Minder riviercruiseschepen. In 2028 moet het aantal van deze boten dat Amsterdam aandoet zijn gehalveerd. Het is de zoveelste maatregel van het stadsbestuur om de leefbaarheid van de binnenstad niet nog verder te laten verslechteren. ‘Voor het klimaat begrijp ik de maatregelen wel. Maar toeristen geven wél geld uit.’
Er is maar één manier om de wereld te zien vanuit je bed, zegt Jürgen Behúk. ‘En dat is op een cruiseboot.’ De 70-jarige Duitser stapte maandag in Keulen op de Amina, een 135 meter lang drijvend hotel. En nu, nog geen dag later, is hij gearriveerd in Amsterdam. ‘Dat gebouw’, zegt hij wijzend op een nondescript kantoor van de Kamer van Koophandel, ‘zie ik vanuit mijn kajuit. Dat is toch schön. Allemaal spiegelglas, toll.’ En gisteren zag hij een windhoos op het water. ‘Ook al zo prachtig.’
Op deze druilerige dinsdagochtend liggen de cruiseschepen, achter het Centraal Station, rijen dik achter elkaar. De meeste toeristen blijven nog binnen, degenen die wel naar buiten gaan verschuilen zich achter wapperende paraplu’s, of duiken weg in de capuchon van hun regenjas.
Over de auteur
Elsbeth Stoker is regioverslaggever van de Volkskrant in Amsterdam en omstreken. .
Behúk – zwarte muts, rode jas – staat als een van de weinigen enthousiast op het dek. Zo meteen gaat hij naar het bloemenpark Keukenhof. Een wens van zijn vrouw, zegt hij schouderophalend. Wat hij nog meer in Amsterdam gaat doen voordat ze woensdag doorvaren naar Hoorn? ‘Ik weet het niet. De ‘bazin’ heeft het geregeld.’ Het maakt hem weinig uit wat zijn vrouw uitkiest. Zolang hij maar ‘nieuwe indrukken’ opdoet. ‘En ik niet met mijn koffers van het ene naar het andere hotel hoef te sjouwen.’
Wat Behúk betreft is een cruise daarom de ideale vakantie. Maar de gemeente Amsterdam denkt daar anders over. Vorig jaar arriveerden meer dan een half miljoen toeristen met een riviercruise in de stad. Dat aantal, liet het stadsbestuur dinsdag weten, moet in 2028 zijn gehalveerd. Op deze manier hoopt PvdA-wethouder Hester van Buren (onder meer verantwoordelijk voor de haven) ‘de balans in de stad te verbeteren’, voor het milieu, maar ook voor de bewoners.
‘Straks mogen er alleen nog schone boten aanmeren, die aangesloten kunnen worden op walstroom’, zegt ze. ‘Deze maatregel scheelt in de stikstofuitstoot. Niet alleen door de schonere boten, maar onder meer ook doordat straks minder touringcars nodig zijn om deze toeristen naar bijvoorbeeld de Keukenhof brengen. Het gaat 9.200 busbewegingen schelen: oftewel 64 duizend kilometer. Dat is anderhalf rondje om de wereld.’
Afgelopen jaren nam het stadsbestuur al een lange reeks maatregelen om overtoerisme tegen te gaan. Van een blowverbod op de Wallen tot een verbod op georganiseerde kroegentochten en een Stay Away-campagne. Veel van deze maatregelen zijn vooral bedoeld om de overlastgevende ‘banale feesttoerist’ te weren, maar lijken – vooralsnog – de groeiende stroom toeristen niet af te remmen.
De halvering van het aantal riviercruises is de nieuwste maatregel. Alleen: dit plan treft een ander type toerist. De veelal oudere passagiers komen niet om te blowen of dronken te worden op de Wallen, maar omdat ze gek zijn op tulips, gehoord hebben dat Amsterdam lovely is en omdat ze het Rijksmuseum amazing vinden.
‘We dromen al twintig jaar van deze reis’, zegt de Nieuw-Zeelandse Chiharu Waller (57). ‘Nu kan het, de kinderen zijn het huis uit.’ Verscholen onder een paraplu op de kade, met de rolkoffers naast zich, kijkt ze samen met haar man Craig naar een kaart op diens telefoon. ‘Hier moet ergens onze boot aankomen’, zegt Craig turend over het IJ.
Vijf dagen geleden zijn ze aangekomen in Amsterdam. Ze zijn naar het Van Gogh Museum, het Rijksmuseum en de Keukenhof geweest. ‘We hebben genoten’, zegt Chiharu. Zo meteen stappen ze op een cruiseboot die hen ook naar Duitsland en Frankrijk zal brengen. ‘Voor het klimaat begrijp ik de maatregelen van het stadsbestuur wel’, zegt Craig. Maar, vraagt hij zich af: is het economisch wel handig? ‘Toeristen geven wél geld uit.’
Uit berekeningen blijkt dat de huidige 542 duizend riviercruise-toeristen Amsterdam en omliggende gemeenten jaarlijks zo’n 147 miljoen euro opleveren, en 1.630 banen. ‘Deze economische bijdrage zal halveren’, zegt wethouder Van Buren. Minder geld is altijd vervelend, erkent ze. Het gaat om directe inkomsten, zoals brandstof en hotelovernachtingen, maar ook indirecte inkomsten van bijvoorbeeld toeleveranciers of bedrijven die excursies verzorgen. ‘Ook voor het stadsbestuur zal het schelen, omdat we bijvoorbeeld minder toeristenbelasting kunnen innen. Maar leefbaarheid gaat nu écht boven de economie.’
En dus, stelt de wethouder, ‘gaat het er niet om dat we de ene toerist wel verwelkomen en de andere niet. We nemen maatregelen om paal en perk te stellen aan het overtoerisme.’
Want hier zal het niet bij blijven. Vorig jaar pleitte een meerderheid van de gemeenteraad ervoor om ook grote boten van zeecruises uit de stad te weren. Momenteel onderzoekt het stadsbestuur of dat mogelijk is, en wat de gevolgen zouden zijn. ‘We zijn geen Republiek Amsterdam, we moeten hiervoor overleggen met andere gemeenten, betrokken bedrijven en het Rijk.’ Bovendien, vervolgt ze, ‘wil je weten: als die cruiseschepen straks allemaal naar Rotterdam uitwijken, komen die toeristen dan alsnog naar Amsterdam, maar dan met de bus?’ Voor de zomer hoopt ze hier duidelijkheid over te hebben.
‘Ik begrijp de wens voor minder toeristen wel’, zegt Behúk, die nog altijd op het dek van de Amina staat. Hij werkte jarenlang als gids in Heiligenhafen, een plaatsje aan de Baltische zee. Daar komen misschien niet zoveel toeristen als in Amsterdam – vorig jaar overnachtten naar schatting 23 miljoen bezoekers in de stad. ‘Maar ook in Heiligenhafen kan het druk worden. Er wonen 9.122 mensen, in de zomer verdrievoudigt dat bijna. Dat is gewoon te veel.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant