Hoewel harde cijfers ontbreken, zeggen oogafdelingen van ziekenhuizen een duidelijke trend waar te nemen met bijziendheid bij jonge kinderen. "Het is een bekend probleem dat steeds groter wordt", zegt kinderarts Jilke Beinsberger van de Universiteitskliniek voor Oogheelkunde in Maastricht. "We denken dat over een paar jaar ruim meer dan 50 procent van de jongvolwassenen in Nederland een bril nodig heeft."
Ook orthoptist Lieke Gouma van Het Oogziekenhuis in Rotterdam zegt dat de wachtlijsten oplopen en dat steeds meer kinderen een bril moeten dragen om het schoolbord te kunnen lezen.
In het Diakonessenhuis nemen artsen ook een stijging waar, zegt oogarts Thomas Cornelissen. "De orthoptisten, die met kinderen werken, houden zich tegenwoordig voornamelijk bezig met bijziendheid. Dat kwam vroeger veel minder voor."
Orthoptisen en oogartsen hebben hun handen vol aan kinderen met bijziendheidsklachten. Niet alleen in Nederland, maar wereldwijd. In Azië is het al jaren een probleem. Zo'n 90 procent van de Chinese tieners en jongvolwassenen is bijziend, schreef Wired afgelopen jaar.
In Europa ligt dat percentage lager. Het gaat dan ongeveer om de helft van de jongvolwassenen. Van de zestig- tot zeventigjarigen is een kwart bijziend.
Bijziendheid (in jargon heet dat myopie) ontwikkelt zich in de kindertijd of adolescentie. Als ogen lang en vaak focussen op een punt dicht bij het gezicht, dan wordt het oog langer. Dat zorgt voor een minsterkte waardoor kinderen een bril voor veraf nodig hebben.
Nu kan bijziendheid meerdere oorzaken hebben. Het kan bijvoorbeeld genetisch bepaald zijn dat je meer risico loopt op bijziendheid, als als het in de familie zit. Maar oogartsen zijn het erover eens: de laatste tijd zorgt de toegenomen schermtijd van jonge kinderen voor problemen.
De wereld is in de afgelopen jaren nu eenmaal digitaler geworden. En daarom moeten kinderen ook met schermen leren omgaan, vindt Beinsberger. Maar de extra schermtijd naast educatief gebruik is onnodig. "Kinderen hebben op heel jonge leeftijd geen schermtijd nodig", zegt ze. "Daar hebben ze niets aan."
Het scherm op zich is niet de boosdoener, zegt Gouma. Het gaat er niet om dat een scherm bijvoorbeeld veel licht afgeeft, maar dat kinderen de schermen langere tijd dicht bij hun gezichten houden. "Voor je ogen is het rustiger als je je arm wat meer gestrekt houdt", zegt ze. "Maar een telefoon is niet zo groot, dus ben je eerder geneigd hem dichtbij te houden. Bij een filmpje of spelletje wil je alles goed kunnen."
Apps en spelletjes vragen vaak om de aandacht van gebruikers. Dat geldt ook voor kinderen. Maar alles waar ze op korte afstand naar kijken, kan schadelijk zijn. "Dat het digitaal is, maakt niet zoveel uit", zegt oogarts Cornelissen. "Lang achter elkaar boeken lezen kan hetzelfde veroorzaken."
Rutger schrijft over de impact van technologie op de maatschappij. Lees hier meer verhalen van Rutger.
Op jonge leeftijd zijn de ogen nog volop in ontwikkeling. Het oog stelt zich in op waar het aan gewend raakt. Dus als een kind veel dichtbij kijkt, groeit het oog op die manier en wordt het lastig om ook in de verte nog scherp te stellen. Oogexperts adviseren om daar op jonge leeftijd goed op te letten.
Als kinderen op jonge leeftijd bijziend worden, door schermpjes, boeken of om andere redenen, dan kan dat later grote gevolgen hebben. "Als je hoog bijziend bent, met een sterkte van min zes of meer, dan heb je later meer risico op andere kwalen", waarschuwt Cornelissen. Het netvlies kan slijten. Er is meer kans op beschadiging van de oogzenuw, wat leidt tot verlies van zicht en het loslaten van het netvlies.
Cornelissen noemt dit problematisch. "Hoogbijzienden hebben een kans van één op drie om zelfs al voor hun pensioen slechtziend te worden."
Als een oog eenmaal volgroeid is, na een jaar of 25, maakt het minder uit. Dan ontwikkelt bijziendheid zich niet meer door van dichtbij naar schermen te kijken. Wat overigens niet betekent dat het geen andere klachten kan opleveren. Lang naar schermen kijken, kan zorgen voor droge ogen omdat je minder knippert. Dat kan leiden tot irritaties.
Voor ouders is het soms makkelijk om kinderen even een scherm te geven. Bijvoorbeeld als ze even moeten koken. "Ik zeg niet dat je ze meteen een scherm moet geven, maar als je de kinderen dan toch bezig moet houden, dan liever voor de tv dan met een telefoon", zegt Gouma van Het Oogziekenhuis. "Wel vanaf de bank, want dan is de afstand iets groter. Maar soms zie ik kleuters hier al binnenkomen met een eigen telefoon. Dan denk ik wel: hoor jij niet gewoon te spelen in de wachtkamer?"
Oogartsen komen vaak met de 20-20-2-regel, een praktisch advies om de ontwikkeling van ogen gezond te houden. Het gaat erom dat kinderen na twintig minuten dichtbij te hebben gekeken daarna twintig seconden in de verte moeten kijken. Daarnaast wordt geadviseerd om twee uur naar buiten te gaan. Want ook het buitenlicht draagt bij aan betere ogen.
Kinderen hebben veel aan herhaling in de opvoeding, zegt Justine Pardoen van Bureau Jeugd en Media. "Ze moeten dus een routine leren om niet de hele tijd naar schermpjes te kijken." Als ouder ligt daar een opvoedkundige taak. "Na een tijdje op de iPad laat je bijvoorbeeld muziek klinken, zodat kinderen leren dat ze even oogoefeningetjes moeten doen. Ga eens samen met een kind naar buiten kijken en vragen wat ze zien."
Ze noemt bijziendheid onder kinderen een wereldwijd probleem. "Een epidemie", zegt ze. "En later gaan we allemaal betalen voor de zorgkosten. Het is misschien lastig om nu al voor te stellen dat dit over veertig jaar tot problemen leidt, maar het is geen onzin wat de oogartsen zeggen. Het is belangrijk om jonge ogen te trainen en ze ook te leren ontspannen."
Source: Nu.nl economisch