Douchen hoort voor velen bij het avond- of ochtendritueel. Maar hoe vaak per week moet je douchen? ‘Elke dag is helemaal niet nodig.’
‘Een kattenwasje’, noemde Sylvia Witteman het ooit in haar column: staand aan de wastafel fris je met een washandje even snel de oksels en het kruis op. ‘Van mijn kinderen begreep ik dat niet alleen het woord, maar ook de daad van het kattenwasje hun volkomen onbekend was’, schrijft Witteman. ‘Waarom zou je, als je ook kunt douchen?’
Het ouderwetse kattenwasje is een erfenis uit de tijd dat mensen nog geen douche hadden en dat is niet eens zo lang geleden. ‘Pas in 1952 werd er in een wet bepaald dat er in nieuwbouwhuizen een badkamer moest komen’, zegt traditiedeskundige Ineke Strouken. In dat kleine kamertje kwam een ‘lavette’; een soort bak waar men zich in waste met een kraan in de vorm van een slang. Voor die tijd badderde het hele gezin eens per week in een teil. In de grote steden ging men naar het badhuis.
Tegenwoordig is de douche niet meer weg te denken. Nederlanders gaan gemiddeld zes keer per week onder de douche, zo blijkt uit cijfers van het CBS. Een douchebeurt duurt gemiddeld zo’n 7,4 minuten. Jongeren douchen vaker (8,7 keer per week) dan ouderen (5,6 keer). Elke dag douchen is helemaal niet nodig, menen experts. ‘Hoe vaak douchen verstandig is, ligt aan je huidtype’, zegt Patrick Zeeuwen, onderzoeker van de afdeling dermatologie van het Radboud universitair medisch centrum in Nijmegen. ‘Raakt je huid snel geïrriteerd? Heb je aanleg voor eczeem? Dan is vaak en te warm douchen niet aan te bevelen.’
Over de auteur
Anna van den Breemer schrijft voor de Volkskrant over grote en kleine levensvragen.
Bij het gebruik van heet water en veel zeep breekt de buitenste vetlaag af. ‘En die wil je juist behouden’, zegt Zeeuwen. ‘Je kan het vergelijken met een muurtje: de huidcellen zijn de bakstenen en het vet (lipiden) is het cement dat de boel bij elkaar houdt.’ Boen je die weg, dan krijg je microscopisch kleine scheurtjes in de huid, wat kan leiden tot jeuk. Door het krabben gaat de huidbarrière verder kapot en dat leidt tot nog meer irritatie.
Welke watertemperatuur is aan te raden? ‘Onze eigen lichaamstemperatuur is 37 graden, ik zou zeker niet heter doen’, zegt Zeeuwen. En ja, van minder warm water word je ook schoon. ‘Kleding wassen we ook op 30 graden.’
Vermijd antibacteriële zeep. ‘Dan vernietig je alle goede bacteriën die juist beschermend zijn.’ Je zou dus kunnen zeggen dat je door een te grondige zeepbeurt bacteriologisch gezien juist viezer wordt omdat je zo ruimte creëert voor schadelijke bacteriën van buitenaf om zich op de huid te nestelen. ‘Kies liever voor een hypoallergene zeep met natuurlijke ingrediënten, of geen zeep en gebruik alleen water.’
De ene persoon heeft een sterkere lichaamsgeur dan de andere. De Belgische bio-ingenieur Chris Callewaert, die Dr. Armpit wordt genoemd, bestudeerde de bacteriesamenstelling van de oksel. Hij ontdekte dat bij ongeveer 10 procent van de mensen de corynebacteriën dominant zijn en die produceren een indringende geur. Het slechte nieuws voor deze mensen: deodorant en wassen helpt niet lang. Omdat je dan enkel de bacteriën op de bovenste huidlaag weghaalt, en niet die in de poriën en diepere lagen van de opperhuid. ‘Callewaert heeft in een studie laten zien dat transplantatie met bacteriën uit niet-stinkende oksels van een ander persoon, en dan specifiek een familielid, daar verandering in kan brengen, maar ook dat effect is slechts tijdelijk’, aldus Zeeuwen.
Voor persoonlijke hygiëne is ook het verschonen van de kleding belangrijk. ‘Bacteriën en huidschilfers gaan ook in je kleding zitten. Per dag verliest een mens 600 miljoen huidcellen.’
Vanwege de hoge gasprijzen en klimaatverandering richt een overheidscampagne zich sinds 2022 op het besparen van energie en daar hoort korter douchen ook bij. In een gemiddeld huishouden is warm water goed voor 20 procent van het gasverbruik en de verwarming voor 80 procent.
Vaak hoort een douchebeurt bij het avond- of ochtendritueel en zo’n routine veranderen is lastig, meent Strouken. ‘Mensen douchen niet alleen om schoon te worden, maar ook omdat ze het lekker vinden. De Romeinen gingen vroeger ook naar het badhuis voor de ontspanning.’
Terug naar het kattenwasje. Sylvia Witteman schrijft dat ze weinig begrijpt van lange douchebeurten. ‘8 volle minuten, hoe houden jullie het uit? Nu begrijp ik waarom mensen zingen onder de douche; dat is omdat ze zich daar anders dood vervelen! En die ijskappen intussen maar smelten!’
Source: Volkskrant