Wat blijven de verwachtingen van doelbewuste slopers toch hoog. In Manhattan zijn ze net klaar met juryleden selecteren in een van de vele zaken tegen Donald Trump. In dit strafproces wordt hij ervan verdacht dat hij in 2016, aan de vooravond van de presidentsverkiezingen die hij zou winnen, onder valse voorwendselen 130 duizend dollar uit de campagnekas aan porno-actrice en ex-minnares Stormy Daniels heeft betaald als zwijggeld.
Onbevooroordeelde juryleden bij elkaar krijgen was even lastig, want Trump is een verdachte over wie Amerikanen vaak een mening op sociale media hebben geslingerd. Het werd Trump verboden zich uit te laten over de (aspirant-)juryleden, maar dat deed hij natuurlijk toch. ‘Ze pikken er linkse undercoveractivisten uit die tegen de rechter liegen om in de Trump-jury te komen’, beweerde hij zonder enig bewijs op zijn eigen Twitterkloon Truth Social.
Trump riskeert boetes voor minachting van de rechtbank en niet voor het eerst. Hij fulmineert voortdurend tegen getuigen en rechters. Wat opvalt is dat Amerikaanse media daar meewarig over berichten: meneer kan zich weer niet inhouden, wat moet het lastig zijn voor zijn advocaten.
Het doet in de verte denken aan de reacties die de tweets van Geert Wilders tijdens de huidige formatie losmaken. Afgelopen week weer, toen hij VVD-staatssecretaris Van der Burg een ‘eng mannetje’ noemde. Zoiets wordt behandeld als ergerlijk ongeluk: niet best voor de onderlinge verhoudingen, zo wordt het nooit een stabiele coalitie. Maar Wilders beukt al jaren in op de instituties die het land bijeenhouden. Waar komt het idee vandaan dat hij geïnteresseerd is in zoiets als ‘een stabiele coalitie’? Zouden zijn vingers telkens uitschieten op zijn telefoon?
In het gedrag van Trump is niet gebrek aan zelfbeheersing de constante, maar de moedwillige inzet van bandeloosheid in zijn eigen belang. Waarom zou hij zich inhouden, nu uithalen hem meer heeft opgeleverd dan hij had kunnen dromen?
De neoconservatieve auteur Robert Kagan voorspelde maanden terug in een griezelig overtuigend stuk dat Trump de confrontatie met het rechtssysteem zou misbruiken op weg naar de macht. ‘Waarschijnlijk zullen de processen aantonen dat ons gerechtelijk systeem Trump niet in bedwang kan houden en dus ook niet als tegenmacht zal kunnen fungeren als hij president wordt. Trump ontleent zijn macht niet aan wetten en instituties, maar aan de onwankelbare trouw van zijn leger volgelingen.’
Volgens Kagan zijn de VS dicht bij een dictatuur naar het model van de door Trump bewonderde Orbán in Hongarije (‘een groot leider’). Over zijn bedoelingen is Trump in elk geval duidelijk. In zijn campagne stelt hij de bestorming van het Capitool van januari 2021 centraal. Op verkiezingsbijeenkomsten heeft hij staan salueren voor een scherm met beelden van die mislukte coup, terwijl uit luidsprekers het door veroordeelde relschoppers gezongen volkslied klonk. ‘Patriotten’ en ‘gijzelaars’, volgens hem.
Zijn toespraken zijn apocalyptisch: ‘Als wij niet winnen, zal ons land ophouden te bestaan. Het zal de laatste verkiezing zijn.’ Hij maakt een prima kans om te winnen, maar legitimeert alvast het politieke geweld, mocht hij opnieuw een electorale tegenvaller incasseren.
Tegenstand van meer dan een handvol Republikeinse politici is er niet. En het partijapparaat is van hem, zijn dochter is voorzitter. Kandidaten voor het Congres of lagere overheden hebben een brief gekregen: willen zij Trumps naam of beeltenis gebruiken, dan moeten ze minstens 5 procent van hun ingezamelde geld naar Trumps campagne overmaken. Liever meer, dat zal ‘op het hoogste niveau zeer gunstig beoordeeld worden’.
Trump heeft aangekondigd dat hij als president het staatsapparaat zal laten afrekenen met politieke tegenstanders. Met Biden en diens familie. En met voormalige medewerkers die zich hebben uitgesproken tegen zijn couppoging. Onder hen oud-stafchef van de strijdkrachten Mark Milley, over wie Trump zegt dat hij in vroeger tijden de doodstraf zou hebben gekregen. Trump heeft ook beloofd dat hij ‘de communisten, marxisten, fascisten en radicaal-linkse misdadigers, die als ongedierte binnen de grenzen van ons land leven en die liegen en valsspelen bij verkiezingen, met wortel en tak zal uitroeien’. Het plan ligt klaar om de ambtelijke dienst te zuiveren en justitie onder zijn directe gezag te brengen.
We weten nog niet precies wat Trump de autocraat zal doen, maar tot nu toe is hij nooit meegevallen. Zo wordt rekening gehouden met het stoppen van steun aan Oekraïne en wellicht terugtrekking uit de Navo. Zou het daarbij blijven? Hij hoeft geen rekening meer te houden met herverkiezing, en de adults in the room die hem de vorige keer enigszins in toom hielden, zullen nu niet tot de regering toetreden. Actieve steun voor zijn politieke familie van mede-autocraten ligt bijvoorbeeld best voor de hand. Zo wordt donderdag en vrijdag in Boedapest weer een spin-off gehouden van CPAC, de door het trumpisme overgenomen conservatieve conferentie in de VS. Orbán is hoofdact.
Onafhankelijke journalisten zijn niet welkom in deze no woke zone, maar Geert Wilders wordt met alle egards ontvangen. ‘Trots om een werklunch te hebben met mijn vriend en bondgenoot Viktor Orbán’, twitterde hij. Onderhandelingspartners in de formatie namen het voor kennisgeving aan. Dit was schijnbaar geen belemmering voor goede verhoudingen of de vorming van een stabiele coalitie. Gelukkig maar.
Over de auteur
Kustaw Bessems is columnist van de Volkskrant en host van de podcast Stuurloos. Hij heeft een bijzondere belangstelling voor openbaar bestuur. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant