De hoogmis van de democratie is dinsdagmiddag, als de volksvertegenwoordigers hun best doen het voetlicht te vinden tijdens het vragenuur in de plenaire zaal van de tijdelijke Tweede Kamer, alsof het zendtijd is voor politieke partijen. Hoe het er daar aan toegaat, is te zien op filmpjes die rondgaan en bij de talkshows, en is te lezen in de verhelderende columns van Aaf Brandt Corstius die trouw op de tribune zit en die weinig ontgaat.
Tijdens het vragenuur staat niets op het spel, al heeft het er de schijn van, maar er wordt geen besluit genomen. Ingevoerd om de democratie ‘scherp en flitsend’ te maken, en actueel, is de democratie inmiddels zo scherp, flitsend en actueel dat je weer aan afschaffen kunt denken.
Over de auteur
Toine Heijmans is rondreizend columnist van de Volkskrant. Daarnaast is hij romanschrijver.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Gelukkig is datzelfde politieke bedrijf met dezelfde bemensing een dag later serieus aan de slag in een commissiezaaltje zonder voetlicht. Het gaat over de wijkverpleging, belangrijk onderwerp voor iedereen, belangrijker dan de laatste peiling of dat laatste bericht uit de wie-weet-vastgelopen formatie.
Journalisten en fotografen, wakend voor een gesloten deur, terwijl het nieuws over de wijkverpleging open en bloot blijft liggen.
Het is een commissiedebat en de Kamerleden zijn zo goed ingevoerd dat de minister drie ambtenaren naast zich heeft als hulplijn. Links en rechts botsen de opvattingen, vaak gebaseerd op ideologie, toch blijft het beleefd en inhoudelijk en op de bal. Geen uitgekiende strategietjes, dealtjes, getrommel of gelach, geen woorden voor de bühne, geen moties ook, dat scheelt. Voorzitter Fleur Agema begint stipt op tijd, zonder het voordragen van een gedicht of andere sfeerverhogende middelen; ze kent het dossier en de ernst van de situatie.
Maar dat het debat een week geleden plaatsvond, zal niemand opvallen.
De minister wil de wijkverpleging op een andere manier betalen door degenen die hulp nodig hebben aan een vragenlijst te onderwerpen, waarmee ze ingedeeld worden in een ‘cliëntprofiel’. Ingewikkeld idee, ze zijn er al jaren mee bezig, de voorstanders denken dat de zorg er beter van wordt, de tegenstanders voorzien een nieuwe bureaucratie die de oude vervangt.
Het gebeurt vaker dat grote veranderingen pas aandacht krijgen als duidelijk wordt wat ze aanrichten. Ook het ‘keukentafelgesprek’ werd destijds verkocht als een geweldige innovatie, net als de ‘decentralisatie’, totdat je zieke vader eraan wordt overgeleverd. Ingewikkeld allemaal – probeer als politicus maar eens het voetlicht te vinden met de nieuwe bekostigingssystematiek van de wijkverpleging.
Van de politiek wordt duidelijkheid verwacht, schrijft Tom-Jan Meeus in zijn essay Duidelijkheid, een scherpe pentekening van de moderne democratie. Van de weeromstuit zijn politiek en media het gaan leveren. ‘Democratie mag niet meer onduidelijk of ingewikkeld zijn. Ook niet als democratie onduidelijk of ingewikkeld is.’
Goede politiek is taaie politiek, kun je zeggen. Maar de roep om duidelijkheid is, wie weet, ook een reactie op de onduidelijkheid die ontstaat omdat de volksvertegenwoordigers net als de minister vaagtaal gebruiken die stoer klinkt, maar niets te maken heeft met de realiteit.
Moeilijke woorden zijn het probleem niet, wel de betekenisloze: het managersjargon dat even ver afstaat van de gemiddelde wijkverpleegkundige als de zon van de maan.
Van links tot rechts: ‘holistisch indiceren’, ‘ontschottende randvoorwaarden’, ‘zorgen-dat in plaats van zorgen-voor’, ‘draaglast- en draagkrachtmodel’, ‘zodat de prikkkels ook goed staan’, ‘casemix-vragenlijst’, ‘kracht van het werkveld’, en de mooiste van dit debat: ‘het inmengen van wijkverpleegkundigen’.
Het is goudverf op goedkope woorden, die camoufleert waar het werkelijk om gaat: de wijkverpleging wordt onbetaalbaar, dus moet er een manier gevonden om al die cliënten met hun ‘zorgvraag’ in toom te houden.
Geld, daar gaat het om, maar dat woord valt niet. Wel: ‘bekostigingssystematiek’.
Komt dat nieuws: de Tweede Kamer wil al vijftien jaar af van de gehate ‘vijfminutenregistratie’ in de thuiszorg. Ze heeft het zelfs per motie verboden. Maar de minister weigert, dus gaan de zorgbedrijven er vrolijk mee door, sommige zijn er opnieuw mee begonnen. Gekmakend, geen ophef.
Dat de minister haar woorden verpakt in een onduidelijke hooiberg van woorden, is niet alleen voor haar een beproefde manier om het voetlicht te mijden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant