Het nieuwe album van Raven van Dorst, The Shape of Fluidity, is de persoonlijkste tot nu toe. We willen er alles over weten, maar dreigen daardoor af te dwalen van het doel van dit interview: ‘Dit zou toch over cultuur gaan?’
Raven van Dorst heeft eindelijk de controle uit handen gegeven. De muzikant en presentator moest wel, want zelf kreeg Van Dorst na de coronacrisis niks meer uit de vingers. Er was dan ook veel aan de hand. Naast de drukte van het succesvolle nieuwe tv-programma Boerderij Van Dorst, was het vooral op persoonlijk vlak een woelige tijd. Raven heette nog maar net Raven, in diens paspoort kwam onder ‘geslacht’ een X in plaats van een V.
Onze gids dit weekeinde is een rubriek in Volkskrant Magazine waarin een bekend persoon (op velerlei terreinen) uit binnen- of buitenland ons gidst langs zijn of haar favorieten.
Een bevrijding, maar ook voer voor de mediamallemolen die zich gretig op de non-binaire muzikant stortte. Stoom afblazen met het spelen van een stevige show met Ravens darkrockband Dool was er ook niet bij. Het vorige album, Summerland, kwam uit in april 2020: het moment dat heel Nederland op slot moest. De geplande tours met shows over de hele wereld werden noodgedwongen geannuleerd.
En dat terwijl live optreden juist de sterke kant is van Dool. ‘Het woekert echt binnen de band’, vertelt Van Dorst in een zijkamer van een faux-chic hotel. ‘We staan al vier jaar in de startblokken om weer te gaan knallen.’
Over de auteur
Els de Grefte schrijft voor de Volkskrant over popmuziek en popcultuur.
Die tijd in de startblokken zorgt voor een voelbare intensiteit op hun nieuwe album The Shape of Fluidity. De plaat is duisterder, harder en bombastischer dan de twee platen ervoor. Of zoals Van Dorst de muzikale woede zelf omschrijft: ‘De eerste twee albums zijn wat mysterieuzer, deze plaat is heel aards geworden.’
Het album is geproduceerd door de Zweed Magnus Lindberg, drummer van postmetalband Cult of Luna. ‘Hij heeft ons laten klinken zoals we nog niet eerder hebben geklonken. Heel organisch, rijk en zwaar. Ik ben er heel, heel trots op’, zegt Van Dorst.
Het schrijven ervan had wat meer voeten in de aarde dan gewoonlijk. Door de belemmeringen die de coronacrisis met zich meebracht was Van Dorst naar eigen zeggen ‘creatief gedeprimeerd’. Alle muziek alleen schrijven, zoals Van Dorst gewend is, zat er dus niet meer in.
Gitaristen Nick Polak en Omar Iskandr trokken Van Dorst uiteindelijk uit dat creatieve dal, door samen te schrijven aan nieuwe muziek. Het initiatief kwam nu vanuit Polak en Iskandr in plaats van Van Dorst. ‘Dat voelde zo goed en werkte zo aanstekelijk’, zegt Van Dorst. ‘Zij kwamen met ideeën, ik kon gewoon mijn ding erover doen.’
Het gebrek aan controle was een bevrijding. ‘Omdat ik niet goed wist waar we naartoe gingen met zo’n nummer, was er veel ruimte om te experimenteren. Je vertrouwt elkaar heel erg, waardoor je minder nadenkt en meer eruit gooit.’ De plaat is daardoor de meest persoonlijke tot nu toe geworden.
Het eerste nummer dat het trio samen schreef is Hermagorgon. Het woord ‘hermagorgon’ verzon Van Dorst zelf, als samentrekking van hermafrodiet en Gorgon: de Engelse naam voor een slangkoppige monstersoort uit de Griekse mythologie. ‘Toen ik een baby was, zagen de artsen mij als een soort monster’, zegt Van Dorst. Hen werd geboren met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtskenmerken, maar de artsen kozen ervoor de mannelijke kenmerken te verwijderen. Termen als ‘monster’ en ‘hermafrodiet’ draagt Van Dorst nu met trots als geuzennamen. ‘Ik ben eigenlijk mijn geboorterecht aan het terugclaimen’, zegt Van Dorst. ‘Ik heb mezelf uit die vrouwelijke dwangbuis geprobeerd te scheuren, daar gaat Hermagorgon over.’
Na een jarenlang traject om met zichzelf in het reine te komen, voelde dit als de juiste tijd voor Van Dorst om over gender te schrijven. De thema’s eromheen spelen een grote rol op de plaat: fluïditeit, ontdekking, indoctrinatie. Indoctrinatie? ‘Als ik vroeger zei: ‘Ik ben geen meisje’, dan zeiden leraren tegen mij: ‘Dat ben je wel, dus gedraag je maar zo’. Ik ben eigenlijk mijn hele jeugd in die meisjesrol gedwongen, terwijl ik al vroeg aangaf dat het niet klopte.’
Maar The Shape of Fluidity gaat ook over de veranderende buitenwereld. ‘Er komt de hele dag zoveel op je af waar je je toe moet verhouden’, zegt Van Dorst. ‘Of het nou politiek is of mode, je moet een mening hebben. En ook met AI, weet je wel. Op een gegeven moment zie je niet meer wat nou waarheid is en wat niet. Ik vind de snelheid waarmee het zich ontwikkelt soms best beangstigend. Wij hebben niet door hoe ver die vuist al in onze anus zit, zeg maar.’ Van Dorst is even stil. ‘Het wordt wel een heel diep interview hè? Dit zou toch over cultuur gaan?’
Inderdaad, want op het gebied van cultuur heeft Van Dorst óók genoeg te zeggen.
‘We spelen dit weekend de nieuwe plaat in z’n geheel op misschien wel mijn favoriete festival in Nederland: Roadburn. Ik hoop niet dat ik nu veel andere festivals voor het hoofd stoot, maar Roadburn in Tilburg is echt een avontuur. Het is een festival waar je zoveel nieuwe dingen ontdekt. Vroeger zat het vooral in de stoner- en doomhoek: veel metal, heel veel gitaren. Dan kleurde het weekend van Roadburn heel Tilburg zwart van alle metallui. Maar de afgelopen jaren wordt het steeds breder en is er zware muziek uit alle hoeken te ontdekken. Dus er staat ook veel hiphop, elektronische muziek, ook folk en experimentele ambient. Ik ga er altijd naartoe met het idee dat ik bepaalde bands ga zien, maar die zie ik nooit. Ik kom met twintig andere bands terug die ik heb ontdekt.’
‘Dit gaat over de laatste man die slangentaal spreekt, een taal waarmee je met alle dieren kunt praten. Deze man is de laatste van het oude volk, de oude mens die in de natuur leeft en met dieren kan praten. Het speelt zich af in de Middeleeuwen in Noord-Europa en gaat over de komst van wat toen modern was. Dus: ridders, kastelen, huizen, graan, akkerbouw, christendom, de paus enzo. Het gaat over omgaan met het verliezen van oude traditie en het vormen van nieuwe tradities. Dat al die dingen toen nieuw en beangstigend waren, laat zien dat wij als mensheid onszelf blijven uitvinden. De christelijke normen en waarden die conservatieve mensen nu als normaal beschouwen, waren ook ooit modern, beangstigend en vreemd. De wereld verandert nou eenmaal, deal with it. Ik denk dat we erover moeten blijven praten en elkaar niet uit het oog moeten verliezen, want we zitten allemaal in hetzelfde schuitje.’
‘Dit is een film van drie uur, vreselijk lang, maar ik heb er ontzettend van genoten. De film is vervreemdend, zonder dat het onbegrijpelijk wordt. Hij behelst veel thema’s, het is bijna niet te doen om dit kort samen te vatten. De film omvat een heel mensenleven en alle thema’s die daarbij horen. Het gaat onder andere over hoe de dingen die je ouders vertellen, misschien wel de indoctrinatie uit je jeugd, de rest van je leven invloed kunnen blijven hebben. Ik heb drie uur non-stop met open mond gekeken, de tijd vloog voorbij. Nu ben ik sowieso enorm fan van hoofdrolspeler Joaquin Phoenix. Ik herkende me erg in de hoofdpersoon, dat had op mij de grootste impact. Net als bij hem speelt angst voor het onbekende een belangrijke rol in mijn verhaal. Ik denk dat het voor ieder mens geldt dat waar je wieg staat, bepalend is voor de rest van je leven. Niet alleen sociaal-maatschappelijk, maar ook psychisch.’
‘In Amsterdam, waar ik als Rotterdammer niet per se graag kom, zit sieradenwinkel The Pool. Ik vind het concept mooi: een stuk of vijftien sieradenmakers die samen een winkel runnen in een dure stad als Amsterdam. In je eentje zou je dat zonder startkapitaal nooit kunnen. In veel steden verdwijnen kleine winkels die echt bij een stad horen steeds meer uit het straatbeeld. Omdat huren hoog zijn, mensen veel meer online bestellen en weet ik het allemaal. Die grote ketens krijgen dan veel meer zichtbaarheid en nemen de boel over. Het maakt niet uit of je in Amsterdam loopt of in Stockholm of Barcelona: je ziet bij wijze van spreken overal dezelfde winkels. Ik ben zelf niet echt een shopper, maar bij The Pool kun je toch nog onafhankelijke en kleine kunstenaars in zo’n winkelstraat tegenkomen.’
‘Dit is een verstopt klein café aan het Duitse Reichswald. Ik weet eigenlijk niet of ik dit moet zeggen in Volkskrant Magazine, dadelijk wordt het daar teringdruk. Het is een leuk, kneuterig en alternatief boerderijtje. Het is een beetje punkachtig, het personeel ook. Ik ben er vorig jaar geweest, na een wandeling op een zomerdag. Ik vond het een verademing. Je zit daar tussen de boerderijdieren, met allemaal lekkere biertjes en je kijkt uit over het veld. Ik heb even geen behoefte aan de stad, ik ben ook kroegmoe. Ik kan nu niet zo goed met de drukte omgaan, het wordt me allemaal snel heel veel. Maar dat gaat wel weer terugkomen. Dat zal wel moeten, want we gaan binnenkort weer touren. Maar op dit moment geniet ik erg van buiten zijn, in de natuur zijn, op mezelf zijn. En dat doe ik graag op dit soort kneuterige plekken.’
‘The Soft Moon is een beetje een new wave-achtige act. De muziek is donker en hypnotiserend. Ik was laatst op het Grauzone Festival in Den Haag, dat is een wave- en gothic-georiënteerd festival. The Soft Moon zou daar spelen, ware het niet dat vlak daarvoor het brein achter The Soft Moon is overleden op een nare manier. Jose Vasquez werd samen met twee anderen dood gevonden in een appartement, vermoedelijk overleden aan een fentanyl-overdosis. Het was een indrukwekkende herdenking op dat festival, met een minuut stilte in een afgeladen grote zaal van poppodium Paard. In de Verenigde Staten vermengen dealers fentanyl stiekem door drugs, terwijl het ontzettend sterk is. Het was niet zijn bedoeling om een overdosis te nemen. En dan denk ik: godverdomme, dat had ik kunnen zijn. Ik ga ook weleens naar een afterparty en dan neem ik wat. Je weet nooit wat erin zit. Drugs zijn alomtegenwoordig. Daar kunnen we tegen blijven vechten, of we kunnen gaan kijken of we daar wat verstandiger mee om kunnen gaan om erger te voorkomen.’
‘Ik ben gek op uit eten gaan. Ik ben vegetariër en eet graag volledig plantaardig waar het kan, soms is dat best even zoeken. In Nederland heb je een van de beste veganistische restaurants ter wereld: De Nieuwe Winkel in Nijmegen. Ik ben daar geweest dit jaar, ik werd er helemaal geil van. Ik moest huilen. Het was geweldig, maar het kost best wel veel geld. Daar ga je niet elke maand naartoe. Laatst liep ik in Zutphen zomaar een lunchtentje binnen, bleken ze er veel plantaardig eten te hebben. Daar werd ik zo blij van, ik had het daar helemaal niet verwacht. Ik heb er de lekkerste vegan oesterzwammenshoarma ooit gegeten. Je hebt echt geen dieren nodig om lekker te kunnen eten. Ik hoop dat plantaardig eten steeds normaler wordt, het is echt de toekomst.’
‘Voor het nieuwe seizoen van mijn tv-programma Nachtdieren, waarin ik ’s nachts in een stad op zoek ga naar mensen die niet kunnen of willen slapen, hebben we een aflevering in Londen gefilmd. Voor die aflevering was ik in zo’n bijzonder museum, in het huis van kunstenaar Stephen Wright. Zijn hele huis is een museum, het is helemaal ingericht met herinneringen uit zijn leven en dingen die hij heeft meegenomen uit Mexico. Hij voelt, nee wéét, dat zijn vorige leven daar heeft plaatsgevonden. Het is een kleurrijk huis, met allerlei poppen en ook heel persoonlijke items. In één jaar heeft hij zijn man en beide ouders verloren, van hen heeft hij persoonlijke dingen verwerkt in dat huis. Hij heeft bijvoorbeeld de kunstgebitten van zijn ouders in de muur gestopt. Die aait hij elke dag even en dan zegt hij tegen zijn ouders dat hij ze niet vergeet. Hij is continu omringd door herinneringen uit al zijn levens en door zijn geliefden. Het was ontzettend indrukwekkend en bizar. Ik denk dat een hoop mensen het een beetje freaky zullen vinden, maar ik zag er ook veel schoonheid en liefde in. Veel mensen willen verdriet zo snel mogelijk vergeten, maar hij zoekt het juist op.’
‘Dust Mountain bestaat uit muzikanten van meerdere Finse undergroundbands, zoals Hexvessel en Oranssi Pazuzu. Hun geluid doet een beetje denken aan de psychedelische rockband Jefferson Airplane, maar dan met wat folk. Hymns for Wilderness is de perfecte plaat om een paddootje op te eten ofzo, het neemt je echt mee. Je hoeft eigenlijk niet eens de natuur in om je in de natuur te voelen als je dit luistert. Er zitten thema’s in als verandering en de moderne maatschappij. Dust Mountain zat ongeveer in hetzelfde schuitje als wij, omdat deze plaat helemaal ondergesneeuwd is door covid. Ik vind dat meer mensen deze plaat moeten horen. Het is echt een lenteplaat: als je dit aanzet zie je bij wijze van spreken de planten groeien en de bloemen bloeien. Jezus, wat lul ik veel, godverdomme.’
‘Als ik er de tijd voor heb, vind ik het lekker om uit te zonen en te vluchten in games. Een jaar of tien geleden was ik een enorme Warcrafter: ik ben twee jaar van mijn leven kwijt geweest aan het computerspel World of Warcraft. Het is zo verslavend door de roleplay, je gaat je helemaal inleven in een personage. Vorig jaar kwam Baldur’s Gate 3 uit, een computerspel dat is gebaseerd op de regels van het ultieme rollenspel Dungeons & Dragons. Wat Baldur’s Gate 3 zo tof maakt, is dat er geen grenzen zijn in het spel. Bij Warcraft zat je nog best wel vast aan je ras en aan een verhaal dat al vastligt, maar hier kun je heel anders eindigen dan hoe je begint. Het is ook een queer spel, want er is van alles mogelijk tussen jou en de wereld om je heen. Het is niet alleen maar vechten. De mogelijkheden zijn overweldigend, maar ook bevrijdend. Ik vind het een heel voedend spel voor mijn fantasie.’
11 september 1984 Geboren in Vlaardingen.
2002-2004 Gitarist in de meidenband Bad Candy.
2005-2014 Solo muzikaal actief als Elle Bandita.
2008-2011 Zanger en gitarist in garagepunkband Anne Frank Zappa.
2013 Eerste tv-optreden als deelnemer van Op zoek naar God.
Vanaf 2015 Leadzanger en gitarist bij Dool.
2017 Televisieserie Geslacht! over verschillende vormen van gender.
2018 Televisieserie Holland! over de Nederlandse identiteit.
Vanaf 2019 Televisieserie Nachtdieren.
Vanaf 2021 Televisieserie Boerderij Van Dorst.
2021 Maakt op Instagram nieuwe voornaam Raven bekend en geeft voorkeur aan voor non-binaire voornaamwoorden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant