De veroordeling van Zwitserland door het Europees Hof is een steun in de rug van de klimaatbeweging. Maar een juridisch gevecht is niet voldoende. De burger zal overtuigd moeten worden van de noodzaak van harde klimaatmaatregelen.
De conservatieve Zwitserse krant Neue Zürcher Zeitung reageerde woedend op de veroordeling van Zwitserland door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM). De rechters in Straatsburg vinden dat Zwitsersland zijn burgers onvoldoende beschermt tegen de opwarming van de aarde. Klimaatactivisten proberen op slinkse wijze een strijd te winnen die in de democratische arena moet worden beslecht, vindt de krant: ‘Als men de kiezers niet kan overtuigen met argumenten, beroept men zich op de vrienden bij Justitie.’
Het klassieke verwijt van vooringenomen rechters die op de stoel van de politiek gaan zitten is in dit geval niet terecht. De democratisch gekozen Zwitserse regering heeft zich vastgelegd op klimaatdoelen, onder meer door in 2015 het Akkoord van Parijs te ondertekenen. Vorig jaar bepaalden de Zwitserse burgers per referendum dat hun land in 2050 klimaatneutraal moet zijn.
Op de route naar klimaatneutraliteit heeft Zwitserland een ruime beleidsmarge, zeggen de rechters in Straatsburg, maar er moet wel een traject liggen met concrete en geloofwaardige stappen. Hierin is het land tekortgeschoten.
Zo leggen de rechters Zwitserland geen nieuw beleid op, maar confronteren zij het slechts met de gebrekkige uitvoering van het beleid waarvoor het zelf gekozen heeft, zoals Nederlandse rechters dat eerder voor Nederland deden met het Urgenda-vonnis.
Net als in de Urgenda-zaak zien de rechters een tekortschietend klimaatbeleid als een schending van de mensenrechten. Het begrip mensenrechten wordt hier ruim geïnterpreteerd, maar dat is goed verdedigbaar. Volgens gangbare wetenschappelijke inzichten is de almaar stijgende temperatuur een bedreiging voor het menselijk leven op aarde. Een staat heeft de plicht om zijn burgers hiertegen te beschermen.
De uitspraak van het EHRM drukt regeringen met de neus op de feiten: wie zich committeert aan klimaatbeleid, zal ook de bijbehorende maatregelen moeten nemen. Het vonnis van deze week is dan ook een nuttige steun in de rug voor de klimaatbeweging in heel Europa.
Toch doen klimaatactivisten er goed aan niet al te hard te juichen. De strijd tegen de opwarming van de aarde is een marathon die niet alleen in de rechtszaal kan worden uitgevochten. De komende decennia zullen telkens opnieuw concrete maatregelen moeten worden bekrachtigd door het parlement.
De polarisatie over het klimaat zal waarschijnlijk toenemen, naarmate klimaatmaatregelen duidelijker voelbaar worden in het dagelijks leven. Enerzijds dringen activisten aan op harde maatregelen omdat er geen tijd te verliezen is, anderzijds willen veel burgers hun consumptiegedrag niet veranderen en zijn er partijen die beloven dat ze ook helemaal niet hoeven te veranderen.
Als een meerderheid van de burgers niet overtuigd kan worden van de noodzaak van harde klimaatmaatregelen, kunnen rechterlijke uitspraken bijdragen aan de polarisatie omdat ze door tegenstanders van van klimaatbeleid als ondemocratisch worden ervaren, zeker als ze uit het verre Straatsburg komen.
Een juridisch gevecht is niet voldoende. Uiteindelijk moet de strijd om het klimaat in de democratische arena worden uitgevochten. Burgers moeten ervan overtuigd worden dat een falend klimaatbeleid rampzalige gevolgen zal hebben, voor de natuur en het menselijk leven op aarde.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant