Van dj-persoonlijkheid tot muziek, jingles en reclame: werkelijk álles aan radiozender HDFM is gemaakt met kunstmatige intelligentie.
In eerste instantie klinkt HDFM precies als een willekeurig commercieel radiostation. Na Ik hou van carnaval van de Super Marco Boys en de jingle van Het Irritante Uurtje, beantwoordt dj Nathan Overbeet in alle ernst een luisteraarsvraag over zijn favoriete pretpark.
Zijn intonatie is nog een tikje onnatuurlijk, maar dat kan aan zijn gebrek aan radio-ervaring liggen. Maar als Niels Lezer in het nieuwsbulletin voorleest dat na uitgebreid onderzoek blijkt dat meer vakantiedagen de oplossing zijn voor wereldvrede, bekruipt de luisteraar het gevoel dat hier iets anders aan de hand is.
Over de auteur
Els de Grefte is popredacteur van de Volkskrant.
Dat klopt: de dj’s en artiesten die je hoort op de radiozender High Definition Fake Music (HDFM) bestaan niet echt. Het hele radiostation is gemaakt met kunstmatige intelligentie (AI). De muziek, de jingles, de reclame, de nieuwsbulletins, de persoonlijkheden van de dj’s, hun stemmen en alle teksten die ze uitspreken zijn gemaakt met AI-tools als ChatGPT en Elevenlabs. Het resultaat is een parodie op bestaande radiozenders en de muziek die zij draaien.
De zender is 24 uur per dag live te beluisteren via streamingsplatform Twitch, waar luisteraars ook kunnen reageren op de uitzending. Net als reguliere zenders heeft HDFM (slogan: Real Sound, Fake Music) een programmering. Tussen 8 en 11 uur ’s ochtends presenteren Rob Douwe en Evelien de Groot doordeweeks bijvoorbeeld De Ochtendshow, en van 4 tot 5 presenteert Nathan Overbeet Het Irritante Uurtje, waarin carnavalsmuziek en hardstyle wordt gedraaid.
De zender is opgericht door youtuber en Beau-sidekick Jeffrey Wirtz (online bekend als Egbert), muziekproducent Job Drost (artiestennamen Koelka en JJD Music) en Lars van der Veen (online bekend als Mr. Unox). De drie zijn vrienden en ontdekten in december de website Suno, waarop gebruikers met behulp van AI gemakkelijk liedjes kunnen maken. ‘Daar raakten we helemaal aan verslaafd’, vertelt Wirtz. Dat resulteerde in een hoop luisterbare muziek. Het trio besloot er een heel radiostation omheen te creëren, om het op een originele en exclusieve manier te verspreiden.
Voor ongeveer de helft van de nummers op HDFM schreef het trio de teksten zelf, en komt alleen de uitvoering van AI. De teksten bevatten de kenmerkende humor van het station. In Zo verliefd wordt de liefde verklaard aan een spinnetje op het plafond, en in De laatste truck wordt een goochelaar doodgereden door een truck. Knipogen naar bestaande artiesten zijn er ook volop: de grootste hardcore-artiest op HDFM heet Bart Elstar en qua pop doen de Backflip Boys het heel aardig.
HDFM is ook een demonstratie van wat je met AI kan als je de verschillende programma’s laat samenwerken. Wirtz programmeert al van kinds af aan hobbymatig en zette voor HDFM een eigen programma in elkaar waarin de radioshows en de persoonlijkheden van de dj’s gemaakt kunnen worden. Dat programma stuurt een lijst van karaktereigenschappen naar ChatGPT, dat vervolgens de teksten van de dj’s schrijft. Die teksten worden dan weer naar Elevenlabs gestuurd, een AI-programma dat de geschreven teksten laat uitspreken door de AI-gegenereerde stem van de desbetreffende dj. De dj’s reageren op deze manier ook op vragen van luisteraars.
Op verzoek van de Volkskrant luisterde mediahistoricus en Radio Veronica-dj Arjan Snijders een uurtje naar HDFM. Hij noemt het AI-station een ‘heerlijk alternatief voor de platgetreden paden in radioland’: de muziek is nog niet doodgedraaid op andere zenders, en ook het weinigzeggende geklets van de AI-dj’s tussen de platen door vindt Snijders ‘heerlijk fris’.
Snijders verwacht dat AI gebruikt gaat worden in de reguliere radioprogrammering. Voor bijvoorbeeld de nieuwsbulletins in de avonden, nachten en weekends, maar volgens hem kunnen ook simpele radioshows die vooral om de muziek draaien op termijn door een AI-dj gepresenteerd worden. ‘Het verbaast me zelfs dat ik niet al een zender hoor met helaas overleden dj’s als Alfred Lagarde en Wim Rigter’, zegt Snijders.
Hoewel het in eerste instantie niet de bedoeling was om de draak te steken met bestaande zenders, is HDFM dankzij de humoristische insteek toch een karikatuur geworden. Snijders: ‘Als je als radiozender met vele cliché’s het verschil niet maakt, dan word je afgestraft door deze lege AI-huls. Hopelijk inspireert het dj’s en presentatoren echt origineel te zijn.’
Het opzetten en in de lucht houden van het station is niet gratis, maar gelukkig zijn de eerste inkomsten al binnen. Computerproducent Lenovo ging akkoord met de onorthodoxe voorwaarden van een door AI-gegenereerde reclame, waarin de humor van het trio achter het station duidelijk hoorbaar is. Dus hoort de luisteraar van HDFM nu elk kwartier een reclame waarin iemand op de wc van een nachtclub of in de kast van een meubelgigant zit te gamen.
In de eerste twee dagen haalde HDFM volgens Wirtz dertigduizend unieke luisteraars. ‘Ik weet niet hoe FM-frequenties werken, maar ik hoorde dat Giel Beelen er nog eentje over had’, zegt Wirtz. ‘Hij volgt ons ook op Instagram, dus wie weet.’
Verboden woorden
HDFM-luisteraars proberen de dj’s weleens ongepaste dingen te laten zeggen. Maar de dj’s ontwijken netelige vragen met humor, door bijvoorbeeld te antwoorden: ‘Het is geen tijd voor politiek, het is tijd voor muziek!’ Dat lukt doordat ChatGPT is geprogrammeerd om politiek correcte teksten op te voeren en doordat het team van HDFM voor de zekerheid een lijst met meer dan tweeduizend verboden woorden opstelde. Op die lijst staan alle denkbare scheldwoorden, maar ook bijvoorbeeld namen van nazi-prominenten.
Geselecteerd door de redactie
Aldi vervangt stem Diederik Ebbinge in reclame door AI: ‘Negatieve doorbraak’
Paniek voor niets, met een smeuïge cocktail van hackers, criminelen, AI en uw bankrekening
AI-medewerker ‘Sarah’ doet nu zelfstandig de socials: ‘Dit is wel een beetje creepy’
Source: Volkskrant