Arizona heeft deze week een anti-abortuswet uit 1864 heringevoerd. Door zich er tegenstrijdig over uit te laten, probeert Trump alle kiezers in deze belangrijke ‘swingstaat’ voor zich te winnen. Kan hij deze balanceeract volhouden?
Verlossing leek deze week binnen handbereik. Na maanden draaien, ontduiken en speculeren, dacht Donald Trump eindelijk de angel te trekken uit de heikelste kwestie van zijn verkiezingscampagne. Hij zou een heldere stelling innemen over abortus.
Twee jaar na afschaffing van het landelijk recht op abortus – door opperrechters die Trump benoemde – verfoeien de meeste Amerikanen die beslissing. Toch dreigen uiterst rechtse Republikeinen verder te gaan. Zij willen een algeheel, landelijk verbod. Trump zweeg. Tot nu.
Over de auteur
Thomas Rueb is correspondent voor de Volkskrant in de Verenigde Staten. Hij woont in New York.
In een videoboodschap noemde Trump zichzelf maandag trots ‘de persoon die verantwoordelijk is’. Maar, zei hij ook, een landelijk verbod gaat hem te ver. Die beslissing ‘ligt bij de staten’.
De presidentskandidaat waagde zich aan een delicate balanceeroefening. In één adem pochte Trump met zijn ultraconservatieve wapenfeit én zocht hij toenadering tot de meer gematigde kiezer. Over de reden was hij doodeerlijk: ‘We moeten winnen.’
Die boodschap leek aan te slaan. Partijgenoten volgden koers, Democraten reageerden gepikeerd. Had Trump toch een uitweg gevonden uit dit electorale drijfzand? Nee, blijkt het antwoord te zijn. Zo gemakkelijk gaat dat niet.
De staat Arizona heeft deze week alles op zijn kop gezet. Krap vierentwintig uur na de video van Trump verklaarde het lokale Hooggerechtshof een omstreden wet uit 1864 rechtsgeldig. Die verbiedt abortus in vrijwel alle gevallen, zelfs na verkrachting of incest, op straffe van jarenlange celstraf. Het is mogelijk de strengste abortuswet van het land.
Dit besluit wekt wrevel onder linkse én veel rechtse kiezers. Dat is voor Trump problematisch. Arizona is een ‘swingstaat’ die in november enkelhandig de uitslag van de verkiezingen kan bepalen. Joe Biden won hier in 2020 met nauwelijks tienduizend stemmen verschil.
In Florida speelt intussen iets soortgelijks. Daar lieten de opperrechters vorige week een wet van kracht gaan die abortus na zes weken zwangerschap verbiedt, in de praktijk haast een totaalverbod: veel vrouwen weten dan nog niet dat ze in verwachting zijn.
Florida kreeg tevens fiat voor een referendum over deze abortuswet – in november, op het stembiljet, naast de keuze voor president. Ook in Arizona loopt een dergelijk initiatief.
Joe Biden ruikt bloed. Zijn team lanceerde deze week een barrage aan advertenties om Trumps woorden te koppelen aan de staatswetgeving. Zo is abortus plotsklaps weer verheven tot de centrale kwestie van deze presidentsverkiezingen.
‘Zijn ze in Arizona te ver gegaan?’, vroeg een journalist Trump woensdag op de landingsbaan voor zijn privévliegtuig. ‘Ja, dat zijn ze’, antwoordde hij. ‘Dat zal opgelost worden.’ En in Florida? ‘Florida gaat dit waarschijnlijk … misschien ook veranderen.’ Om vervolgens weer te herhalen: ‘Het is aan de staten. Het is een perfect systeem.’
Zijn boodschap zwabbert. En daarmee die van de Republikeinse Partij. In navolging van Trump spreekt de ene na de andere Republikein zich uit tegen te strenge staatswetten. Toch dwarsboomden Republikeinen in Arizona een poging om een hervorming onder stemming te brengen. ‘Schaam je!’, brulden Democratische vertegenwoordigers door deze zaal.
Trump zag zich donderdag genoodzaakt zijn eigen standpunt verder af te zwakken. Niet alleen zou hij als president geen landelijk abortusverbod willen, maar een poging van partijgenoten zou hij nu zelfs vetoën. In 2020 pleitte hij, als zittende president, nog voor een verbod na twintig weken.
Republikeinen proberen Trump te volgen in zijn pirouette, en wankelen. ‘Ik ben tegen deze uitspraak’, reageerde Kari Lake, een prominente Republikein uit Arizona. Zij riep om ‘een onmiddellijke oplossing die Arizonans kunnen steunen’.
Lake, een van Trumps flamboyantste medestanders, noemde de 160 jaar oude abortuswet eerder nog ‘geweldig’. Nee, stelt haar woordvoerder nu, ze had het over een andere wet. Helaas voor Lake vermeldde ze destijds het wetnummer erbij: ARS-13-3603.
Weinig politici zijn meer bedreven dan Trump in het innemen van tegenstrijdige posities zonder electorale schade. Het is de vraag of dat deze keer ook lukt. Trump heeft zichzelf met abortus verweefd.
Een pijler van zijn presidentschap was het benoemen van conservatief-christelijke rechters zonder sympathie voor abortus. Dat deed hij met trots, en bij de vleet. Het afschaffen van het landelijke recht op abortus was een waargemaakte verkiezingsbelofte. Die beslissing blijkt niet de finale, maar slechts het begin.
De bevoegdheid ligt nu bij de staten, maar de electorale consequenties van hun beslissingen kunnen hem pijn doen. Trump heeft de bom zelf gelegd. Nu staat hij beteuterd aan de krater.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant