Ten opzichte van Azië en de VS verliest Europa veel terrein. Meer eenheid en schaalvergroting zijn noodzakelijk om de concurrentie aan te kunnen.
Voor zijn rapport over de concurrentiekracht van de Europese economie reisde de Italiaanse ex-premier Enrico Letta langs 65 Europese steden. Het eerste dat hem opviel: de meeste Europese hoofdsteden zijn niet met een hogesnelheidslijn aan elkaar gekoppeld. Volgens Letta is het symbolisch voor de interne markt in de Europese Unie. Officieel is er één interne markt, in de praktijk valt zij nog te vaak uiteen in 27 nationale stukjes.
Donderdag spraken de Europese regeringsleiders in Brussel over Letta’s rapport. Hij pleit voor een radicale verdieping van de interne markt, met meer regels die voor heel Europa gelden, waardoor bedrijven en investeerders gemakkelijker zaken kunnen doen op het hele continent. Alleen dan kan de EU de concurrentie met de Verenigde Staten en China volhouden, aldus Letta.
Door de opkomst van Azië verliest Europa snel aan economisch en demografisch gewicht in de wereld. Ook de vergelijking met de Verenigde Staten valt in het nadeel van Europa uit. In 1993 waren hun economieën ongeveer even groot. Sindsdien groeide de Europese economie met 30 procent en de Amerikaanse met 60 procent.
De komende jaren heeft Europa veel geld nodig, onder meer voor de groene transitie en de versterking van zijn defensie, terwijl een ongedurig electoraat geen welvaartsverlies accepteert. Een dynamische economie is daarom van groot belang.
In zijn rapport doet Letta een groot aantal constructieve voorstellen. De interne markt moet verdiept worden door regels te harmoniseren. Een ‘spaar- en investeerunie’ met regels en toezicht die voor de hele EU gelden, kan veel meer particulier kapitaal aantrekken, om te investeren in innovatie en economische ontwikkeling, aldus Letta.
Hij is ook groot voorstander van schaalvergroting. Een Chinees telecombedrijf heeft gemiddeld 420 miljoen klanten, een Amerikaans telecombedrijf 110 miljoen en een Europees bedrijf 5 miljoen. Letta wil de vorming van ‘Europese kampioenen’, bedrijven die op mondiale schaal kunnen concurreren.
In de EU zijn zulke hervormingen nooit gratis. Uniforme regels voor de EU, dat betekent dat landen nationale soevereiniteit moeten inleveren. Een ‘spaar- en investeringsunie’ met Europees toezicht is een bedreiging voor het verdienmodel van kleine financiële centra als Luxemburg en Cyprus. Veel kleinere landen zijn ook huiverig voor de ‘Europese kampioenen’, die vaak uit grote landen zullen komen en een groot deel van de markt naar zich toe trekken.
Niettemin zal de toenemende geopolitieke rivaliteit de EU vroeg of laat tot handelen dwingen. Europa moet zich verdedigen tegen de concurrentie van China, dat producten met staatssubsidie op de Europese markt dumpt. Het zal ook een antwoord moeten vinden op de dynamiek van de VS, die miljarden aan klimaatsubsidies uitdeelt door een simpele belastingverlaging, waar de EU slechts complexe en bureaucratische subsidieregelingen kent.
Donderdag kwamen de Europese leiders niet veel verder dan een vrijblijvende slotverklaring. De EU is een unie van soevereine staten, waar veranderingen pas tot stand komen onder druk van een grote crisis. Hoeveel er ook gepraat wordt over de bedreigingen van de toekomst, in tijden van uitzonderlijk lage werkloosheid zullen de Europese leiders geen ingrijpende economische maatregelen nemen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant