Min of meer toevallig hoorde de Utrechtse tuinvereniging Ons Genot over de plannen van de gemeente om het complex te verplaatsen. Maar zo makkelijk gaat dat niet met volkstuinen; verhuizen betekent opnieuw beginnen, waardoor de huidige biodiversiteit verloren gaat.
Het nieuws sloeg in als nachtvorst na ijsheiligen, als een hagelbui op kersenbloesem, als een plaag naaktslakken op ontluikende kropjes sla. Klopte dit echt? Bestond de kans dat de Utrechtse amateurtuindersvereniging Ons Genot binnenkort na zestig jaar plaats moest maken voor sportvelden? En waarom wisten ze daar bij de vereniging nog niets van? ‘Toen we dat hoorden, kregen we de schrik van ons leven’, zegt bestuurslid Elles van Steenbergen in het verenigingsgebouw.
Vlak voor de kerstvakantie kwam een vrijwilliger met het nieuws. Ze had gelezen over de plannen in een wijkbericht dat huis-aan-huis was verspreid in de Utrechtse wijk Overvecht. In het bericht stond dat de gemeente overwoog een sportcomplex uit te breiden met drie of vier nieuwe velden. Dat zou ten koste gaan van de 188 tuinen van Ons Genot.
Over de auteur
Rik Kuiper is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincies Utrecht en Flevoland.
‘We zijn als gebruiker niet geïnformeerd’, zegt voorzitter Harry de Groot. ‘We hebben wel een beetje de indruk dat ...’ ‘Nee, dat gaan we niet zeggen’, zegt Van Steenbergen. ‘Dat we het niet mochten weten’, zegt De Groot. ‘Laat ik het zo zeggen.’
Ons Genot is niet de enige tuinvereniging in de verdrukking. Ook elders kijken gemeenten en projectontwikkelaars likkebaardend naar de complexen die ooit aan de rand van de stad werden aangelegd, maar inmiddels vaak zijn omringd door woonwijken. Prima locaties voor nieuwbouwprojecten, kortom.
Voorzitter Ruud Grondel van AVVN samen natuurlijk tuinieren, voorheen het Algemeen Verbond van Volkstuindersverenigingen in Nederland, kan zo een paar plekken noemen waar tuincomplexen óók vrezen voor hun voortbestaan. Leiden bijvoorbeeld. Ede. Purmerend. Ouderkerk aan de Amstel. En ook in Rotterdam liggen ‘zeker tien complexen in de zoekgebieden voor woningen’, zegt Grondel. ‘Zoekgebieden? Dat is boevenjargon van planologen die kijken waar ze kunnen bouwen.’
Eeuwig zonde, vindt Grondel. Niet alleen zijn de tuincomplexen groene oases die in steden voor verkoeling kunnen zorgen, ook dienen ze als waterberging en vervullen ze een sociale functie. ‘De volkstuin is een van de laatste plekken waar mensen met verschillende achtergronden samenkomen’, zegt hij. ‘Het is een bubbelbreker. Ik wijs wethouders er geregeld op dat ze buurthuizen geld geven om te doen wat wij gratis doen.’
Het bestuur van Ons Genot besloot na de onheilstijding uit te zoeken hoe penibel de situatie was. Toen hoorden ze dat de gemeente drie scenario’s had klaarliggen voor de uitbreiding van het aantal sportvelden in Overvecht. In één daarvan moest het complex van Ons Genot naar het Noorderpark verhuizen, een paar kilometer verderop. De gemeente zou later dit jaar een keuze maken.
Direct sloeg de paniek toe. Een tuin kun je niet in dozen stoppen en elders weer opbouwen. Verhuizen betekent opnieuw beginnen. En opnieuw beginnen betekent dat de huidige biodiversiteit verloren gaat. ‘We hebben hier een paddenpoel’, zegt Van Steenbergen tijdens een korte rondleiding over het complex. ‘Het barst hier van de jonge eekhoorntjes. En soms zie je een ringslang het pad oversteken. Waar zie je dat nog in de stad?’
Huurders maken zich ook zorgen over hun investering. Wie een tuin krijgt toegewezen, moet het huisje dat erop staat namelijk overnemen van de vorige huurder. Soms hoort er ook een schuurtje of een kas bij. De prijs van de bouwwerken wordt bepaald door een commissie. ‘Mensen kwamen direct vragen of we kwamen taxeren’, zegt Van Steenbergen. ‘Ze wilden de tuin snel kwijt, bang er niets meer voor terug te krijgen.’
Na vragen van de Volkskrant zegt een woordvoerder van de gemeente Utrecht het ‘heel vervelend’ te vinden dat de plannen niet eerder met Ons Genot zijn gedeeld. Ondertussen heeft er wel een gesprek met het bestuur plaatsgevonden.
Deze week stuurde het college van burgemeester en wethouders een conceptversie van de omgevingsvisie voor Overvecht naar de gemeenteraad. Het lijkt erop dat het naar de bezwaren van Ons Genot geluisterd heeft. In het rapport staat dat het tuinencomplex pas als mogelijke locatie voor sportvelden wordt gezien als de twee andere scenario’s onhaalbaar blijken. Wel moet het complex publiek toegankelijk worden, zodat meer mensen van het groen kunnen genieten.
Bewoners en betrokkenen kunnen de komende weken nog op de plannen reageren. ‘Daarna verwerken we deze reacties en vervolgens stelt de gemeenteraad de omgevingsvisie vast’, zegt de woordvoerder. Dat zal vermoedelijk aan het einde van 2024 zijn. Tot die tijd zal het onrustig blijven bij Ons Genot.
In het verenigingsgebouw benadrukt het bestuur nog maar eens hoe dramatisch een verhuizing zou kunnen uitpakken voor de vereniging. Al die huurders moeten dan een nieuw huisje bouwen, nieuwe bomen en struiken planten, en nieuw gras zaaien.
‘Dat gaat flink wat geld kosten’, zegt voorzitter De Groot. ‘Het is de vraag of mensen dat ervoor overhebben.’ ‘We schatten dat meer dan de helft van onze mensen niet zou meegaan naar een nieuwe locatie’, zegt Van Steenbergen.
Dat heeft ook te maken met het werk dat verzet moet worden om een nieuwe tuin in te richten. ‘Wie gaat de grond ontginnen? Dan moet je een diehard tuinier zijn’, zegt De Groot. ‘En daar hebben we er niet veel meer van. Vroeger hadden vooral handwerkers hier een tuin, nu zijn het ook veel hoofdwerkers, zoals ik ze noem: mensen met een kantoorbaan. De meeste zijn druk-druk-druk. Die nemen een tuin om tot rust te komen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant