat link massaal zal winnen bij nieuwe verkiezingen: bij de vorige stembusgang op 22 november kregen GroenLinks-PvdA er bijvoorbeeld samen wel acht zetels bij, maar het progressief-linkse blok met daarin ook D66, Volt, SP en Partij voor de Dieren kromp van juist 60 naar 44 zetels. Niet het linkse, maar het rechtse blok werd daardoor groter dan ooit. Eenzelfde trend wijzen de peilingen uit voor de aankomende Europese verkiezingen.
Eind vorige maand deed het onderzoekscollectief Stuk Rood Vlees een kiezersonderzoek om te verklaren waarom GroenLinks-PvdA niet zo groot werd als ze zelf hoopten. Daarin staat dat de linkse partijcombinatie vooral werd gezien als ‘de klimaatpartij’, en dat van oudsher linkse thema’s als ‘wonen’ en ‘bestaanszekerheid’ meer werden geassocieerd met andere, meer rechtse partijen. Mensen die zichzelf tot de arbeidersklasse rekenden, voelden zich meer thuis bij radicaal-rechts.
‘Hoe kunnen wij kiezers ervan overtuigen om het linkse blok straks wel de grootste te maken’, vraagt senator Daan Rovers zich daarom af in een van de zij-zaaltjes van het congres. ‘Wat voor verhaal zetten wij neer om de kiezer terug te winnen?’
De leden vinden het lastig om een eenduidig antwoord op die vraag te vinden. Een oudere heer oppert om het linkse blok neer te zetten als de beweging die ‘opkomt voor het algemeen belang’ versus rechtse partijen die ‘meer opkomen voor het individueel belang’. Een bezorgd vrouwelijk lid vindt het allemaal nog wat vaag: ‘Misschien moeten we meer uit onze linkse bubbel komen. In mijn familie is het bijvoorbeeld onbespreekbaar dat twee neefjes op de PVV hebben gestemd. We moeten daar toch wat mee?’
Intussen blijkt het nog moeilijk om de eigen gelederen te sluiten. Zaterdag bleek maar weer dat de leden van GroenLinks en PvdA soms tot op het bot verdeeld zijn, bijvoorbeeld over het conflict tussen Israël en Hamas. Een jong GroenLinks-lid wordt het woord ontnomen terwijl hij op het podium staat, omdat hij zionisme gelijkstelt aan racisme, waarna hij de microfoon probeert af te pakken van de debatleider. De doorgaans wat oudere PvdA-leden zien het hoofdschuddend aan en waarschuwen juist voor het opkomend antisemitisme.
Vanaf het podium probeert Timmermans zijn leden moed in te praten. ‘Er zijn verschillen op links, die hoeven we niet te ontkennen. Maar die verschillen vallen in het niet bij onze opdracht: voldoende kracht mobiliseren om Europa op een progressieve koers te zetten.’ Een daverend applaus volgt.
Een progressief-links verhaal om de kiezers te overtuigen, is er heus wel, vindt hij. ‘Wij laten niemand los. Dát is ons verhaal.’ Later voegt hij daaraan toe: ‘ Ons verhaal gaat ook over het verhogen van het minimumloon, iets doen voor huurders, het verlagen van de eigen bijdrage in de zorg.’
Maar de vraag waarom dit linkse verhaal ditmaal wel massaal zal aanslaan, terwijl dat vorige keer nog mislukte, kan Timmermans ok bij navraag niet helder beantwoorden. Hij houdt het erop dat rechtse partijen de vorige keer dezelfde beloftes hebben gedaan als linkse partijen, maar nu na de verkiezingen niet leveren. ‘Je kunt een kiezer misschien één keer voor de gek houden, maar niet eindeloos. Mensen gaan dat echt wel inzien.’
De leider van de linkse beweging toont zich strijdbaarder dan ooit. Energiek vertelt hij dat hij vindt dat ‘het punt steeds dichterbij komt’ dat Wilders het ‘voorrecht heeft verspeeld’ om het voortouw te nemen in de kabinetsformatie. Vóór 1 juni wil hij weten of de formerende partijen er samen uitkomen. Zo niet, dan trekt hij het initiatief graag naar zich toe.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant