Wat blijft er over van de publieke omroep? Dat is de vraag nu de formerende partijen – PVV, VVD, NSC en BBB – bepaald geen fan zijn van de huidige vorm ervan. Een debat op donderdag bood een glimp op een uiterst onzekere toekomst.
Nicolien van Vroonhoven, Kamerlid van Nieuw Sociaal Contract (NSC), is met stomheid geslagen. ‘Heb ik goed gehoord dat u gezegd heeft dat de NPO een nutteloos ding is?’ Martine van der Velde van de PVV toont zich verbaasd over de verbazing. ‘Dat is correct’, zegt ze. Even later voegt ze daaraan toe: ‘Als het aan de PVV ligt, zouden wij de NPO het liefste opdoeken. Dit standpunt is niet veranderd.’
De PVV wil de NPO al afschaffen sinds 2021, blijkt uit de verkiezingsprogramma’s van de partij. Destijds – de PVV kwam toen met 17 zetels in de oppositie terecht – kon men daar op het Hilversumse Mediapark nog schouderophalend op reageren. Nu niet meer. Met 37 zetels is de PVV verreweg de grootste partij, een plek in de coalitie lonkt.
Over de auteur
Gijs Beukers is mediaredacteur bij de Volkskrant. Hij schrijft vooral over televisie, podcasts en boeken.
De verkiezingsprogramma’s van de andere formerende partijen zullen Hilversum niet hebben gerustgesteld: de VVD wil 40 procent van het budget (400 miljoen euro) bezuinigen en van het NSC mag een van de drie publieke zenders verdwijnen. De BBB blijft in haar programma redelijk vaag, maar Kamerleden hebben zich in de media een voorstander van bezuinigingen getoond.
Dus kijken de omroepen met angst en beven naar de ontwikkelingen in Den Haag. Tot dusver kwam daar weinig informatie vandaan. Dat veranderde donderdag, toen de mediawoordvoerders in de Thorbeckezaal van de Tweede Kamer debatteerden met demissionair staatssecretaris Fleur Gräper-van Koolwijk (D66, media) over de toekomst van het bestel.
Dát er een toekomst zal komen, staat vast. Met het standpunt dat de NPO moet worden afgeschaft, staat de PVV moederziel alleen. Ook kritische Kamerleden als Claire Martens-America (VVD) noemen de publieke omroep een ‘essentieel onderdeel van onze democratie’. Maar, zegt zij ook, in de huidige vorm is die volgens de VVD ‘niet klaar voor de toekomst’.
De NPO moet veranderen, daar is vrijwel iedereen het wel over eens. Eerder verschenen daarover ook al rapporten van de commissie-Van Geel en de commissie-Van Rijn. Maar over de concrete invulling van de hervormingen lopen de meningen uiteen.
De VVD en BBB menen dat de NPO zich moet beperken tot het uitzenden van genres als journalistiek, evenementen, sport, cultuur en educatie. Programma’s als Heel Holland bakt en Boer zoekt vrouw kunnen prima door de commerciële omroep worden uitgezonden, zegt ook Joost Eerdmans (JA21).
Bij NSC zijn ze ‘niet allergisch’ voor amusement, zegt Nicolien van Vroonhoven. Liefhebbers van een brede publieke omroep zullen tijdens deze formatie hun hoop moeten vestigen op haar partij. Ja, van NSC mag een televisiezender verdwijnen, maar nee, de partij is tégen bezuinigingen. De opbrengst van het schrappen van het derde net wil Van Vroonhoven gebruiken om innovatie aan te wakkeren en meer jongeren te bereiken.
NSC is wel een voorstander van minder omroepen. ‘We hoeven er geen dertien te hebben’, zegt Van Vroonhoven. ‘Dat kunnen er ook zes zijn.’
Daar is staatssecretaris Gräper het roerend mee eens. Het grote aantal omroepen nu leidt tot een versnippering aan middelen en een ingewikkeld besluitvormingsproces, schreef zij eerder in een brief aan de Kamer.
Op dit moment is het voor een omroep vrij eenvoudig om toe te treden: een ledenvereiste is het enige hanteerbare beoordelingscriterium. Dit wil Gräper veranderen via de Mediawet. Om er zeker van te zijn dat alle aanpassingen tijdig zijn doorgevoerd voordat de volgende vergunningsperiode voor omroepen begint, wil Gräper de huidige vergunningsperiode verlengen van eind 2026 tot eind 2028.
Eerder leidde dit plan tot protest – een nieuw kabinet is eind 2028 mogelijk al uitgeregeerd. PVV en VVD zeiden tegen De Telegraaf tegen een verlenging te zijn en ook NSC hintte daarop. ‘Over je graf heen regeren’, zei Mona Keijzer (BBB), die maximaal een jaar wilde verlengen, tegen het dagblad.
Tijdens het debat op donderdag klonken mildere geluiden. De VVD was bereid een jaar te verlengen. ‘Als dat zou kunnen, graag’, zei Van Vroonhoven (NSC). ‘Maar als twee jaar nodig is: prima.’ Mona Keijzer opperde een compromis. ‘Misschien is anderhalf jaar een goede optie?’ Het is nog onduidelijk wanneer de Tweede Kamer hierover zal stemmen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant