Het begrotingstekort loopt in 2028 op naar 3 procent, het maximale wat de EU toestaat. Enerzijds zegt u dat een volgend kabinet zelf keuzes moet maken, maar anderzijds geeft u aan dat het kabinet geen keuze heeft, omdat er weinig financiële ruimte meer is. Hoe rijmt u dat met elkaar?
"Die weinig financiële ruimte was er al. De kosten voor de vergrijzing en de zorg stijgen. Het tekort van 3 procent is een kleine verbetering vergeleken met het tekort uit de miljoenennota. Maar dat een volgend kabinet grote keuzes moet maken, was al zo en blijft zo. Ik heb geen regeerakkoord proberen te maken. Dat is aan de formatietafel."
Was er een mogelijkheid om het begrotingstekort niet te laten verslechteren?
"We hebben niet overwogen een grootschalige bezuinigingsronde of lastenverzwaring door te voeren. Dat vind ik echt niet passen bij een demissionair kabinet. "
"We hebben een beleidsarme Voorjaarsnota gemaakt. Verder hebben we ons terughoudend opgesteld. We gaan door met de investeringen uit het coalitieakkoord en geven extra geld aan dingen die echt niet kunnen wachten. Daarmee hebben we een begroting waarmee de formatie verder kan."
Beleidsarm kunt u toch niet volhouden als er zoveel miljarden worden uitgegeven?
"Beleidsarm op de punten waar nu niets nodig is. Maar het is algemeen bekend dat er meer geld nodig is voor gedupeerde ouders van het toeslagenschandaal, compensatie voor Groningen en steun voor Oekraïne."
"Er gaat structureel 500 miljoen euro meer naar Defensie en 1 miljard naar de medeoverheden. Dat vindt dit kabinet zo acuut dat we dat nu regelen. Het is aan de Tweede Kamer of ze het steunt."
Of het nu acuut is of niet, het is dan toch niet meer beleidsarm?
"We zijn echt terughoudend geweest met nieuw beleid. We konden alleen niet wachten op een select aantal onderwerpen."
Waar komt het extra geld vandaan?
"Er is een aantal meevallers. Bijvoorbeeld in de zorg en er zijn minder studenten dan vooraf werd verwacht. Ook worden we minder extra oud, waardoor er een meevaller is in de kosten voor de AOW."
Van Weyenberg wil zoals hij het zelf zegt realistischer begroten. Daarom houdt hij nu al fors rekening met het feit dat veel geplande uitgaven voor dit en volgend jaar niet gedaan kunnen worden, vanwege bijvoorbeeld een tekort aan personeel.
Voor dit jaar worden daarom geplande uitgaven van ruim 5 miljard euro verschoven naar de volgende jaren. Voor 2025 gaat het om een verschuiving van ruim 4 miljard euro. Geld dat voor Defensie is bestemd, blijft ook bedoeld voor Defensie, benadrukt Van Weyenberg. Daardoor is er nu meer ruimte voor extra investeringen voor bijvoorbeeld Oekraïne.
Kunt u het geld dat u doorschuift nu niet voor iets anders gebruiken?
"Nee. Geld voor Defensie blijft voor Defensie."
Is de steun voor Oekraïne bewust wat hoger ingeschat zodat de schade meevalt als de Kamer een lager bedrag afdwingt?
"Nee, totaal niet. Sterker nog: we hadden voor dit jaar al 2 miljard euro aan steun aangekondigd. Voor de periode tussen 2024 en 2026 komt daar nu 4 miljard euro bij. Gewoon omdat het nodig is."
Dit jaar komt er 1 miljard euro extra steun aan Oekraïne bij. Hoe komt u op dat bedrag?
"Dat gaat in overleg met de minister van Defensie (Kajsa Ollongren, red.) en mijzelf. De conclusie is dat de noden daar hoog zijn, dus is er extra geld nodig."
Dus het had net zo goed 2 miljard euro extra kunnen zijn?
"Wij doen ruim ons internationale aandeel. Wij zijn een van de trouwe bondgenoten van Oekraïne. We zien dat het knelt, dus we hebben met elkaar besloten dat er wat bij moet. Dat kan ook 900 miljoen of 1,1 miljard euro zijn."
"De opgave is heel groot. Daarom doen we in totaal tussen 2024 en 2026 ruim 4 miljard euro extra. Daarmee voldoen we ruim aan ons internationale aandeel. We weten niet precies wat ze over drie maanden nodig hebben."
Heeft het advies dat een volgend kabinet op zoek moet naar 17 miljard euro in 2028 nog een rol gespeeld bij de totstandkoming van deze voorjaarsnota?
"Het speelt vooral mee dat je je netjes aan de begrotingsregels houdt. Het is een Nederlandse traditie dat je niet de boel de boel laat. Dat je lekker geld gaat uitgeven en denkt: na mij de zondvloed."
"Er ligt een grote opgave. Het demissionaire kabinet past terughoudendheid, behalve daar waar we het echt onverantwoord vinden om niets te doen. Dat is het lijstje van Groningen, de toeslagen en Oekraïne. Daarin handelen we alsof we missionair zijn. Dat heeft de Kamer ook steeds gesteund tijdens de debatten. Dat vertrouwen heb ik nu weer."
Source: Nu.nl algemeen