Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Joris Henquet, Merlijn Kerkhof, Anna van Leeuwen of Herien Wensink stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.
De woordvoerder van het Concertgebouworkest hing aan de telefoon. Er kwam heel mooi nieuws aan, wilde hij onder embargo alvast laten weten. Het betrof geen nieuws van zijn eigen orkest, maar van het Chicago Symphony Orchestra. Dat zou even later bekendmaken dat Klaus Mäkelä (28) daar vanaf 2027 ‘music director’ wordt.
Klaus Mäkelä, zou die in 2027 niet ook al chef-dirigent van het Concertgebouworkest worden? Iets wat al in de zomer van 2022 werd bekendgemaakt? Ja. Hij gaat die klussen dus combineren. Mäkelä zal veertien weken per seizoen met het orkest uit Chicago werken, met het Concertgebouworkest voorlopig twaalf. Hij zal dan zijn chefschappen bij de Filharmonie in Oslo en het Orchestre de Paris opgeven. De inkt van het contract bij het Parijse orkest was nog nat toen hij al in Amsterdam tekende.
Maar in plaats van vreugdekreten klinken er in de muziekwereld vooral kritische noten. Dat het eenmansblog Slipped Disc – een soort GeenStijl van de klassieke muziek, maar dan zonder bronvermeldingen – Mäkelä en de beleidsbepalers in Chicago zou afkraken, viel te verwachten. Daar kwamen nog wat youtubers bovenop. De zaag van Alex Ross in The New Yorker kwam wellicht wat harder aan.
De strekking van de kritiek varieert: Mäkelä is te jong en zou in de luwte moeten rijpen (onzin); koester wat je hebt (eens); we weten nog niet hoe goed hij écht is (vooral voor zijn Stravinsky-opnamen kreeg hij negatieve recensies); waarom zou je anno 2024 nog zo veel vliegen; deze orkesten hebben zo’n onderscheidende klank dat ze een dirigent verdienen die hun alle aandacht geeft. Dat laatste geluid werd vertolkt door Bas van Putten in NRC: ‘In één klap is het (Concertgebouworkest, red.) van Droombestemming Toptalent tot filiaal van de Mäkelä-keten afgegleden.’
Tsja, waarom zou dit nou goed nieuws zijn voor het Concertgebouworkest? Het zit straks met een chef met een nog grotere jetlag opgescheept. Music director zijn in de VS betekent vaak meer dan alleen dirigeren en bij audities zijn: je hebt een grotere invloed op de invulling van het seizoen en op de andere dirigenten die er worden uitgenodigd. En er wordt van je verwacht dat je op diners bij sponsoren en mecenassen verschijnt.
Kijk maar eens in een programmaboekje bij een concert in de VS. Dan zie je dat de altviolist op de derde rij mogelijk wordt gemaakt door de familie Yang en dat de tweede fluitist er zit op kosten van de Kahn-Smith Foundation. Chicago zal zeker meer tijd opslurpen dan Amsterdam.
Dat de traditionele toporkesten vechten om één rijzende ster, getuigt van zelfvertrouwen noch visie. Deze race draait om prestige, de beste willen zijn. De orkesten willen zich meten met het verleden. Er zijn inmiddels wereldwijd zo veel orkesten op topniveau, maar die in Amsterdam en Chicago hebben in ieder geval nog die ene gehypete maestro, al is het een kwart van het seizoen.
Als grote delen van de maatschappij niet meer weten wat een symfonieorkest is, of het bestaansrecht ervan in twijfel trekken, zou het misschien goed zijn de prioriteiten te heroverwegen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns