Wat zijn dit voor vragen? Vanaf komende zondag is ‘de leukste Belg van de Nederlandse televisie’ terug op de buis. Zes dilemma's voor Arnout Hauben.
Lauwersoog of Dokkum?
‘Dokkum. Dat is het decor van de heilige Bonifatius, een Duitse missionaris die in de 8ste eeuw zijn geluk wilde beproeven in Friesland om daar de mensen tot het christendom te bekeren. Maar wat doen de Friezen, bij wijze van welkom? Die slaan hem de kop in. In de plaatselijke kerk van Dokkum wordt nog een deel van Bonifatius’ schedel bewaard als relikwie. In Dwars door de Lage Landen breng ik een bezoek aan die kerk.
‘Kort samengevat is Dwars door de Lage Landen een huis-tuin-en-keuken-tv-programma van drie redelijk amateuristische tv-makers die verslag doen van hun wandeltocht door Nederland en België. Het idee hierachter is dat als je wilt, het avontuur al bij de voordeur kan beginnen. Je hoeft echt niet eerst 3000 kilometer te vliegen om verwonderd te raken. Je stapt gewoon naar buiten, trekt de voordeur achter je dicht, en als je een beetje van de gebaande paden afwijkt, kun je heel mooie ontmoetingen hebben en mooie dingen zien.’
Over de auteur
Hassan Bahara is media- en cultuurredacteur van de Volkskrant.
Sneakers of wandelschoenen?
‘Wandelschoenen. Absoluut. Ik heb ook maar één paar sneakers. Ik vind sneakers toch wel het failliet van de man van middelbare leeftijd. Zeker voor de mannen met een iets breder bovenlichaam en dunne benen. Ik kan daar met ontzetting naar kijken. Het is een wanhopige poging om jong en hip te blijven.
‘Nee, dan wandelschoenen. Niet te technisch, niet teveel ditjes en datjes. Gewoon leren wandelschoenen, het liefst die je eerst nog moet invetten met vet van everzwijnen. That’s the way to go.
‘Wandelend tv maken garandeert gelijkwaardigheid. Als je in een auto komt aanzetten met een draaiende camera, met een mooi kapseltje en een sjaaltje om, en dan mensen gaat bevragen, krijg je die gelijkwaardigheid niet voor elkaar. Met de camera op pad gaan is nederiger.
‘Je trekt in weer en wind door een streek. Er treedt een bepaalde vertraging op, je relatie tot je omgeving en de mensen die er wonen verdiept zich vanzelf. Het contact wordt daardoor natuurlijker.
‘Op deze manier heb ik al meerdere programma’s gemaakt, zoals De helden van Arnout. Hierin volg ik het spoor van Belgische avonturiers die lange tochten hebben gemaakt. Ik gebruikte daarvoor hun dagboeken. Door één zo’n dagboek, van meer dan 800 jaar oud, belandde ik in een streek in Mongolië die in al die tijd nauwelijks veranderd was. En in Rond de Noordzee trek ik door Vlaanderen, Frankrijk, Groot-Brittannië, Schotland, Denemarken, Noorwegen en weer terug naar België. Die tocht liet de verbondenheid zien tussen de volken rondom de Noordzee.’
Op den wilde boef of op de bonnefooi?
‘Op den wilde boef. Het betekent hetzelfde als op de bonnefooi, maar er zit een soort schalksheid in, iets plagerigs. Het past ook beter bij hoe ik tv maak: met humor en zelfrelativering.
‘Toevallige ontmoetingen, die op den wilde boef gebeuren, vormen de rode draad in mijn werk. Het is een heel bevrijdende manier van werken. Een vooropgezet plan met strakke afspraken die ik moet afwerken, zou ik heel stressvol vinden. Hoe minder ik in mijn achterzak heb, hoe vrijer ik kan werken, des te meer ruimte voor verrassing. Ik vind het leuk om ’s ochtends niet te weten met wie ik later die middag een diep of grappig gesprek ga voeren.
‘Natuurlijk is dat ook stressvol. Omdat niets op voorhand vaststaat denk ik altijd: kan ik het nog wel, wil ik dit nog wel? En dan gebeurt er toch iets. Zoals in Dokkum, waar we de pastorij bezoeken met die relikwie van Bonifatius. De pastorij was leeg. Ik stond daar in de hal te roepen. Uit het niets begon de pastoor tegen mij te praten. Hij zat bovenin de pastorij, en omdat hij moeilijk ter been is, kon hij niet direct naar beneden komen. Er was veel echo in die hal, waardoor het leek alsof de heilige Bonifatius zelf van boven uit de hemel tegen mij begon te praten.
‘Er zit niet per se een grote boodschap achter Dwars door de Lage Landen. Het programma is vooral een viering van het leven. Het is gewoon fijn om met mensen te babbelen, te picknicken.’
VRT1 of NPO 2?
‘Dan ga ik toch voor VRT1. Daar liggen mijn wortels. Daar heb ik de stiel geleerd, vooral met het programma Man bijt hond. Op een gegeven moment, in 2011, mocht ik te voet naar Compostela. Met mijn cameraatje deed ik twee keer per week verslag van mijn wandeltocht en de ontmoetingen die ik onderweg had. Daarna ben ik verdergegaan met deze manier van tv maken.
‘De NPO zie ik als een heel fijne schoonfamilie, maar wel een waarbij ik altijd het gevoel heb dat ik er op bezoek ben. Onze kansen op de Nederlandse tv hebben we denk ik vooral te danken aan het succes dat we eerder hadden in België. Het type tv dat wij maken, zonder een uitgestippeld plan, was waarschijnlijk ook veel lastiger van de grond te krijgen in Nederland. In Nederland gaat men meer gepland te werk.’
Geschiedenisleraar of tv-maker?
‘Ah, dat is wel een moeilijke.’ (Denkt na). ‘Dan kies ik toch voor tv-maker, want dan ben ik een beetje van allebei. Geschiedenis is een soort uitgekristalliseerde actualiteit, maar dan een waar de tijd overheen is gegaan. Het is een veiligere plek om toch iets over het heden te kunnen zeggen. De huidige actualiteit gaat snel, is polariserend. Het brengt altijd een conflict of mening met zich mee, waardoor een tv-interview vaak een gevecht op scherm wordt.
‘Ik heb veel programma’s over de Eerste en Tweede Wereldoorlog gemaakt. In de documentairereeks Ten oorlog trek ik langs de frontlinie van deze wereldoorlogen. Ik vertel de verhalen van de mensen die vochten en werkten aan deze frontlijnen en ontmoet mensen met wie ik verrassende gesprekken heb over deze geschiedenis. Het blijft frappant om te merken hoe diep verankerd die oorlogen in ons zitten. Via die weg kun je het toch over onze actualiteit hebben.
‘Ik heb mijn interesse voor geschiedenis niet van vreemden. Ik kom uit een onderwijzersgezin. Mijn vader was professor oude geschiedenis aan de universiteit van Leuven, mijn moeder gaf les op een middelbare school. We waren met vier kinderen. Een gelukkig gezin. Van alle kinderen was ik de meest wispelturige. Ik werd daarom naar een kostschool gestuurd, om een beetje discipline en leergierigheid bijgebracht te worden door de paters.
‘Wel was ik altijd nieuwsgierig naar mensen en hun verhalen. Die nieuwsgierigheid bracht mij uiteindelijk naar de filmacademie.’
Koning Leopold II of Koning Leopold III?
‘Koning Leopold III. Hij leek alles in het leven mee te hebben. Het was een heel aantrekkelijke man, een soort Adonis. Hij had een prachtige vrouw, prachtige kinderen. En toen overkwam hem het ene onheil na het andere. Een tragische figuur.
‘Beide koningen komen aan bod in mijn programma Interview met de geschiedenis, waarin ik fictieve interviews houd met vroegere leden van het Belgische koningshuis, gespeeld door acteurs. Ik ontmoet ze op een cruciaal moment in hun koningschap, een kantelpunt. Het was voor mij een soort jongensachtige fantasie om door de tijd heen te breken en oog in oog te staan met deze koningen.
‘Koning Leopold II is een soort verguisd monster. Ik spreek hem kort na de Conferentie van Berlijn in 1884 waarin Afrika onder de Europese landen wordt verdeeld. Leopold II krijgt Congo in handen, waar hij misdadig tekeer ging. We hebben nog altijd een ereschuld tegenover dat land. Natuurlijk wist ik dat het halve land in brand zou staan als ik dat verkeerd zou aanpakken. Daarom heb ik voor meerstemmigheid gekozen. Ik laat de Congolese gemeenschap in Vlaanderen aan het woord. Maar ik wilde hem ook niet vanuit onze tijd een geweten schoppen. Dat zou geen interessante tv zijn.
‘Leopold III was koning van België tijdens de Tweede Wereldoorlog. Na het verlies tegen de Duitsers koos hij ervoor om in België te blijven. Hij vluchtte niet weg naar Engeland of Frankrijk om van daaruit het verzet te organiseren. Hij wilde bij zijn volk blijven. Op zich is dat mooi, maar het bracht hem ook in een lastige positie, omdat hij in een grijze zone terechtkwam waarin hij moest samenwerken met de nazi’s. In de nasleep van de Tweede Wereldoorlog moest hij daarom ook aftreden.
‘Wie ik van het Nederlandse koningshuis zou willen interviewen? De founding father natuurlijk, Willem van Oranje. Ik zou hem deze vraag willen stellen: stel, uwe hoogheid, dat u een beeld of schilderij zou kunnen redden van de Beeldenstorm, welk zou dat zijn en waarom?’
Arnout Hauben:
1976 Geboren in Leuven
1987 Het Heilig Hartinstituut in Heverlee
1994 Heilig Drievuldigheidscollege
1999 Filmschool Sint-Lukas Brussel
1999 Werkzaam bij productiehuis Woestijnvis en verslaggever bij het programma Man bijt Hond
2006 Regisseert documentaire Geel over psychiatrische patiënten die opgevangen worden door pleeggezinnen
2010 Verschijnt voor het eerst zelf voor de camera in het programma De weg naar Compostela
2011 Begint productiehuis De chinezen
2017 De helden van Arnout
2022 Eerste seizoen Dwars door de Lage Landen
2024 Tweede seizoen Dwars door de Lage Landen
Arnout woont met zijn vrouw in Schaarbeek. Ze hebben twee kinderen.
Dwars door de lage landen is vanaf zondag 21 april te zien op NPO 2.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant