Een Iraanse aanval op Israël is een kwestie van tijd, verwachten Amerikaanse functionarissen. De eerste tekenen van Iraanse activiteit zijn al zichtbaar. Wat kan het land militair uitrichten tegen supermacht Israël?
Iran beschikt over één van de grootste voorraden ballistische raketten en drones van alle landen in het Midden-Oosten. Sommige raketten kunnen tot wel tweeduizend kilometer vliegen en doen er 12 minuten over om Israël te bereiken. ‘Als het Iran lukt om Tel Aviv te treffen, is het effect enorm’, zegt Dick Berlijn, voormalig Commandant der Strijdkrachten met een achtergrond bij de luchtmacht.
Het moet ergens rond 2007 zijn geweest dat de Nederlandse militaire inlichtingendienst MIVD informatie kreeg over een nieuwe Iraanse raket. Al langer probeerde het Iraanse regime wapens te bouwen die een groter bereik hadden dan de bestaande raketten. En die bovendien nauwkeuriger én beter inzetbaar waren. De tot dan toe gebruikte wapens werden aangedreven met vloeibare brandstof, wat ze vanwege het ontploffingsgevaar riskant in de omgang maakte.
In 2007 zag de MIVD dankzij onder meer onderschepte satellietcommunicatie dat Iran, met hulp van Noord-Korea, een volgende stap in de ontwikkeling van ballistische raketten zette. Een nieuwe raket, een gewijzigde versie van de Shabaab-3, bleek vrij nauwkeurig én maakte gebruik van vaste brandstof. Maar het belangrijkste: de Israëlische steden Jeruzalem en Tel Aviv waren binnen handbereik gekomen dankzij het bereik van ruim 1.700 kilometer.
Over de auteur
Huib Modderkolk is onderzoeksjournalist van de Volkskrant, met als specialisatie cybersecurity en inlichtingendiensten. Hij schreef het boek Het is oorlog, maar niemand die het ziet.
Volgens Berlijn kan Iran Israël dan ook met name raken door de inzet van dit soort raketten en de drones die het land zelf produceert. Van de Iraanse luchtmacht valt weinig te vrezen, denkt de generaal buiten dienst. ‘Toen Iran onder de sjah een bondgenoot was van de Verenigde Staten hadden ze de beschikking over moderne wapensystemen, zoals jachtvliegtuig F14.’
Maar na de Islamitische revolutie van 1979 verslechterde de relatie met de Amerikanen en raakten de wapens verouderd. Iran ging een eigen industrie opbouwen. Een proces dat vele jaren zou duren. Berlijn: ‘Van hun vliegende systemen verwacht ik nog steeds niet veel.’
Dat is anders bij de raketten. Tot 2007 knutselde Iran aan de Shabaab-reeks. Maar pas met hulp van Noord-Korea, dat belangrijke technologie leverde aan het Islamitische regime, was Iran in staat om flinke stappen te maken. ‘Noord-Korea is volgens de MIVD een belangrijke leverancier van technologie, kennis en materiaal’, schreef de militaire dienst in het jaarverslag van 2007.
Dat wierp z’n vruchten af. Volgens het Iraanse medium ISNA beschikt Iran nu over liefs negen raketten die Israël kunnen bereiken, waaronder de Sejil die een topsnelheid haalt van 17 duizend kilometer per uur en tot 2.500 kilometer ver kan komen. De Kheibar (reikwijdte 2.000 kilometer) en Haj Qasem (1.400 km) volgen. In 2023 claimden Iraanse staatsmedia dat het land tevens een hypersonische raket had ontwikkeld. Deze Fattah-raket zou met een topsnelheid van ruim 18 duizend kilometer per uur, vijftien keer sneller gaan dan de geluidssnelheid en 1.400 kilometer ver kunnen komen.
Een andere troef van Iran is het uitdijende arsenaal aan zelfontwikkelde drones. Het land exporteert deze wapens onder meer naar Rusland, dat ze inzet in de oorlog tegen Oekraïne. Hoewel deze drones langzaam vliegen – het kan wel negen uur duren voordat ze in Israël zijn – zijn ze lastig op te merken voor radarsystemen doordat ze laag blijven. Ze hebben bovendien een groot bereik en kunnen tot 300 kilogram aan explosieven meenemen.
Wat zegt dit arsenaal over een mogelijke militaire aanval van Iran op Israël? Zowel Dick Berlijn als Frans Osinga, hoogleraar krijgswetenschappen aan de Universiteit Leiden, denken daarbij aan het lanceren van raketten en mogelijk drones. Osinga: ‘In de eerste fase, die al lijkt te zijn begonnen, kan Iran dat doen met hulp van de islamitische organisatie Hezbollah en eventueel Hamas.’ Vrijdagavond vuurde Hezbollah vanuit Libanon tientallen raketten af op Israël. ‘Ze voeren duidelijk het aantal beschietingen op. Dat kost Israël kostbare luchtverdedigingsmunitie.’
In een volgende fase zou Iran tevens vanuit eigen land raketten kunnen afvuren op militaire doelen in Israël: kazernes, commandocentra, vliegvelden en regeringsgebouwen. Het land stuit daarbij wel op de zeer geavanceerde luchtverdediging van Israël. Naast de Iron Dome, die raketten voor de korte afstand neutraliseert, beschikt Israël over het Arrow-luchtverdedigingssysteem – geschikt om ballistische raketten te onderscheppen. Osinga: ‘Maar de kwetsbaarheid is dat je zo’n systeem ook kunt verzadigen door er een heleboel raketten en drones op af te sturen.’ Israël zal dus voorzichtig moeten zijn met munitie. ‘En de Arrow is afhankelijk van een goed werkend radarsysteem. Als Iran dat treft, werkt de luchtverdediging niet meer.’
Toch denkt Dick Berlijn dat Israël nog steeds superieur is in een slag met Iran. ‘Ze hebben een erg goede luchtmacht.’ Het land heeft onder meer de F16 met extra capaciteiten en de modernere F35. Die beschikt over ingenieuze systemen en sensoren waardoor piloten precies weten welke doelen ze moeten uitschakelen en op welke manier. Berlijn: ‘Daarnaast is hun informatiepositie uitstekend, mede geholpen door de Verenigde Staten.’ Israël is daardoor goed op de hoogte van Iraanse wapenverplaatsingen en functionele lanceerinstallaties. De generaal buiten dienst sluit niet uit dat Israël preventief zal bombarderen als ze een serieuze Iraanse aanval aan zien komen.
Dat de Verenigde Staten inmiddels expliciet waarschuwen dat aanvallen uit Iran elk moment kunnen beginnen, is volgens hoogleraar Osinga een significant teken. ‘Dat zeggen ze alleen als ze op basis van eigen informatie zien dat Iran daadwerkelijk voorbereidingen treft en wapensystemen in gereedheid brengt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant