Haar sambal goreng udang peteh, garnalen met petehbonen, was ‘echt wáánzinnig’, volgens bewonderaars van Anita Boerenkamp. De chef van de Spandershoeve in Hilversum had geen koksopleiding, maar leerde het vak door op Java bij ‘de kokkies’ in de keuken te kijken.
Ze was de inspirator, de chef, de moeder, de grootmoeder, zelfs de overgrootmoeder en het kloppende hart van Spandershoeve in Hilversum. Lange tijd was dat het enige Indonesische restaurant in Nederland met een Michelinster. Hoewel Indonesisch voor haar keuken in feite niet de juiste benaming was. Anita Boerenkamp-Brouwer was, zoals ze het zelf zei, een Indisch meisje en dus kookte ze Indisch. Oftewel Nederlands-Indisch.
Dat was het eten dat zich in de koloniale periode in Indonesië had ontwikkeld: Indonesisch met een Nederlandse twist. ‘Die kokkies van de kampong, die kookten van bam-bam-bam. Maar de Indonesische vrouw die met een Nederlander was getrouwd, wilde haar man veel meer bieden dan dat even osèng osèng (roerbakken, red.). Daar moest echt goed aandacht aan besteed worden’, zei ze daarover in een gesprek met de Volkskrant in 2019. ‘Onze moeders hebben voor onze vaders veel verfijnder gekookt dan ze in de kampong deden.’
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
Die verfijndere kookstijl werd het kenmerk van Spandershoeve, zegt Pascal Jalhay, sterrenkok van Indische afkomst, die voor Anita Boerenkamp een prominente plaats inruimde in zijn kookboek Baru Belanda. Een ode aan de Indische keuken. Inclusief het recept van de sambal goreng udang peteh, garnalen met petehbonen, haar signature dish. ‘Dat was echt wáánzinnig’, aldus Jalhay. ‘Eigenlijk heel simpel, maar haar gerechten waren zowel sober als luxe door de afwerking en de balans in smaak.’
‘Ja, die sambal goreng udang peteh is ons familiegerecht’, zegt haar zoon Guido Boerenkamp, die al jarenlang de gastheer van Spandershoeve is. Een toevalstreffer ook, want het stond niet op de menukaart. Maar er kwamen geregeld tv-mensen en musici, onder wie de in Bandung geboren zangeres Sandra Reemer. ‘Hebben jullie petehbonen?’, vroeg ze. ‘Ja zeker’, loog de gastheer en rende naar zijn grootouders, die naast het restaurant woonden. Vervolgens bracht hij de bonen naar zijn moeder, die ze gebruikte in het beroemd geworden garnalengerecht.
Het lag niet echt in de verwachting dat Anita Boerenkamp chef en eigenaar van een toonaangevend restaurant zou worden. In de familie waar ze in 1929 in Depok (West-Java) werd geboren, had zij in de keuken niets te zoeken. ‘Ik mocht nooit aan de gerechten komen’, zei ze, ‘maar ik heb wel altijd bij de kokkies staan kijken. Dat heb ik onthouden.’
Na de Tweede Wereldoorlog vertrok de familie naar Nederland en vestigde zich in Soest. Boerenkamp werd directiesecretaresse bij Conimex. Eénmaal per week gingen ze uit eten bij Chinees-Indisch restaurant Azië in Bussum, van ‘ome Choi’. Die zei tegen haar: ‘Kom bij mij werken, dan leer jij mij Indisch koken en ik jou Chinees.’ Ze heeft het een paar keer afgewezen, maar zwichtte toch. Bij de oud-Indiëgangers werden haar gerechten geliefd.
Ze bleef er niet heel lang, ze vertrok met haar man en zoon naar het Surinaamse Wageningen, waar ze een hotel beheerden. Na vijf jaar keerden ze terug naar het Nederlandse Wageningen en runden een bar waar zij in een keukentje loempia’s, pangsit en sateetjes bereidde voor de nachtbrakers.
Tot ze in 1972 de tip kregen dat Spandershoeve te koop was. Daar zou Anita Boerenkamp ook kleine hapjes serveren, voor aan de bar. Maar al snel kwamen er gasten die rijsttafel wilden, met nasi goreng en ajam pedis. Al had ze geen koksopleiding, ze kookte alles tot in perfectie. De eetlepel was haar maat, haar smaak de standaard.
Die laatste jaren stond zij ook niet meer zelf achter de kachel. Ze woonde boven de zaak en haar zoon liep nog wel geregeld met een pannetje naar boven om te laten proeven. Ze wist altijd precies wat eraan ontbrak en wat er nog bij moest. ‘Het moest allemaal feilloos zijn, ik werd er af en toe doodziek van’, zegt Guido Boerenkamp, ‘maar die toewijding mis ik nu het meest.’ Ze overleed op 4 februari en was, zoals familie en personeel in de rouwadvertentie schreef, ‘de enige en allergrootste ster’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant