Blijft gek om in de internationale media te lezen over een Nederlands fenomeen dat je zelf hebt gemist. Je wordt overvallen door een combinatie van ongemak en ongepaste trots. Een gevoel dat momenteel het best wordt gevat in alle berichten over Hoyte van Hoytema, de Nederlandse cameraman die vorige maand een Oscar won terwijl hij hier niet werd toegelaten tot de filmacademie. ‘Nederland zat niet op Van Hoytema te wachten’, kopte de Volkskrant, ‘Hollywood wel.’ Op zo’n vreemde mix van nationalisme en ‘lekker puh’ lijken Nederlandse media patent te hebben – een patriottisch heldenverhaal dat en passant het hele land afzeikt.
Over de auteur
Doortje Smithuijsen is filosoof en journalist. Voor de Volkskrant schrijft ze essays en reportages en doet ze eens in de vijf weken dienst als tv-recensent.
Afgelopen week las ik in New York Magazine over het tv-programma De verraders (The Traitors, zoals het internationaal bekendstaat). Deze ‘Dutch hit’ bleek binnen 3 jaar zo’n beetje ons grootste exportproduct geworden – bijna dertig landen kochten het format over sinds het eerste seizoen in 2021. Enter kijkcijferwatcher Tina Nijkamp voor zuur patriottisme: vrijdagavond merkte zij fijntjes op dat De verraders in eigen land het slechtstscorende RTL-programma op primetime is. ‘Een OMG-schrikmoment.’
The New York Times verklaart de populariteit van De verraders door de overzichtelijkheid van het spel: in een kasteel probeert een groep Getrouwen samen een geldbedrag te winnen, terwijl een kleiner deel van hen – de Verraders – het geld voor zichzelf wil houden. The Guardian opperde eerder dit jaar dat Nederland zo sterk is in realityformats vanwege onze overlegcultuur: kijk maar naar hun laatste verkiezingen en hun onmogelijke formatieprocessen, aldus de krant. Een land dat zo uitblinkt in oeverloos doorzoeken naar consensus, wordt automatisch sterk in tv-formats waarin voor iedere kijker wel iets aantrekkelijks zit.
Toen ik dit weekend voor het eerst een aflevering keek, bleek de vergelijking tussen onze formatie en De verraders inderdaad snel gemaakt. Ook in De verraders is er een ‘torentje’ waarin ‘de macht’ – de Verraders – samenkomt. Er is sprake van achterkamertjespolitiek: Verraders kunnen Getrouwen verleiden richting hun dark side. Maar vooral herkenbaar is de biechtstoelformule, waarbij alle deelnemers in een confessional reflecteren op hun eigen gedrag en vooral op dat van anderen. Een ogenschijnlijk gezellig ontbijt wordt daardoor lekgeschoten met onderlinge verwensingen. Wederzijdse aanmoediging tijdens een spel blijkt achteraf vooral goed verpakte haat.
De verraders draait om coöperatie voor de bühne en egocentrisme op het privétoneel. Precies die strategie lijken onze volksvertegenwoordigers ook omarmd te hebben: een vergadering uitlopen met de mededeling dat alles op rolletjes loopt, daar vervolgens – bij een talkshow, of anders op X – keihard op terug te komen. Niet gek dat formateurs de hele formatie inmiddels maar gewoon baseren op biechtstoelinterviews – misschien omdat ze inzien dat al het andere scripted reality is.
Nederlandse formats zijn ook populair vanwege hun efficiëntie: een heel seizoen De verraders staat er binnen acht draaidagen op. Daar gaat de vergelijking met onze politiek mank, natuurlijk. Maar wat wil je: met enkel Verraders is het lastig formeren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant