De magie van de Champions League gaat gelijk op met bedenkingen tegen de nieuwe opzet, met nog meer geld en wedstrijden. Onder de streep is de conclusie hetzelfde: iedereen wil erbij horen.
Gangmaker Ricky van Wolfswinkel vroeg medespelers van FC Twente om te voorspellen hoeveel punten ze dachten nodig te hebben voor het bereiken van de derde plaats in de eredivisie, met plaatsing voor de voorronde van de Champions League als bonus. In het trainingscomplex hangen nu lijstjes met prognoses, met cijfers en een aftelschema.
‘Zo is het gaan leven’, zegt technisch directeur Arnold Bruggink, die wil benadrukken dat het nog niet zover is. ‘De jongens doen dat onderling. Zo motiveren ze elkaar. Het doel komt telkens dichterbij.’ FC Twente is zondag in de Johan Cruijff Arena tegenstander van Ajax, dat totaal geen concurrent meer is voor de derde plaats en voor het tweede seizoen op rij de Champions League misloopt, met alle financiële en sportieve gevolgen vandien. Bruggink: ‘Als het ons lukt, is dat ook een motivatie om volgend seizoen goed voor de dag te komen.’
Over de auteur
Willem Vissers is ruim 25 jaar voetbalverslaggever voor de Volkskrant. Hij versloeg acht WK’s. In 2022 is hij uitgeroepen tot sportjournalist van het jaar.
FC Twente, in de vorige seizoenen twee keer uitgeschakeld in de voorronde van de Conference League, is met de eventuele derde plaats sowieso zeker van deelname aan de Europa League. En wie weet, zit er dus nog meer in. Bruggink: ‘Onze spelers willen niets liever dan zichzelf uitdagen. De lat hoger leggen. Om de drie dagen een wedstrijd mogen spelen in plaats van toeleven van zondag naar zondag. Los van de financiën kunnen we een hele stap vooruit zetten.’
De Champions League is de maat der dingen in het voetbal, de aanleiding om lijstjes op te hangen in het spelershome, ter motivatie. De metafoor voor een gezegende toekomst, met kansen bovendien op het maken van herinneringen voor het leven. Neem Heerenveen, eenmalig deelnemer in seizoen 2000-2001. Olympiakos-uit, hoe geweldig was dat. Voormalig trainer Foppe de Haan, bijna 25 jaar na het avontuur in de grootste Europese competitie voor clubs: ‘Ik weet nog dat Olympique Lyon, Olympiakos Piraeus en Valencia uit de loting rolden. Onze doelman Hans Vonk reageerde teleurgesteld. Hij had liever tegen Real Madrid of Barcelona gespeeld. Als hij dan toch moest verliezen, dan liever tegen de allergrootste clubs.’
De stem van De Haan maakt sprongetjes van enthousiasme als hij herinneringen ophaalt. ‘Alleen al dat we het haalden, was fantastisch. Meedoen op het hoogste niveau. Je leert zoveel, ook als mens. Fanatiek dat die supporters waren, in de uitwedstrijd bij Piraeus met name. We zijn bespuugd. Thuis wonnen we met 1-0 van de Grieken, onze enige zege. Ik kan het doelpunt van Daniel Jensen nog uittekenen. Het is mentaal en fysiek hartstikke zwaar om mee te doen, zeker voor een wat kleinere club als Heerenveen. We hadden niet zo’n heel sterke en brede bank en dat kregen we later in het seizoen voor onze kiezen. Desondanks was het een feest om nooit te vergeten. Het is jammer dat het nu zoveel om geld draait, maar het blijft een geweldige competitie.’
Heerenveen had in kleinere Europese competities weleens internationale ervaring opgedaan, tegen clubs als Ton Pentre uit Wales of Hammarby uit Zweden. Maar dit was een ander verhaal: Champions League, het walhalla van het voetbal. Met een eigen hymne, geld in overvloed, plus een levensgrote etalage voor de spelers.
De competitie evolueerde door de jaren heen in een aandacht opeisende geldmachine en is aanbeland in het laatste jaar van de huidige opzet. Met deze week kwartfinales om bij weg te dromen, zeker op papier. Arsenal - Bayern München en Real Madrid - Manchester City op dinsdag, Atlético Madrid - Borussia Dortmund en Paris SG - Barcelona op woensdag. Voetbal in het allerhoogste echelon, met snelheid van spelen die soms nauwelijks te overtreffen is en die visueel het lijnenspel op de PlayStation benadert.
Met hoogstens een soort van gewenning, verveling desnoods, omdat vaak dezelfde clubs doordringen tot de laatste fase en de verrijking van de Europese top gaten slaat met de rest. Met voor Nederland, na de uitschakeling van PSV in de achtste finales, vooral spanning als het om Nederlandse voetballers gaat bij de grootmachten, en of zij op tijd in vorm raken voor het EK in Duitsland. Is Frenkie de Jong volledig hersteld van zijn enkelblessure om Barcelona bij de hand te nemen? Hoe gaat het met Matthijs de Ligt bij Bayern? Is het niet jammer dat Nathan Aké ontbreekt bij Manchester City, Memphis Depay opnieuw een spierblessure opliep bij Atlético Madrid en Donyell Malen gekwetst is bij Dortmund? Menigeen vraagt zich af of al die blessures niet mede het gevolg zijn van de overbelasting van topvoetballers en de fysieke manier van spelen tegenwoordig, met voortdurend drukzetten.
Maar volgend seizoen is alles dus weer anders, nog groter en nog meer, met een opzet die totaal on-Europees oogt. Het veelkoppige monster van de Uefa krijgt er nog een stel hoofden bij, met het afstappen van de traditionele groepsfase naar een systeem met één ranglijst van 36 clubs, met acht wedstrijden verzekerd voor de deelnemers.
In de Europa League en in de kleinere Conference League is het format ongeveer hetzelfde, met de verwachting dat ook nu de beste clubs bovendrijven voor de apotheose na de winterstop. Terwijl veel takken van sport en individuele atleten snakken naar financiële impulsen uit het bedrijfsleven, loopt het totale prijzengeld in seizoen 2024-2025 op naar rond de 4,5 miljard euro, tegen 3,6 miljard dit seizoen. Maar hoe de opzet ook is: iedereen wil erbij horen.
Jacco Swart is directeur van The European Leagues, de vertegenwoordiging van veertig nationale competities in 34 landen. Hij probeert de belangen van alle partijen te borgen en zegt: ‘De nieuwe opzet is echt vernieuwend, al is ook deze bedacht om de grote clubs naar de bovenkant van de ranglijst te stuwen. De Uefa zag ook dat er veel dode wedstrijden waren waarin weinig op het spel stond. Dat er meer clubs mogen meedoen is op zich prima, maar de toename van het aantal wedstrijden en het aantal speeldagen is verontrustend.’
Eén keer per seizoen zijn er op dinsdag, woensdag en donderdag zelfs alleen wedstrijden in de Champions League, en dat geldt ook voor de Europa League en Conference League. Voor de planners van nationale competities is het steeds moeilijker om speeldata te vinden. Het gewicht helt vaker over naar het Europese voetbal, en minder naar de nationale competities.
Vrijwel alle trainers en voetballers praten over overbelasting, maar toch zijn er weer meer wedstrijden gepland en wil niemand concessies doen. Het geld is nodig om de industrie van het voetbal draaiende te houden. Het aantal duels in de Champions League stijgt volgend seizoen van 125 naar 189, bijna vijftig procent meer. En de Europese bond is blijkbaar niet bang voor overvoering, want de tv-omroepen zitten te springen om content, om concurrentie te bieden aan met name streaming van series en films. Dat kan met onder meer livesport, en voetbal is dan de grootste speler op het bord.
Bovendien heeft de Uefa af te rekenen met de nog altijd op de loer liggende alternatieven van een Super League. Clubs eisen meer wedstrijden en een uitgelicht podium. Swart: ‘Straks doen 108 clubs mee aan de groepsfase van de drie toernooien. Anderzijds doen meer dan zeshonderd clubs die op het hoogste niveau in hun land spelen niet mee.’
Het percentage van het prijzengeld dat de Uefa straks afstaat aan clubs die niet deelnemen, is verhoogd van vier naar zeven procent, maar in absolute zin blijft de financiële kloof tussen deelnemers en niet-deelnemers groeien. Swart: ‘Grote clubs uit kleine voetballanden hebben wel meer kans om door te dringen tot de groepsfase van vooral de Conference League. Dat is goed voor de ontwikkeling van het voetbal in landen als Finland en Ierland.’
Hoe het ook zij, in welke opzet ook: iedereen wil opnieuw meedoen, liefst op zo hoog mogelijk niveau. Nederland mag, dankzij de vooral in de lagere Europese competities behaalde resultaten, zelfs met twee clubs direct meedoen in de volgende Champions League. Dat zijn vrijwel zeker PSV en Feyenoord, die dankzij de Champions League de financiële achterstand op Ajax, voor zover die nog bestaat, kunnen dichten. Bij FC Twente hangen ze lijstjes op met het aantal punten dat nodig is voor de derde plaats. In die zin is Ajax - FC Twente zondag een duel van grote symboliek.
Source: Volkskrant