Psychische stoornissen zijn een ingewikkeld fenomeen die niet zomaar te versimpelen zijn tot louter biologische of sociologische oorzaken.
Met veel plezier geef ik sinds een aantal jaar les over AD(H)D aan collega’s in opleiding tot gezondheidszorgpsycholoog. Het was dan ook met buitengewone interesse dat ik de column van Opiniemaker op zondag Kim Fairley, las. Zij betoogt dat er bij AD(H)D ten onrechte over ‘stoornisme’ wordt gesproken. Met dit begrip wordt aangeduid dat niet de classificatie (AD(H)D, depressie, autisme), maar de context allesbepalend is voor wat er met een individu aan de hand is.
Op de eerste plaats verdient het betoog van Fairley waardering. Zij schrijft over haar eigen zoontje. Dat is dapper. De GGZ staat onder druk. Het laatste wat we nodig hebben is dat het vuurtje onder het stigma rond psychische stoornissen weer wordt aangewakkerd. De term ‘stoornisme’ is misplaatst en zadelt patiënten en hun naasten op met onterechte schuldgevoelens. Fairley slaat de spijker op zijn kop door dit te fileren.
Over de auteur
Klaas Huijbregts werkt als senior onderzoeker en klinisch psycholoog in de GGZ. Tevens geeft hij les over AD(H)D aan psychologen in opleiding tot gz-psycholoog bij de Rino groep in Utrecht. Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Het probleem is echter dat Fairley vervolgens ten prooi valt aan hetzelfde type reductionisme als fanatieke tegenstanders van het ‘stoornisme-denken’ die menen dat alle psychische stoornissen slechts contextfenomenen zijn. De ‘stoornisten’ hebben namelijk ook een punt: de biologische basis onder AD(H)D is niet zo stevig als Fairley doet voorkomen.
Tot op heden is er geen neurologisch of neuropsychologisch onderzoek waarmee de aandoening op individueel niveau kan worden vastgesteld. Iemand met AD(H)D kan zelfs beter presteren dan de gemiddelde Nederlander op tests voor concentratie of aandacht, en tóch aan de criteria voldoen. Het brein functioneert dan dus prima, en is daarmee niet exclusief de oorzaak. Dit laat zien hoe belangrijk de context is waarin iemand moet functioneren. Dit wordt in het artikel van Fairley paradoxaal genoeg onderschreven als het gaat over de problemen van kinderen met AD(H)D in het regulier onderwijs.
Terecht voert Fairley aan dat psychische stoornissen van alle tijden zijn. Maar ook dit leert ons weinig over de oorzaken ervan. In haar column betoogt ze dat de moderne samenleving met zijn sociale media grote eisen stelt aan ons vermogen tot informatieverwerking. Maar dit werd in de 19de eeuw ook beweerd over neurasthenie, ‘zenuwzwakte’: de moderne snelle tijd met zijn stoomtrein en telegraaf zou onze zenuwen overbelasten.
De moraal van het verhaal: psychische stoornissen zijn een ingewikkeld fenomeen dat inderdaad van alle tijden is. Het debat tussen biologische en sociologische fanatici komt steevast aan bod in de lessen aan gezondheidszorgpsychologen in opleiding. Meestal zijn we het snel eens: we kennen de waarheid niet, maar vermoedelijk ligt die in het midden. Overigens is dat reden te meer om complexe problemen van patiënten en hun naasten zeer serieus te nemen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant