Het zijn de grootste verkiezingen in de geschiedenis. Bijna 1 miljard Indiërs gaan vanaf vrijdag naar de stembus. Ondanks druk op het bestel zijn de verkiezingen nog steeds een feest van de democratie. Premier Modi verwacht er een derde ambtstermijn uit te slepen.
De aantallen zijn groot, niet zo vreemd in een land van 1,4 miljard mensen. Ongeveer 970 miljoen geregistreerde kiezers – bijna eentiende van de wereldbevolking – stemmen vanaf vrijdag in ruim 1 miljoen stembureaus voor de 543 zetels in het Indiase parlement. Dat zijn 150 miljoen kiezers meer dan vijf jaar geleden, wat deze verkiezingen tot de grootste in de geschiedenis maakt. Geschatte kosten: 14 miljard euro.
Mogelijk nog groter is de inzet van deze verkiezingen. Premier Narendra Modi (73) hoopt met zijn hindoenationalistische Indiase Volkspartij BJP een derde ambtstermijn binnen te halen en in de voetsporen te treden van lang regerende voorgangers als Jawaharlal Nehru en Indira Gandhi. De grootste oppositiepartij, de ooit oppermachtige seculiere Nationale Congrespartij van Rahul Gandhi (53, kleinzoon van), wil dit voorkomen, en na tien jaar in de politieke woestijn terugkeren aan de macht.
Over de auteur
Ben van Raaij is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft met name over Zuid-Azië, klimaat en natuur.
Die kans is volgens de meeste analisten klein: Modi en zijn BJP lijken met hun Nationale Democratische Alliantie van veertig kleinere partijen af te stevenen op een riante zege, die mogelijk nog groter is dan de absolute meerderheid die zij in 2019 al haalden. Gandhi’s Congrespartij heeft weliswaar ook een coalitie van 28 deels regionale oppositiepartijen onder de hoopvolle naam India (Indian National Developmental Inclusive Alliance) in stelling gebracht, maar die coalitie is zwak, en kon niet eens beslissen over een kandidaat-premier.
Modi hoopt dat de verkiezingen vooral gaan over de boomende economie, zijn hindoenationalistische agenda en India’s groeiende internationale status, waarbij Modi erin slaagt zowel Rusland als de VS te vriend te houden. Maar hoewel kiezers die thema’s blijkens peilingen belangrijk vinden, maken zij zich meer zorgen over de hoge inflatie en de stagnerende banengroei, Modi’s zwakke plek: de werkloosheid is officieel 5,4 procent, maar onder jongeren driemaal zo hoog. Niet vreemd dat de oppositie hamert op werkgelegenheid en kosten van levensonderhoud.
In zekere zin staat ook de toekomst van India als natie op het spel. Modi wil van India een strak geleide hindoeïstische grootmacht maken, terwijl zijn tegenstanders vasthouden aan de seculiere en democratische waarden zoals die in de grondwet zijn vastgelegd. Zij hekelen de discriminatie van minderheden (met name moslims), en wat zij zien als het afglijden naar een autocratie. En hoewel veel kiezers waardering hebben voor Modi’s leiderschap en zijn hindoenationalisme, vindt 79 procent ook dat in India plaats moet blijven voor alle religies.
De organisatie van de zes weken durende verkiezingen is een megaklus, waarbij verschillende delen van het land op zeven verschillende dagen naar de stembus gaan. Van 12 april tot en met 1 juni komen alle 28 deelstaten en acht ‘federale territoria’ aan de beurt (in vier deelstaten zijn tegelijkertijd ook verkiezingen voor het eigen parlement). Een grote deelstaat als Uttar Pradesh, met 200 miljoen inwoners, stemt op alle zeven dagen. Op 4 juni wordt de nationale uitslag bekendgemaakt.
Die gefaseerde aanpak heeft vooral logistieke redenen. Het optuigen en verplaatsen van stembureaus is zoveel werk dat er 15 miljoen rondreizende medewerkers voor moeten worden ingezet (veelal jonge ambtenaren). Tienduizenden militairen zorgen daarnaast voor de beveiliging van de stembureaus. De verkiezingen verlopen doorgaans vreedzaam, maar geweldsuitbarstingen tussen politieke tegenstanders en intimidatie van kiezers kwamen in het verleden geregeld voor.
En dit alles omdat de wet dicteert dat een Indiase kiezer op hooguit 2 kilometer van een stembureau mag wonen. Daarom was er in 2019 een stembureau op 4.650 meter hoogte in Himachal Pradesh. En spannen verkiezingsambtenaren zich elke vijf jaar in om – soms te voet, te paard of per boot – iedere kiezer te bereiken. Zo maakte in 2019 een team een vierdaagse trek van 48 kilometer ten behoeve van één enkele kiezer in een bergdorpje in Arunachal Pradesh, aan de grens met Tibet.
De kiezers kiezen de 543 leden van het parlement, de Lok Sabha, via een districtenstelsel in Britse stijl, waarbij de winnende kandidaat de zetel krijgt. Het nieuwe parlement kiest vervolgens de premier, die daarna zelf zijn regering samenstelt. Voor de verkiezingswinst heeft een partij of coalitie een simpele meerderheid nodig van 272 zetels. Modi’s BJP haalde er vijf jaar geleden 303 (en met zijn coalitie 353). De grootste oppositiepartij, de Congrespartij, kwam niet verder dan 52 (91) zetels.
Het stemmen zelf gebeurt met stemcomputers, waarvan er 5,5 miljoen worden ingezet. Omdat ruim een kwart van de kiezers nog altijd analfabeet is, staat naast de naam van elke kandidaat het partijsymbool, zoals de lotus van de BJP en de hand van de Congrespartij. Andere partijen profileren zich met alledaagse voorwerpen als fietsen, tractoren en bezems. Om meervoudig stemmen te voorkomen, krijgen kiezers na het stemmen vrijwel onuitwisbare paarse inkt op hun duim.
Volgens critici staat de Indiase democratie onder Modi steeds meer onder druk. Sommigen spreken zelfs van een ‘hybride regime’: geen autocratie, maar ook geen democratie meer. Ze wijzen op de erosie van burgerlijke vrijheden, het muilkorven van kritische media en het vervolgen van oppositiepartijen wegens smaad, corruptie of belastingfraude. Ook is er toenemende kiezersmanipulatie via sociale media, waar haatpropaganda, nepnieuws en deepfakes floreren. In aanloop naar de verkiezingen zijn daarom honderden factcheckrooms geïnstalleerd. Dinsdag werd X al gelast om berichten te verwijderen.
Toch blijven de Indiase verkiezingen een toonbeeld van democratie. Alleen al door de inspanningen die worden getroost om iedere kiezer in staat te stellen een stem uit te brengen. De hoop is dat de opkomst hoger wordt dan het record van 2019, 67,4 procent. En dus reizen de verkiezingsambtenaren de komende zes weken wederom stad en land af, van de kleinste atollen in de Indische Oceaan tot de hoogste bergdalen van de Himalaya. Ook naar die ene kiezer in Arunachal Pradesh.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant