De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid beïnvloedt. Deze week laat Arno Haijtema zijn innerlijke boomer los op verkeersdeelname van de jeugd van tegenwoordig.
De foto doet denken aan het Hof van Eden. Het decor: een gerestaureerd stukje stadsmuur van Harderwijk, met uitlegbordje, onder een blauwe hemel. De winkelstraat voor voetgangers verderop is afgezet voor autoverkeer met plantenbakken, waarin het voorjaar zich manifesteert met tulpenbloei. Twee vrijwilligers, mannen van zekere leeftijd, houden namens Veilig Verkeer Nederland in de gaten of het gekrioel op de kruising zich ordentelijk afwikkelt.
Even wordt het spannend. Had de berijder van de rechter fiets niet moeten remmen? Nee, mede dankzij e-aandrijving kan de fietser tijdig ruimte maken voor de naderende jongen, die voorrang heeft.
Arno Haijtema is redacteur van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over fotografie en de manier waarop nieuwsfoto’s ons wereldbeeld bepalen.
Alle aandacht van de VVN-vrijwilligers kan nu uitgaan naar de weggebruiker met het oranje hesje, nummer 46; een scholier uit groep 7 die deelneemt aan het jaarlijkse verkeersexamen. Met geconcentreerde blik bereidt hij zich voor op het aansnijden van de bocht. Mooi op tijd heeft hij de hand uitgestoken, de wijsvinger priemend, om aan andere verkeersdeelnemers kenbaar te maken in welke richting hij zijn rijwiel binnen luttele tellen zal sturen.
Ja, als het aan de controlerende VVN’ers ligt – die volgens Volkskrant-fotograaf Marcel van den Bergh stonden opgesteld op de drukste plek van de uitgestippelde route – slaagt de examinant op zijn goed onderhouden tweewieler met vlag en wimpel.
De foto roept associaties op met de film Barbie, alwaar het personenvervoer zich ook al zo rimpelloos en zonder brokken voltrekt. De weggebruikers wensen elkaar vrolijk zwaaiend goedemorgen. ‘Hi Barbie!’ ‘Hi Ken!’ Wat het Harderwijkse tafereel, Barbieland en het Hof van Eden verbindt, is uiteraard de schone schijn die er heerst. Het is een perfecte wereld die behalve een beetje benauwend, ook ongeloofwaardig is.
Wie heeft ooit, afgezien van een zevendegroeper op jacht naar een verkeersdiploma, een jongere gezien die zijn hand uitstak in het verkeer? Wie, anders dan een hoogbejaarde representant van een voorbije tijd, heeft íémand ooit een hand zien uitsteken om het voornemen van rijrichting te veranderen kenbaar te maken?
Nog even en de brave scholier is uitgebot tot puber, behorend tot de leeftijdsgroep die zich zoals bekend met graagte overgeeft aan alles behalve de bestaande regels. Tegendraads en rebels zijn pubers – daar zijn ze puber voor. Ik kan het, uit niet meer heel recente eigen ervaring, beamen.
Wonend aan de uitvalsroute van een scholengemeenschap kan de ontkiemende boomer in mij (hoewel ik nog geen 60-plusser ben) dagelijks constateren hoeveel, hoe weinig, van de in groep 7 geleerde verkeerskennis in het puberbrein is blijven hangen. De rijweg schuin oversteken, zonder met een blik over de schouder uit te kijken voor auto’s. Met z’n drieën of vieren naast elkaar op het smalle fietspad, op snelle e-bikes, het toetsenbord op het beeldscherm van de smartphones beroerend. Op hoge snelheid, zonder helm, op de fatbike, de medepassagier achterstevoren gezeten, zwaaiend naar schoolgenoten. Het zijn alledaagse circusacts. Een mirakel dat het, ogenschijnlijk althans, niet vaak tot ernstige ongelukken leidt.
Maar de feiten spreken andere taal. Midden in de periode dat landelijk de scholieren hun verkeersexamen doen (en daarvoor vrijwel altijd slagen) kwam het Centraal Bureau voor de Statistiek deze week met het nieuws dat in 2023 het aantal dodelijke verkeersslachtoffers met 684 opnieuw hoog is. Sinds enkele jaren is bovendien het aantal verongelukte fietsers opnieuw hoger dan het aantal dodelijke slachtoffers die in de auto zaten.
Hoofdsocioloog Tanja Traag van het CBS verklaarde tegenover de Volkskrant: ‘Opvallend is dat bij een op de drie overleden fietsers er geen ander persoon bij het ongeval is betrokken.’ Dan is er bijvoorbeeld sprake van een ongelukkige val. Relatief veel dodelijke verkeersslachtoffers zijn 75-plussers; er waren 24 dodelijke ongevallen bij fietsers tot 20 jaar.
Gebrek aan concentratie en overmoed spelen ongetwijfeld een rol bij de tragedies op de weg. Alleen in de ideale wereld, zoals op die lenteochtend in Harderwijk, doen die al te menselijke euvelen zich niet voor. Die twee senior vrijwilligers van VVN weten dat heus ook. Des te aandoenlijker dat ze hun vrije tijd besteden aan de vaak zo hardleerse generatie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant