Zaterdagavond iets voor 22.00 uur Nederlandse tijd wordt duidelijk dat Iran een vergeldingsaanval heeft ingezet op Israël. Radarinstallaties detecteren de lancering van naar schatting 185 drones van Iraanse bases. Israël heeft al snel een idee op welke doelen de Iraanse aanval is gericht.
We wachten geduldig op de Iraanse aanval, mailt de Israëlische schrijver Etgar Keret zaterdagavond. Het is een surrealistische situatie: Iran heeft honderden drones gelanceerd, maar die doen er nog uren over om de minimaal 1.700 kilometer tussen Iran en Israël af te leggen. De actie van Iran, een vergelding voor de Israëlische aanval op 1 april op hoge functionarissen van de Iraanse Revolutionaire Garde in een Iraans consulaat in Damascus, is in gang gezet.
Dat die aanval is begonnen, wordt iets voor 22.00 uur Nederlandse tijd duidelijk. Amerikaanse radarinstallaties in de regio, installaties op de grond in Irak en Syrië, en wellicht óók in de lucht in vliegtuigen van het vliegdekschip Eisenhower in de Rode Zee, detecteren de lancering van naar schatting 185 drones van Iraanse bases. De Amerikanen waarschuwen Israël voor de aankomende barrage.
Over de auteur
Michael Persson is economieverslaggever en commentator van de Volkskrant.
De Shahed kamikazedrones, die ook veelgebruikt worden door de Russen in Oekraïne, hebben een maximale snelheid van 185 kilometer per uur, en hebben dus zo’n negen uur nodig om Israël te bereiken.
Het is het begin van een aangekondigde daad. Vrijdag al meldt CBS aan de hand van Amerikaanse functionarissen dat een Iraanse aanval op Israël ophanden is. Het Witte Huis bevestigt dat er sprake was van een ‘zeer geloofwaardige dreiging’. De Amerikaanse generaal Michael Kurilla, bevelhebber van het Centrale Commando, verantwoordelijk voor het Midden-Oosten, is een dag eerder al in Israël gearriveerd en spreekt vrijdag op luchtmachtbasis Hatzor met de Israëlische minister van Defensie en de opperbevelhebber van het Israëlische leger over de verdediging tegen de aanstaande aanval.
De dagen daarvoor hebben de Amerikanen al enkele marineschepen naar het oosten van de Middellandse Zee gedirigeerd, en vliegdekschip Eisenhower naar het noorden van de Rode Zee.
Dachten de Iraniërs dat ze de drones ongestoord over Jordanië en Syrië en naar Israël konden laten vliegen? Dat blijkt niet het geval. Tientallen worden er onderschept door Israëlische, Amerikaanse en Britse jachtvliegtuigen, evenals door de Jordaanse luchtafweer. Frankrijk draagt bij met radar. Saoedi-Arabië haalt drones neer die vanuit Jemen door Houthi’s zijn gelanceerd.
De drones zijn een voorhoede. De Iraniërs lanceren later die nacht ook naar schatting 36 kruisraketten en 110 ballistische raketten, met de bedoeling dat de drie groepen projectielen tegelijk boven Israël aankomen. ‘Daarmee hoopten ze de Israëlische luchtverdediging te ‘verzadigen’, zegt Frans Osinga, hoogleraar Krijgswetenschappen aan de Universiteit Leiden, tevens voormalig F-16-piloot. ‘Dan is er meer kans dat ze door de verdediging komen.’
Dat betekent dat de verschillende projectielen op een verschillend moment moeten worden gelanceerd. Kruisraketten, die een met vliegtuigen vergelijkbare motor hebben, doen twee uur over de tocht. Ballistische raketten, die als ‘echte’ raketten worden gelanceerd om daarna via de ruimte met behulp van de zwaartekracht op hun doel af te gaan, hebben er zo’n 12 minuten voor nodig.
Israël heeft, aan de hand van de koers van de dronezwermen, al snel een idee op welke doelen de Iraanse aanval is gericht. Het leger geeft de inwoners van de noordelijke Golan-hoogvlakte, de zuidelijke stad Eilat en de plaatsen Dimona en Nevatim opdracht om in de buurt van een bomvrije kamer of een schuilkelder te blijven. In Eilat heeft Israël een grote marinebasis, Dimona ligt nabij een kernreactor, Nevatim is een belangrijke luchtmachtbasis voor F35-vliegtuigen, en de Golan-hoogvlakte is door Israël bezet Syrisch gebied.
Waarschijnlijk worden alle drones en kruisraketten neergehaald voor ze Israël hebben bereikt. Als er al drones doorheen zijn gekomen, zijn die op de Israëlische Iron Dome gestuit, het afweersysteem dat ook de raketten van Hamas tegenhoudt. Dit is de volgende schil van Israëls gelaagde verdediging, zegt Osinga. De kruisraketten worden uit de lucht geschoten door jachtvliegtuigen en (mogelijk) een volgende verdedigingslinie, die ‘Davids Slinger’ wordt genoemd: een met de Amerikaanse Patriots verwant systeem van luchtafweerraketten.
Als om 2 uur ’s nachts in Israël het luchtalarm klinkt, is dat voor de ballistische raketten. Die gaan weliswaar veel sneller dan de andere wapens, maar volgen een zeer voorspelbare baan. Ze zijn op weg naar luchtmachtbasis Nevatim. De meeste raketten worden vernietigd door het Arrow-systeem. De zogeheten Arrow-3 raketten doen dat ‘kinetisch’, met behulp van een zogeheten ‘kill vehicle’, dat simpelweg met grote snelheid op de aanstormende raket botst, nog buiten de stratosfeer, op zo’n 100 kilometer hoogte. De Arrow-2 raketten, die mogelijk ook zijn gebruikt, hebben een explosieve fragmentatielading om de vijandelijke raket in een later stadium in de lucht te laten ontploffen.
Ook de Amerikaanse marine weet drie raketten onschadelijk te maken. De resten van één raket vallen door het dak van een huisje bij de plaats Arad, bij de grens met Jordanië. Daar raken ze rond 2 uur een (Bedoeïens) meisje dat ligt te slapen. Zij raakt zwaargewond.
Enkele raketten weten de verdediging wel te passeren en vallen op de Nevatim luchtmachtbasis bij Dimona, zonder daar volgens het IDF veel schade aan te richten. Om 4 uur hief Israël de waarschuwingen op. Wel blijven de scholen zondag gesloten.
Deze reconstructie is gebaseerd op verklaringen van het Israëlische leger, van het Amerikaanse ministerie van Defensie, Britse en Franse verklaringen en de Iraanse Revolutionaire Garde.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant